Opinie

Zo’n internationaal pamflettendebat is niet zonder risico

Floor Rusman

In Nederland merken we er nog weinig van, maar onder internationale wetenschappers is er een pamflettenstrijd losgebarsten over het coronabeleid. Op 4 oktober publiceerden drie gezondheidswetenschappers vanuit de VS de ‘Great Barrington Declaration’, een korte tekst waarin ze pleiten voor het heropenen van de samenleving. De maatschappelijke kosten van lockdowns zijn inmiddels zo groot dat zij het beter vinden om de zwakken te ‘beschermen’ en de rest groepsimmuniteit te laten opbouwen.

In reactie hierop schreef een aantal vooraanstaande Covid-onderzoekers op 14 oktober het ‘John Snow Memorandum’, gepubliceerd in The Lancet, dat de Great Barrington-groep een gevaarlijke strategie verwijt. Het is onethisch om te streven naar groepsimmuniteit: je kunt de zwakkeren niet afschermen van de maatschappij en los daarvan kan corona ook bij superfitte mensen voor ernstige problemen zorgen.

Beide pamfletten kunnen ondertekend worden – het tweede alleen door wetenschappers, het eerste ook door ‘bezorgde burgers’. Die laatsten doen vlijtig hun werk: meer dan 500.000 ondertekenden al. (In eerste instantie zaten daar ook nepnamen tussen, zoals Dr Person Fakename en Professor Cominic Dummings.)

De tweestrijd doet het goed in de media. Op Twitter vertellen mensen in welk kamp ze zitten en tellen ze handtekeningen. Op een website voor alternatieve geneeskunde werd de pamflettenstrijd een ‘showdown’ genoemd, en The Economist beschreef de pamfletten in een artikel als rivaliserende theorieën.

Voor het publiek is het leuk als er twee kampen zijn in een debat. Je kunt een kant kiezen zoals je een politieke kleur kiest; zoiets geeft houvast en een identiteit. Maar voor de deelnemers lijken die kampen me problematisch. Het risico bestaat dat het debat wordt gesimplificeerd, of dat je je tegenstander groter maakt dan je wil. De Britse epidemioloog Deepti Gurdanasi twitterde kwaad dat The Economist in het genoemde artikel een gelijkwaardigheid suggereert die er niet is. Dit ‘debat’ bestaat helemaal niet in de wetenschappelijke wereld, schrijft ze: John Snow toont de consensus, Great Barrington vertegenwoordigt wat outsiders.

Ook ingewikkeld: als pamfletondertekenaar moet je zekerheid uitstralen, terwijl je als wetenschapper ook veel niet weet. Zo weten we niet hoelang het duurt voor er grootschalig gevaccineerd kan worden – belangrijke informatie als je het voorkomen van Covid-doden wil afwegen tegen het voorkomen van andere soorten schade. Maar in de pamflettenbusiness is het niet zo handig om je twijfel te etaleren.

Als wetenschappers al geen twijfel laten zien, denken de toeschouwers ook dat alles glashelder is – op de ene óf de andere manier. Ook de discussie over verstandig coronabeleid schiet hier dus weinig mee op.

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) schrijft elke woensdag op deze plek een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.