Pools Hof maakt abortus vrijwel onmogelijk

Polen Een handicap mag geen reden meer zijn om een zwangerschap af te breken, heeft het Constitutioneel Hof van het zeer katholieke EU-land geoordeeld.

Activisten voor het recht op abortus van de beweging ‘Women Strike’ (Strajk Kobiet) demonstreren donderdag bij het Poolse Constitutionele Hof in Warschau.
Activisten voor het recht op abortus van de beweging ‘Women Strike’ (Strajk Kobiet) demonstreren donderdag bij het Poolse Constitutionele Hof in Warschau. Foto Wojtek Radwanski / AFP

Het Poolse Constitutioneel Hof heeft abortus verboden voor vrouwen die een gehandicapt kind verwachten. Het Hof oordeelde donderdag dat het onderscheid tussen gezonde en ongezonde foetussen ongrondwettelijk is. Ook wanneer een kind door zware afwijkingen nooit levensvatbaar zal zijn, wordt het vrouwen onmogelijk gemaakt hun zwangerschap af te breken.

Julia Przylebska, de voorzitter van het Hof, sprak het vonnis uit dat „eugenetische praktijken wat betreft het recht tot leven van een ongeboren kind (...) directe discriminatie” zijn. Het Constitutioneel Hof wordt gedomineerd door rechters die – niet allemaal legitiem – zijn benoemd door de nationalistisch-conservatieve PiS-regering. Het deed donderdag wat het parlement vanwege maatschappelijke protesten niet aandurfde.

Duizend abortussen per jaar

Polen heeft al een van de meest strikte abortuswetten van Europa. Alleen bij verkrachting, incest of een levensgevaarlijke situatie voor de moeder is het afbreken van zwangerschap nu nog toegestaan. Per jaar vonden tot nu toe ruim duizend legale abortussen plaats, bijna allemaal vanwege problemen met de gezondheid van het ongeboren kind.

De uitspraak van het Hof is een overwinning voor de fundamentalistisch katholieke stroming die de Poolse politiek domineert. De zaak was aangebracht door rechtse parlementariërs die vonden dat abortusregels nog niet streng genoeg waren. Linkse politici en vrouwenrechtenorganisaties hebben ontsteld op de uitspraak gereageerd. „Het is tragisch voor vrouwen en een schande voor de Poolse staat”, zei Krystyna Kacpura van de Federatie voor Vrouwen en Gezinsplanning tegen de krant Gazeta Wyborcza.

Ivf in Polen? ‘Werk van satan’

Maatschappelijk protest

Regeringspartij PiS beloofde in 2016 de abortuswet uit 1993 verder aan te scherpen, maar deinsde terug toen tienduizenden vrouwen uit protest de straat op gingen. Eerder dit jaar werd een burgerinitiatief onder leiding een rechts-katholieke lobbygroep om abortus in te perken door het parlement vertraagd.

Voor de uitspraak was het al uiterst ingewikkeld om in Polen een zwangerschap af te breken. Niet alleen vanwege de wettelijke beperkingen, maar ook omdat veel artsen wegens principiële bezwaren weigeren abortussen uit te voeren. Vrouwen die het kunnen betalen wijken daarom uit naar Slowakije, Tsjechië en Duitsland wanneer zij ervoor kiezen een kind niet te krijgen.