‘Ik ben woedend over hoe de Poolse regering met vrouwen omgaat’

Abortusregels Honderdduizend mensen waren vrijdagavond op de been in Warschau om te protesteren tegen de strengere abortusregels. NRC-correspondent Emilie van Outeren was erbij en vroeg de demonstranten over waarom ze daar staan.

Een protestplakkaat van een vrouw die vrijdagavond in Warschau de straat op ging. Er staat "abortus op bestelling, de regering moet oprotten." De rode bliksemschicht is het logo van de organisatie 'Vrouwenstaking (Strajk Kobiet).
Een protestplakkaat van een vrouw die vrijdagavond in Warschau de straat op ging. Er staat "abortus op bestelling, de regering moet oprotten." De rode bliksemschicht is het logo van de organisatie 'Vrouwenstaking (Strajk Kobiet). Foto Kacper Pempel/Reuters

In Warschau was vrijdagavond de grootste demonstratie tegen de nieuwe Poolse abortuswetgeving tot nu toe. Volgens de organisatie waren zeker honderdduizend mensen op de been. Sinds het Constitutionele Hof van Polen vorige week donderdag oordeelde dat abortus ook verboden wordt als er iets mis is met de foetus, gaan er dagelijks tienduizenden mensen de straat op om de herziening van dit vonnis af te dwingen. De demonstranten, aangevoerd door vrouwen en studenten, eisen ook betere gezondheidszorg en willen dat de regering „oprot”, zo is te lezen op verschillende plakkaten.

Als de nieuwe regelgeving van kracht wordt, is abortus in Polen alleen nog toegestaan bij zwangerschappen na verkrachting, incest of wanneer de gezondheid van de moeder in gevaar is. De mogelijkheid om een zwangerschap af te breken wanneer de foetus bijvoorbeeld het syndroom van Down heeft of een levensbedreigend geboortedefect ontwikkelt, werd door het Hof verworpen als discriminatie. De ruime meerderheid (97,5 procent) van de bijna 1.100 Poolse vrouwen die jaarlijks in eigen land abortus laten plegen, doet dat omdat er een probleem blijkt te zijn met de foetus. Het Constitutionele Hof staat onder politieke controle van de nationalistisch-conservatieve regeringspartij PiS.

Drie deelnemers aan de betogingen vrijdag in Warschau vertellen waarom zij de straat op gingen.

Barbara Wycisk (28), draagt een bord met de tekst „Ik heb een abortus gehad en dat was oké”


„Ik heb nog nooit zulke enorme protesten gezien. Zelfs in het Zuid-Poolse plaatsje waar ik vandaan kom gaan mensen deze week de straat op. Ik ben aan de ene kant woedend, over hoe deze regering met vrouwen omgaat, maar tegelijk ontzettend blij om hoeveel mensen er demonstreren. Het geeft me veel hoop. Het voelt als een feministische revolutie.
„Het is nu onmogelijk om terug te keren naar de situatie van voor de uitspraak van het zogenaamde Constitutionele Hof, toen abortus ook al heel ingewikkeld was. Wij willen volledige abortusrechten. En dat kan alleen door deze regering omver te werpen. De situatie explodeert nu, maar het suddert al tijden, met de benoemingen van rechters, maar vooral het totale mismanagement van de pandemie en onze gezondheidszorg.
„Het is belangrijk dat we als samenleving een einde maken aan het stigma rond abortus en dat kan alleen als mensen er eerlijk over vertellen. Daarom loop ik met dit bord. Toen ik begin twintig was heb ik online pillen besteld, uit Nederland, om een zwangerschap van vijf weken af te breken. Dat was geen trauma, maar een enorme opluchting.”

Marta Ignatowicz (20), student rechten, demonstreert met haar moeder


„Deze protesten zijn begonnen om vrouwenrechten, het fundamentele recht op abortus, maar inmiddels gaat het meer om de regering. En over een heleboel dingen waar het misschien niet over zou moeten gaan. Ik ben hier zelf omdat ik gewoon vind dat vrouwen zelf moeten mogen kiezen wat er met hun lijf gebeurt en wanneer ze moeder willen worden. Dat is geen zaak van een politicus of een priester.
„Ik begrijp dat de beslissing om via het Constitutionele Hof - dat niet meer een echt hof is - de abortusrechten nog verder in te perken meer de druppel is die de emmer doet overlopen. Zeker met de chaos rond corona. Maar juist omdat ze de abortusinperking via het Hof hebben geregeld, en niet via het parlement, is er geen weg meer terug. Ik heb geen idee hoe het afloopt.”

Iwona (44, rechts), liever geen achternaam, grafisch ontwerper


„Door zo hard in te grijpen in de rechten van vrouwen laat onze regering zien waar ze al jaren mee bezig is: mensen die het niet met ze eens zijn systematisch het leven moeilijker maken. PiS doet niets anders dan mensen tegen elkaar opzetten. En de ‘grote leider’ Jaroslaw Kaczynski ziet vrouwen als objecten, niet als mensen.
„Ik kan me het Sovjet-bewind nog herinneren en toen hadden vrouwen relatief gezien meer rechten dan nu. We zijn terug in de Middeleeuwen. Niet omdat Polen zo conservatief zijn, maar omdat deze regering afhankelijk is van steun van de kerk.
„Ik ben de afgelopen week vier keer gaan demonstreren om te laten zien dat er nog weerstand en oppositie is, maar ik zie het heel pessimistisch in. Deze regering zit er nog drie jaar en heeft zich nog nooit iets aangetrokken van wat wij vinden. We hebben taaie jaren achter de rug en gaan nog meer zware jaren tegemoet.”

Twitter avatar PawelRabiej Pawel Rabiej Centrum @warszawa, już kilkadziesiąt tysięcy osób, protestujący napływają ze wszystkich stron. 💪✌️❤️ https://t.co/gyGIQD4azk

Update (31 oktober 2020): Dit artikel is geactualiseerd op zaterdagochtend. Daarbij zijn ook de uitzonderingen van het huidige Poolse abortusverbod verduidelijkt.