Opinie

De hoorzittingen van de gemiste kansen

Een gordijn, een plant, een paar boeken. Het is inmiddels een bekend beeld bij de parlementaire hoorzittingen over het handelen van grote techbedrijven in de VS. De topmannen, die via een videoverbinding worden ondervraagd, doen er alles aan om hun kantoor of woning een sobere look te geven. Met een uitgestreken gezicht, maar een beetje nerveus, pareert de intensief getrainde ceo vraag na vraag.

Afgelopen woensdag claimden Republikeinen dat Twitter linkse voorkeuren heeft. De Democraten stelden op hun beurt dat techbedrijven te weinig doen aan het extremisme en de tegenwerking die Amerikaanse burgers ondervinden als ze willen stemmen.

De hoorzittingen zouden een nuttig instrument kunnen zijn voor de democratische tegenkrachten tegenover de steeds machtiger techreuzen. Maar ze blijken elke keer weer een domper: een aaneenschakeling van politici met scoringsdrang en een korte horizon versus gesloten topmannen die effectieve mediatrainingen hebben gevolgd.

Incidenten over beslissingen die socialemediaplatforms hebben genomen zijn er dagelijks, dus het is tijdens de verhoren lekker punten scoren in de week voor de verkiezingen. Toch maar even die ene snedige vraag stellen, die vervolgens in een mooi clipje viraal gaat op… sociale media?

Hoe verantwoordelijk de grote Amerikaanse techbedrijven werkelijk met hun macht omgaan, zal pas blijken in de nasleep van de presidentsverkiezingen. Dat ze een informatievoordeel hebben, werd tijdens de zitting woensdag bevestigd door de vage antwoorden van de topmannen en hun reacties in de categorie ‘laat ik de werking van het internet nog één keer aan u uitleggen’. Helaas lieten veel senatoren zich paaien.

De zitting van woensdag had moeten gaan over het feit dat techplatforms wettelijk niet aansprakelijk zijn voor informatie die gebruikers op hun platformen delen. Die vrijwaring ligt ten grondslag aan de digitale economie, maar strookt niet meer met de werkelijkheid. Want bedrijven zijn wél verantwoordelijk voor het steeds verfijnder rangschikken van informatie op basis van steeds meer gebruikersdata, om diezelfde gebruikers vervolgens met veel succes reclames voor te schotelen. Ze zijn geen neutrale doorgeefluiken, maar eerder machtige verkeersregelaars.

Hun bestuurders lopen daarbij geen risico: zij hoeven de consequenties van hun niet-transparante selecties niet te dragen. Maar hierover, en over de vraag of de wet aangepast moet, ging het woensdag nauwelijks.

De senatoren vroegen liever naar die ene tweet van president Trump die als onwaar werd aangemerkt, terwijl andere uitspraken ongemarkeerd bleven staan. Senator Ted Cruz vroeg aan de topman van Twitter: „Meneer Dorsey, wie heeft u in hemelsnaam gekozen en u verantwoordelijk gemaakt voor wat media wel en niet mogen verslaan en wat het Amerikaanse volk wil horen?” Het leek de omgekeerde wereld: Senator Cruz is tenslotte wél gekozen en door de macht van techbedrijven niet te beperken, blijven hun leiders de ongekozen heersers van de digitale wereld.

Het is natuurlijk de wetgever zelf – of de ‘wetmaker’, zoals een parlementariër in de VS heet – die de tegenmacht moet organiseren. Bij hen ligt de democratische legitimiteit, al is veel macht weggeslibd naar de techplatforms. Ook zonder hoorzitting kunnen politici vastleggen hoe je censuur kunt voorkomen zonder dat haatzaaiers de ruimte krijgen. En hoe je transparantie en aansprakelijkheid beter kunt regelen. Maar ze stelden nu vooral vragen die de aandacht afleidden van de vragen die de politici zélf moeten beantwoorden.

Marietje Schaake schrijft om de week op deze plek een column over technologie, beleid en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.