Foto’s Ed van der Elsken

Onbekend fotoboek van Ed Van der Elsken toont niet alleen de glamour

Fotografie Het merendeel van de foto’s was niet gebruikt en bestond alleen op kleine contactfoto’s. Uit de nalatenschap is nu achterhaald welk fotoboek Ed van der Elsken voor ogen stond rondom het thema feestvieren.

Het was niet bekend dat het bestond: Ed van der Elskens fotoboek feest. Het Rijksmuseum en het Nederlands Fotomuseum ontdekten het ontwerp ervoor in de nalatenschap van Ed van der Elsken (1925-1990) die ze eind vorig jaar verkregen. Waarom het boek nooit is verschenen, is onduidelijk. Van der Elsken maakte het boek ergens tussen 1950 en 1960.

Lees ook: Erfenis Ed van der Elsken naar Fotomuseum en Rijks

De oudste foto is gemaakt rond 1955 op de kermis in Volendam: een meisje kijkt bewonderend hoe een jongen een geweer richt in een schiettent. Rond die periode is ook een foto gemaakt op het Rokin in Amsterdam: een jongen met een verband op zijn hoofd steekt zijn tong uit naar de fotograaf. Het zijn slechts twee voorbeelden uit het boek dat deze zaterdag verschijnt.

Foto Ed van der Elsken

Van der Elsken selecteerde voor dit boek foto’s rond het thema feesten – kermis, dansfeesten, carnaval, een concert van Louis Armstrong – uit oud en nieuw werk. Sommige delen van series waren wel bekend uit andere fotoboeken, maar het merendeel was niet eerder gebruikt en alleen bekend van de contactafdrukken. Dat maakt de vondst uniek. „De foto’s zijn niet alleen prachtig”, zegt directeur Birgit Donker van het Nederlands Fotomuseum, „maar het is ook fascinerend om te zien hoe hij de beelden combineert en de samenstelling bedacht”.

Dat niet alleen de glamour erop staat (bijvoorbeeld een staatsbezoek van de Britse koningin), maar ook de harde kant van het feestvieren (kater, opruimen na een feest) is wat Donker aanspreekt in deze serie. „Op al zijn foto’s, ook in dit boek, zie je mededogen met mensen, je ziet ze in hun natuurlijke habitat en hoe ze soms door Van der Elsken uit hun schulp zijn gelokt. Het leven spat ervan af, de mooie kanten, maar ook bloed, zweet en tranen. Dat raakt en ontroert me elke keer weer.”

Foto’s Ed van der Elsken

In het Rijksmuseum is vanaf 30 oktober ‘Ed van der Elsken: Crazy World’ te zien. Het Nederlands Fotomuseum heeft vanaf die dag een mini-expositie met zeven foto’s uit het boek feest in combinatie met de bijhorende vellen met contactafdrukken.

Zie ook de bijbehorende In Beeld-reeks: Nooit uitgegeven fotoboek Ed van der Elsken rondom het thema feest alsnog gepubliceerd