Een kwartiertje wachten voor 100 tot 225 euro

Commerciële snelteststraten Ze verspreiden zich als een virus over het land: commerciële snelteststraten voor corona. De medische betrouwbaarheid is er niet altijd zeker, maar de vraag is groot. „Het zijn mensen die willen werken, reizen, hun oma zien. Het land schreeuwt er om.”

In Nijmegen heeft testbedrijf Meditel een teststraat voor het coronavirus geopend. Steeds meer bedrijven laten hun medewerkers commercieel testen, omdat dat sneller gaat.
In Nijmegen heeft testbedrijf Meditel een teststraat voor het coronavirus geopend. Steeds meer bedrijven laten hun medewerkers commercieel testen, omdat dat sneller gaat. Foto’s Flip Franssen

Het is een frisse oktoberochtend in Roelofarendsveen. Een jongeman parkeert zijn zwarte brommertje voor de corona-snelteststraat op een rustig industrieterrein. Hij toont zijn ID-kaart en reserveringscode en neemt plaats op een krukje. Neus snuiten. Hoofd kantelen. Voor hij het doorheeft, steekt een vrouw met een mondmasker en plastic gezichtsscherm een wattenstaafje in zijn neus. „Ik hoop dat het meevalt,” zegt hij, als de vrouw het monster opbergt in een reageerbuisje. „Ik hoop het ook,” zegt de vrouw.

Even later rijdt hij weg. Als hij positief test, krijgt hij binnen een half uur de uitslag doorgebeld, zegt Peter Krul, eigenaar van de teststraat. Daarna moet je dan zelf contact opnemen met de GGD, zegt Krul. Zelf heeft hij geen lijntje met de GGD. „Ze erkennen onze testen niet.”

Ineens waren ze er: de commerciële corona-snelteststraten. Kriskras door het land bieden ondernemers coronasneltests aan. Het zijn ondernemers met een uiteenlopende achtergrond, zoals een voedingskliniek, een taxi- en uitvaartvervoerder, een horecaman, een marketingman, een machinebouwer en een supermarktbaas. Ze spelen in op de behoefte van mensen om zich te laten testen. Omdat ze geen klachten hebben en snel weer willen werken, of omdat ze een ‘non covid’-reisverklaring nodig hebben.

Binnen een kwartier is de uitslag bekend. De sneltest, vaak een antigeentest die viruseitwitten detecteert, kost 100 tot 225 euro. De GGD-test is gratis, maar de wachttijd is vele malen langer.

Eind september konden zo’n tienduizend mensen per dag niet terecht bij de GGD’s vanwege tekorten aan testmaterialen, zo meldde Sjaak de Gouw, directeur publieke gezondheid van de GGD. Inmiddels lopen de wachttijden weer iets terug. Vorig week zat er twee tot drie dagen tussen het maken van de afspraak en de uitslag, schreef minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) dinsdag aan de Tweede Kamer. Voor velen is dat te lang. Een reisverklaring voor Duitsland of Marokko geeft de GGD überhaupt niet af. En testen zonder klachten mag nog niet.

Hartstikke mooie machientjes

Voor Peter Krul was het geen vreemde keus om een teststraat te openen. Zijn bedrijf produceert machines voor laboratoria. Op LinkedIn legde hij contact met een vertegenwoordiger van testapparaten. Voor tweeduizend euro per maand huurt hij twee MariPocs, „hartstikke mooie machientjes”, waarmee hij vijfendertig tests per dag kan afnemen.

Dat is een bescheiden handel vergeleken met de 26-jarige oud-horecaondernemer Jasper Krimp. Sinds begin oktober zette hij teststraten op in Hilversum, Amsterdam, Amersfoort, Meteren, Nieuwegein, Enschede en Eindhoven. Veertig personen werken voor hem: verpleegkundigen en kantoorpersoneel. De sneltestlocaties zijn deel van een grotere groep commerciële teststraten, waarop huisartsen toezicht houden.

Zeventig procent van zijn klanten komt uit het bedrijfsleven, schat Krimp. „Als ze een verkouden medewerker naar ons doorsturen, zijn ze die een uurtje kwijt in plaats van drie of vier dagen.” Hij verkoopt veel tests aan bedrijven op het Mediapark in Hilversum. „Dat zijn mensen die elke dag op de set moeten.”

Ook Martin Damen, die donderdag een teststraat in Eindhoven opende, bemerkt de interesse vanuit de industrie. „Zij zijn afhankelijk van personeel dat aanwezig moet zijn, zodat ze niet stilvallen.”

Particulieren worden minder vaak commercieel getest. Voor hen zijn de sneltests een luxe-product, zegt Krimp. „Het zijn mensen die reizen maken, die hun omaatje willen zien en willen uitsluiten dat ze het virus hebben. Het is van alles. Het land schreeuwt er om.”

Lees ook: Kunnen we sneller gaan testen en zo ja, hoe dan?

De MariPoc in de testruimte in Roelofarendsveen kreunt. De zes testjes van deze ochtend worden gescand op antigenen. Ze zijn 93 procent betrouwbaar ten opzichte van de gangbare PCR-test die de GGD op grote schaal gebruikt, zegt Krul. De MariPoc staat ook in Finse ziekenhuizen, zegt hij. In Oostenrijk en Duitsland wordt het ding ook gebruikt. Maar de GGD heeft hier geen boodschap aan: Kruls test is nog niet onafhankelijk gevalideerd.

Op landelijk niveau is er geen samenwerking met commerciële initiatieven, zegt een woordvoerder van de GGD GHOR. „Het kan best zijn dat er op regionaal niveau zaken worden gedaan met commerciële testers, maar daar heb ik niet het overzicht van.”

Stofwisselingspecialist Cor Kok, eigenaar van een teststraat uit Woerden, mailde netjes alle positief geteste personen door, zegt hij. Van de lokale GGD kreeg hij geen reactie of terugkoppeling. Damen, eigenaar van een straatmarketingbedrijf dat vanwege het coronavirus stilviel, deelt de testresultaten nog niet met de GGD. „Dat kan niet vanwege de privacywetgeving. We adviseren klanten om na een positieve test zelf contact op te nemen bij de GGD.”

In sommige regio’s krijgen de ondernemers een mailadres of linkje waarnaar ze hun informatie kunnen opsturen. De huisartsengroep die verantwoordelijk is voor het medische toezicht op de teststraten van Krimp werkt samen met de GGD’s, zegt verantwoordelijk arts Jacob Beeker uit Mijdrecht. Elke ochtend krijgen de GGD’s een lijst met positief geteste personen. Inmiddels heeft de groep vijftien testlocaties, waar in totaal per dag zo’n 700 tot 800 mensen getest worden.

Een hertest is vanwege die samenwerking niet nodig, zegt Krimp. Maar de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) denkt daar anders over: de inspectie vindt een hertest altijd nodig. „Alleen met een PCR-test kan met zekerheid vastgesteld worden of iemand het virus bij zich draagt.”

Beeker en andere huisartsen schreven protocollen voor het uitvoeren van de tests, leiden het personeel op en houden toezicht op naleving. Krimp zegt dat de protocollen minstens zo streng zijn als die van de GGD. „Als we iemand positief hebben getest, dan wordt alles ontsmet. Schorten gaan naar een speciale ruimte en worden afgevoerd. Handschoenen, faceshields en mondkapjes worden vervangen.” Alleen geregistreerd zorgpersoneel mag de tests afnemen. Ook Damen werkt met professionals. „Sommige mensen bij ons werken al in andere teststraten.”

Test ‘met een kanttekening’

Het inzetten van verpleegkundigen op de commerciële teststraten is een gevoelig punt, omdat deze ook bij de reguliere GGD-teststraten nodig zijn. „Ik ben geen concurrent van de GGD”, zegt Peter Krul uit Roelofarendsveen. „Die meiden werken ook in verzorgingshuizen.” Jasper Krimp: „Als ik hoor dat iemand bij de GGD werkt zou ik hem of haar niet benaderen om bij mij te komen werken.”

De IGJ vindt het „zeer belangrijk” dat in een commerciële teststraat ook een arts betrokken is, stelde de toezichthouder vorige week. Dat is niet altijd het geval. Krul: „Onze machine is een lab op zich. Daar heb je geen dokter voor nodig.”

In Eindhoven wordt de teststraat gerund door zorgpersoneel. Damen: „Onze contactpersoon bij de GGD heeft zijn zegen ervoor gegeven. Ik waak er juist voor dat iedere shoarmatent zo’n sneltest koopt en onder een partytent aanbiedt.”

Sneltesten zijn minder gevoelig dan de gebruikelijke PCR-test. Een negatieve uitslag betekent niet per se dat iemand het virus niet heeft. Daarom moet een arts aanwezig zijn om de testuitslag te duiden, adviseerde de IGJ met klem.

U-Diagnostics, een commercieel medisch laboratorium uit Baarn, biedt de sneltesten daarom met „een kanttekening” aan, zegt directeur Maarten Cuppen. „De antigeensneltesten zijn niet de heilige graal. Ze missen in de regel 30 tot 40 procent van de zwak-positieve gevallen. We zeggen tegen onze klanten: als u écht verdachte symptomen hebt en u zich zorgen maakt, neem dan een sneltest. Dan weet een patiënt het snel, en dat is fijn.”

Lees ook: Sneltest werkt, maar is wel minder precies

Ook op andere vlakken schiet de commerciële teststraat soms tekort. Het Landelijk Meldpunt Zorg ontving afgelopen week „tientallen” meldingen over de commerciële testers, zegt een woordvoerder van de IGJ. Het merendeel van die meldingen gaat over de betrouwbaarheid van de test, maar ook over hygiëne van de testplek.

Jasper Krimp stelde zichzelf de vraag of het aanbieden van sneltests ethisch was. Eén exemplaar kost tien tot twintig euro, Krimp rekent 145,20 euro. „Ik heb daar zelf ook moeite mee gehad”, zegt hij. „Maar negatieve reacties heb ik na 3.000 tests nog niet gehad.” Cor Kok vindt 225 euro per persoon een eerlijke prijs. „Dat is wat mijn personeel waard is.”

„Ik ben niet volle bak aan het geld harken,” zegt Peter Krul. Hij is drie uur per dag open en test alleen mensen uit de omgeving. Krimp zegt dat hij, als het zou kunnen, morgen weer in de horeca ging werken. „Ik hoop dat alles weer terug naar normaal gaat. Met de conclusie dat ik als ondernemer deze strop heb om weten te twisten tot een succesverhaal.”