Recensie

Recensie Film

Docu over familiegeheimen is als filmische psychotherapie

Documentaire Sonja Wyss maakte een film over de scheiding van haar ouders, die zij als driejarige meemaakte. De documentaire wordt nooit particulier: ook de toeschouwer stelt zich vragen over familie en huwelijk.

Na de scheiding van haar ouders moest Sonja Wyss van het paradijselijke Bahama’s verkassen naar Zwitserland. Beeld uit de documentaire ‘Farewell Paradise. Memories of a Broken Family’.
Na de scheiding van haar ouders moest Sonja Wyss van het paradijselijke Bahama’s verkassen naar Zwitserland. Beeld uit de documentaire ‘Farewell Paradise. Memories of a Broken Family’.

Familiegeheimen kunnen groot en klein zijn, maar ze ontstaan vooral doordat mensen zwijgen en zo kleine dingen groot maken. Dat althans is de conclusie van de aangrijpende en fascinerende documentaire Farewell Paradise. Memories of a Broken Family, waarin filmmaker Sonja Wyss haar familie ondervraagt over de scheiding van haar ouders. De ene dag bevonden ze zich nog in het paradijs van de Bahama’s, de andere was de driejarige Sonja met haar zussen onderweg in een vliegtuig naar Zwitserland. De filmmaakster zelf was simpelweg nog te jong om zich te herinneren of te beseffen wat er gebeurde tussen het moment dat het sneeuwwitte zandstrand overvloeide in een immens witte sneeuwvlakte, dus ze heeft haar familieleden nodig om haar geheugen te vullen en te begrijpen waarom ze misschien is geworden wie ze is.

Wyss koos voor een strakke vorm. Iedereen werd voor een grijze muur geplaatst. Home-movies, foto’s, geluidsopnames, brieven en abstracte sfeerbeelden verbeelden het verleden, en geven ruimte voor contemplatie. Die vorm geeft alle ruimte aan de interviews die ze met haar ouders en zussen houdt. Het is bijna filmische psychotherapie, of een getuigenonderzoek. Om erachter te komen dat iedereen zich de dingen niet alleen herinnert vanuit wie hij nu geworden is, maar ook als degene die hij toen al was. Karakter, temperament, onze waarneming worden door zoveel meer gevormd dan feiten alleen.

Het maakt Farewell Paradise ook een diapositief van Wyss’ eerdere speelfilm Winterstilte (2009), waarin vier zussen in een besneeuwde winternacht de draden van het lot spinnen. In die zin is deze documentaire odyssee ook een zoektocht naar haar eigen kunstenaarschap.

Maar het wordt nergens particulier. Wyss confronteert de toeschouwer ook met zijn eigen vragen over familie en huwelijk, de rol van liefde en passie in relaties, en hoe we ons tot de ander verhouden, en met behulp van de ander definiëren. We zitten allemaal even bij haar in die grijze spreekkamer.