Zorgfreelancers lopen coronabonus mis

Zorgbonus Veel freelancers zien de beloofde zorgbonus aan hun neus voorbij gaan, nu werkgevers weigeren deze voor hen aan te vragen.

Beschermingsmiddelen op de cohortafdeling van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Op de cohortafdeling worden uitsluitend patiënten behandeld die besmet zijn met het coronavirus.
Beschermingsmiddelen op de cohortafdeling van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Op de cohortafdeling worden uitsluitend patiënten behandeld die besmet zijn met het coronavirus. Foto Rob Engelaar / ANP

Ze stond in de vuurlinie van de patiëntenzorg toen de coronacrisis toesloeg. Cindy (45), die niet met haar achternaam in de krant wil, draaide maandenlang als uitzendkracht fulltime mee in het verpleeghuis van Tante Louise, met 1.800 medewerkers een van de grootste zorgaanbieders in Brabant. Ze werkte soms noodgedwongen onbeschermd en moest zich drie keer laten testen nadat patiënten besmet bleken.

Maar de coronabonus van 1.000 euro gaat aan háár neus voorbij. Omdat Tante Louise tot nu toe niets voor haar wil doen. En zelf kan ze die bonus niet aanvragen. Alleen de werkgever mag dat doen, zo luiden de richtlijnen van het ministerie van Volksgezondheid.

Tante Louise schrijft aan Cindy dat ze, als freelancer, de bonus ook bij andere opdrachtgevers zou kunnen aanvragen. Terwijl Cindy het zeker weet: ze had de tijd niet eens om elders ook nog te werken, ze kán die bonus niet eens elders aanvragen.

Administratielast

Cindy is niet de enige die zo de coronabonus misloopt. Tot volgende week kunnen zorgaanbieders de bonus aanvragen voor medewerkers. Volgens brancheorganisatie Nederlandse Bond van Bemiddelings- en Uitzendondernemingen weigeren tientallen organisaties dit te doen voor zelfstandigen en uitzendkrachten. Vaak verwijzen ze naar de administratielast: het is ze te veel moeite. Op z’n minst honderden zelfstandigen dreigen zo de bonus mis te lopen. Het ministerie van Volksgezondheid weet ervan, maar heeft geen oplossing. „De administratiedruk is al zo laag mogelijk gemaakt”, zegt een woordvoerder.

Cindy zag dat haar collega’s in vaste dienst wel geholpen werden door Tante Louise. Daardoor daalt, midden in de tweede coronacrisis, haar motivatie tot een nulpunt. „1.000 euro, daar hebben wij toch ook recht op?”

Thebe, een Brabantse zorgorganisatie met 23 woonzorgcentra en honderd wijkverplegingsteams, heeft er ook geen trek in, blijkt uit interne mails in het bezit van NRC. De organisatie werkte met negenhonderd oproepkrachten in de crisis. „Alle zorgmedewerkers verdienen een bonus”, schrijft Thebe aan zelfstandigen, „dus ook de externe medewerkers. „Helaas is het voor Thebe administratief een te grote opgaaf”, want „bij zorginstellingen zijn vele externen actief”. Volgens Thebe moet de overheid het zelf maar doen, „om te voorkomen dat de bonus meerdere malen wordt uitgekeerd”.

Duidelijke boodschap

Afgelopen maart was de boodschap vanuit de Tweede Kamer duidelijk. Elke zorgverlener die zich extra had ingezet tijdens de coronacrisis, zou die 1.000 euro krijgen. Vast personeel én freelancers. Premier Rutte en zorgminister Hugo de Jonge kregen van de Kamer de opdracht dat te regelen. Eind van het jaar moest het geld op de rekening staan. De Jonge reserveerde dit jaar 1,44 miljard euro op zijn begroting. Voor volgend jaar ligt er 720 miljoen euro te wachten om een tweede bonus van 500 euro uit te keren.

Lees ook: Waarom wil de coalitie geen loonsverhoging voor zorgmedewerkers?

Maar werkgevers zijn helemaal niet happig om hun freelancers aan die eerste bonus te helpen. Ook bij De Nederlandse GGZ, de brancheorganisatie in de geestelijke gezondheidszorg, voorzagen ze problemen. Wel of niet voor freelancers die bonus aanvragen? Het dossier was volgens de brancheclub juridisch en financieel zo complex dat het advies aan de leden luidde om het maar beter niet te doen.

Op het ministerie drong het deze maand, vlak voor sluiting van het subsidieloket, door dat grote groepen freelancers en zzp’ers buiten de boot dreigden te vallen. Met De Nederlandse GGZ is afgelopen dagen, op het nippertje, afgesproken dat het ministerie genoegen neemt met schattingen van het aantal medewerkers dat in aanmerking komt. Verdere details kunnen dan later nog verwerkt worden. Want aan de deadline voor het aanvragen van de bonus mag van het ministerie niet getornd worden. Het zou uitbetaling van de bonus aan andere zorgverleners kunnen vertragen. Pogingen in de Tweede Kamer om per motie sluiting van dat loket uit te stellen, haalden het niet.

Voor duizenden zzp’ers in de zorg die werken voor cliënten met een eigen pgb-budget (zoals wijkverplegers) is de deadline van volgende week in ieder geval te vroeg. Zij mochten die bonus zelf niet aanvragen en hun cliënten ook niet, maar moesten van het ministerie wachten op ‘aanvullende instructies’. Maar die zijn er nog niet, óndanks de deadline. Een regeling voor deze groep komt in het eerste kwartaal van 2021, zegt een woordvoerder van het ministerie.

Ook magazijnmedewerkers krijgen bonus, al hebben ze geen coronapatiënt gezien

Ziekenhuizen

De Vereniging van Ziekenhuizen heeft haar leden geadviseerd geen onderscheid te maken tussen zelfstandigen en werknemers. Toch speelt er in ziekenhuizen ook iets opmerkelijks rond de bonus. De vereniging adviseerde haar leden om die aan te vragen voor álle medewerkers onder een bepaald salaris – ongeacht hun betrokkenheid bij de zorg voor coronapatiënten. Zo komt het dat ziekenhuizen de bonus ook hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld magazijnmedewerkers en personeel op afdelingen waar geen coronapatiënten kwamen. Daarmee schuiven zij de hete aardappel – kiezen wie de bonus krijgt – terug naar het ministerie.

Dat kan nog gaan leiden tot naheffingen bij de ziekenhuizen. De bonus is alleen bedoeld voor „zorgprofessionals die tijdens de uitbraak van Covid-19 uitzonderlijke prestaties hebben moeten leveren, naast de gewone dagelijkse prestaties”. Zorgaanbieders ontvangen eerst een voorschot. Volgend jaar moeten ze de aangevraagde bonussen verantwoorden.