Opinie

De ene lockdown is de andere niet

Marike Stellinga

We zitten weer middenin de discussie of het kabinet te hard ingrijpt (en de economie onnodig schaadt) of juist niet hard genoeg om het coronavirus te bestrijden. En daarin roeren ook economen zich. Want de ervaringen van de eerste golf lijken erop te wijzen dat ook voor de economie lockdowns misschien wel beter zijn dan een overheid die te weinig beperkingen oplegt.

Het IMF concludeerde vorige week dat bij vroege lockdowns het redden van levens en het beperken van de economische schade juist samen kunnen gaan. De economie herstelt zich sneller als het virus onder controle is. Voortmodderen met een virus dat rondwaart, drukt de economie sterker. Want uit vrees voor het virus gaan mensen uit zichzelf dan minder vaak naar theater en restaurant. Dat duurt langer. Tijd om het „heersende verhaal” over lockdowns bij te stellen, aldus het IMF: dat er een uitruil is tussen economie en mensenlevens, tussen lives en livelihoods.

It’s the virus stupid, schreven economen van ABN AMRO na onderzoek naar pintransacties in Nederland sinds het voorjaar. Als er veel besmettingen in een dorp of stad zijn, passen mensen hun gedrag ook aan zónder dat de overheid ingrijpt.

Ik lees hier niet in dat economen voor lockdowns zijn. Ze zijn voor grip op het virus. Het IMF spreekt niet voor niets over lockdowns early in the epidemic: wees in het begin van een uitbraak niet te bang om in te grijpen. Dan kan het gericht, dan kan het lokaal. De pijn is het waard als daarna de economie weer snel bloed door al zijn aderen kan laten stromen.

Maar liever zou je überhaupt niet bij die lockdown komen. Want die richt onmiskenbaar economische, maatschappelijke en sociale schade aan. En áls je toch een lockdown doet, dan kan je ook te streng zijn. Zo concludeerde het CBS dat de Belgische economie harder kromp dan de Nederlandse tijdens de lockdown in het voorjaar (14,5 versus 9,4 procent in het tweede kwartaal), omdat de Belgische regering ook niet-essentiële winkels sloot en de bouw moest stoppen met werken.

De ene lockdown is de andere niet. Drastisch de boel op slot gooien is iets heel anders dan alleen de hoogstnoodzakelijke delen van de maatschappij en economie sluiten. Hoofdeconoom Marieke Blom van ING zegt dan ook dat een lockdown „hoogbegaafd” zou moeten zijn. Evenwichtskunst. Kies de beperkingen zorgvuldig, én weeg ze af tegen de economische en maatschappelijke schade die ze veroorzaken.

De rode draad die ik in de adviezen van economen lees is: er is geen tegenstelling tussen het virus en de economie, ze gaan samen. Er is pas herstel als het virus onder controle is. En dat onder controle krijgen mag wat (overheidsgeld) kosten: de economische en sociale schade die je voorkomt is enorm. Dat gaat dus niet over wel of geen lockdown. Dat gaat over testen als een dolle: om te weten wie besmettelijk is, om uitbraken in te dammen, om zoveel mogelijk bewegingsvrijheid te kunnen geven. Op Prinsjesdag schreef econoom Bas Jacobs in NRC dat het kabinet „corona niet centraal genoeg stelt in zijn economische politiek”. Hij wees op het belang van testen voor de economie. Veel testen. Overal testen. Snel testen. Je hoopt dus vurig dat het kabinet de kostbare tijd van deze semi-lockdown gebruikt om het testen en traceren van het virus nu wél op orde te krijgen. Zodat de derde golf niet in een nieuwe lockdown eindigt.

Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.