Soldiers run to load an Indian Air Force's Chinook helicopter with supplies at a forward airbase in Leh, in the Ladakh region, September 15, 2020. REUTERS/Danish Siddiqui

DANISH SIDDIQUI

Interview

‘China wil in Himalaya winnen zonder strijd’

Ashley J. Tellis, oud-overheidsadviseur VS India en China graven zich in voor een eventuele strijd in hun grensregio. Maar beide landen willen een echte oorlog vermijden.

In een besneeuwd niemandsland hoog in de Himalaya maken ’s werelds twee grootste legers zich op voor een lange, hooggespannen winter. Omringd door tanks, andere gevechtsvoertuigen en zwaar geschut houden tienduizenden Indiase en Chinese militairen zich op aan weerszijden van een grens die door beide landen anders wordt getekend. India noch China is van plan ook maar een millimeter te wijken.

Hoe het zover kon komen, is een verhaal dat decennia teruggaat, en tegelijk zo recent is als dit voorjaar. Op een bergrichel die zij als eigen grondgebied beschouwen, stuitten Indiase militairen toen onverwachts op Chinese troepen. En niet alleen daar. Gesprekken over een terugtrekking mislukten, waarna in juni een bloedig handgemeen op de richel volgde. Zeker twintig Indiase militairen en een onbekend aantal Chinezen kwamen om.

Het is de meest brute verstoring van de vrede die de twee landen in 1962 sloten na een korte maar hevige oorlog over onder meer dit gebied, dat grenst aan Tibet en de Indiase regio Ladakh. Destijds greep China de controle over een strategisch gelegen deel dat India als het zijne ziet. „Wat de Chinezen nu doen, is een voortzetting van 1962”, zegt Ashley J. Tellis, senior fellow bij de Carnegie Endowment for International Peace, een denktank in Washington D.C.

„Ze confronteren India met een fait accompli. Of je accepteert onze claims als legitiem, of je probeert ons met geweld te verdrijven waarbij je de gevolgen zult moeten dragen. Hun taxatie is dat India nu de zin noch de mogelijkheden heeft in een oorlog verwikkeld te raken en de nieuwe realiteit dus wel moet accepteren.”

Is die inschatting terecht?

„Ik denk niet dat India agressieve stappen zal nemen, omdat de risico’s extreem groot zijn. De regering worstelt al met meerdere crises. Covid-19, een gekelderde economie. Ze zoekt geen oorlog. Maar de Chinezen ook niet. Ze willen dit winnen zonder een gevecht. Dat zou een vernedering voor India zijn en dat is precies wat China wil. India op zijn plek zetten.”

Waarom?

„In de ogen van China is India ‘The Great Power Pretender’. Ze zien India niet als gelijke, maar als een land dat boven zijn gewichtsklasse probeert mee te doen op het wereldtoneel. India heeft die animositeit onderschat, ook al waren de tekenen er al veel langer. Pogingen om de grenskwestie op te lossen zijn door China stopgezet. Dat gaf al aan dat ze niet op zoek zijn naar een schikking. Ze willen alles wat zij claimen.”

In hoeverre past dit in het patroon van China’s toenemende assertiviteit en agressie in de regio, denk aan hun militaire aanwezigheid in de Zuid-Chinese zee en de recente bedreigingen richting Hongkong en Taiwan?

„China’s grotere ambities in de regio zijn onmiskenbaar. Maar wat nu in Ladakh gebeurt, wordt ook gedreven door specifieke grieven ten aanzien van India.”

„Allereerst zijn er de al lang bestaande claims van China langs de Himalaya-grens. Die gaan verder dan alleen Ladakh. Ten tweede is er de groeiende toenadering tussen India en de Verenigde Staten en de vrees dat India deel wordt van een anti-China-alliantie. Ten slotte is er de angst dat India zich wil bemoeien met China’s interne zaken, met name Tibet. Vanwege de aanwezigheid van de dalai lama en Tibetaanse vluchtelingen in India. Voor China zijn dit grieven die niet alleen Xi Jinpings herenigingsagenda ondermijnen, maar ook China’s almacht in Azië. Dit is een reactie daarop.”

De vraag is: waarom nu? Al vaker waren er schermutselingen tussen patrouillerende militairen, maar beide partijen keerden daarna steeds terug naar hun oude posities. Ditmaal lijkt China dat geenszins van plan. Vanaf het begin stellen de autoriteiten dat het India is dat zich op zijn grondgebied bevindt. Niet andersom. Ook maken ze bezwaar tegen de wegen, tunnels en landingsbaan die India nabij de betwiste grens bouwt.

India liep op dat gebied hopeloos op China achter, zegt Tellis, die expert is op het gebied van strategische veiligheidskwesties in Azië. Belangrijker nog is volgens hem het besluit van de regering Modi om vorig jaar augustus de status van Ladakh te veranderen: was de bergregio tot dan onderdeel van het (toen nog) autonome Kasjmir, nu valt zij direct onder het gezag van Delhi. „China zag dit als een duidelijke provocatie. Ze hebben geprobeerd deze kwestie in de Veiligheidsraad en Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties aan de orde te stellen, maar zonder resultaat. Dat was de druppel.”

Lees ook: In de afgrond gestort tijdens een nachtelijk handgemeen

Zegt u dat als India de status van Ladakh niet had veranderd, deze escalatie niet had plaatsgevonden?

„Wellicht niet nu. Maar een vorm van confrontatie zat er hoe dan ook aan te komen, omdat de grieven van China ten aanzien van India zich aan het opbouwen waren. Dit gaf hen het excuus dat ze zochten. Hun ministerie van Buitenlandse Zaken zegt openlijk dat de nieuwe status van Ladakh illegaal is en dat zij deze niet erkennen.”

Er is op hoog militair niveau overlegd, de ministers van Buitenlandse Zaken spraken elkaar. Maar behalve de afspraak geen extra troepen naar de grens te sturen, wil geen van beide concessies doen. Welke opties heeft India nog?

„Die zijn niet eenduidig. Je ziet nu dat India op diplomatiek vlak steun bij andere landen probeert te zoeken om de acties van China te veroordelen. Ook economisch proberen ze de druk op te voeren, zoals met het recente verbod op Chinese apps en het uitsluiten van Chinese bedrijven voor openbare aanbestedingen. Ik denk niet dat dit gaat werken. India is veel afhankelijker van China dan andersom.”

China claimt meer dan waar zijn troepen nu staan. Is dit pas het begin?

„Ik denk dat ze geduldig zullen wachten tot mensen gewend zijn aan de huidige situatie en zich weer een gunstige gelegenheid voordoet. Het is de klassieke salamitactiek: je pakt steeds een klein stukje van wat je wilt en dat wordt dan de nieuwe status quo.”