Roep om onpartijdig onderzoek naar hersenschade in de sport

Sportletsel Naasten van sporters met hersenschade en wetenschappers willen onafhankelijk onderzoek, na onthullingen van NRC.

Foto Cor Lasker/ANP

Wetenschappers en naasten van sporters met hersenschade willen dat er onafhankelijk onderzoek komt naar de schadelijke gevolgen van sport. Hun oproep volgt op de onthulling van NRC dat internationale sportbonden zoals de FIFA, de Amerikaanse National Football League (NFL) en National Hockey League (NHL) invloed uitoefenen op wetenschappelijk onderzoek naar hersenschade in de sport.

Een invloedrijke groep wetenschappers blijkt bewijzen te negeren dat hersenschade door sport veroorzaakt kan worden. De groep is bijeengebracht door internationale sportbonden; de meeste wetenschappers doen betaald werk voor hen.

Diverse hersenwetenschappers van buiten de groep vertelden NRC dat sportbonden hun het werk moeilijk maken zodra zij onderzoek willen doen naar de mogelijk schadelijke gevolgen van sport.

De Britse Judith Gates is een van de mensen die antwoorden wil. Ze is van plan wetenschappers samen te brengen om onafhankelijk onderzoek te doen naar hersenschade in de sport. Haar man Bill speelde in de jaren zestig en zeventig meer dan driehonderd wedstrijden voor de Engelse profvoetbalclub Middlesbrough. Ze vermoedt dat het vele koppen tijdens de carrière van haar man zijn hersenen heeft aangetast. Bill Gates heeft ernstige dementie.

De veiligheid van sporters heeft nooit voorop gestaan bij de sportbonden, zegt Gates. „Bill is een schim van zichzelf. Als tijdens zijn voetbalcarrière duidelijk was geweest dat sport misschien gevaarlijk kon zijn, dan hadden we kunnen afwegen of Bill wel wilde blijven spelen. Daarom is het belangrijk dat onderzoek naar hersenschade niet wordt vertraagd en beïnvloed. Dit gaat om mensenlevens.”

Lees ook: Hersenschade is er, maar ‘s werelds grootste sportbonden kijken weg

Kamervragen

Gates is niet de enige die oproept tot meer onafhankelijk onderzoek. GroenLinks en de SP pleiten in Kamervragen voor onpartijdig onderzoek en willen van de minister weten of conclusies over hersenschade in de sport zijn getrokken op basis van onvolledige informatie.

Het initiatief van Judith Gates werd in het weekend, zo berichtte The Guardian, omarmd door de families van twee spelers die namens Engeland in 1966 het WK wonnen: Jack Charlton en Nobby Stiles. Beiden kregen ernstige dementie. „Ik sta achter dit initiatief […] zodat spelers in de toekomst niet hoeven te lijden onder de problemen die Jack en Bill hebben ondergaan”, zei Jack Charltons weduwe Pat in The Guardian.

Neuropsycholoog Erik Matser zegt eveneens dat hij een onafhankelijk instituut voor sportneurologie wil oprichten. Dat zou onder meer onderzoeken naar hersenschade in de sport uit het heden en verleden moeten herevalueren. De neuropsycholoog is een van de wetenschappers die zegt dat hij is tegengewerkt, in zijn geval door de FIFA.

Nu wil hij met de wereldvoetbalbond in gesprek. De FIFA zegt zelf in een reactie dat ze een nieuwe onderzoeksgroep naar hersenschade in het voetbal wil beginnen.

Edwin Goedhart, bondsarts van het Nederlands voetbalelftal, zegt deze maandag in een interview met NRC eveneens dat „onderzoek onafhankelijk moet gebeuren”. Tegelijkertijd blijkt uit zijn verhaal hoezeer er extra onderzoek nodig is: er is nog onvoldoende kennis over de schadelijkheid van sport. Dat geldt zeker voor koppen in het voetbal.

Goedhart denkt dat koppen schadelijk kan zijn als het te vaak gebeurt, maar kan onmogelijk bepalen waar de grens ligt. „Het maakt ook uit hoe hard een bal tegen het hoofd komt en hoe je hem precies raakt”, zegt hij. Vanwege het ontbreken van doorslaggevend bewijs is het volgens hem geen goed idee om de spelregels te veranderen.

Meer onderzoek zal moeten komen van onderzoeksgroepen buiten de sportbonden. Zo zet Amsterdam UMC een onderzoek naar hersenschade in de sport op.

Afgelopen weekend vertelde Mary Huijg, de weduwe van oud-voetballer Piet Huijg van HFC Haarlem, dat zij nog altijd wil weten of het vele koppen eraan heeft bijgedragen dat haar man dementie kreeg. En zij is niet de enige.

Ook Robin Hoverda, de zoon van Wout Holverda (62), oud-spits van Sparta Rotterdam (136 duels, 56 goals), wil opheldering. Ook zijn vader heeft dementie. Robin Holverda vindt dat moet worden uitgezocht of dit door het hele vele koppen komt. „Is er soms te weinig geld voor onderzoek? Ik weet het niet. Ik weet alleen dat die ziekte alles van mijn vader heeft afgenomen”, zegt hij.

Commentaar pagina 17Interview bondsarts pagina S6-7