Mag je een kind op fouten wijzen?

Opgevoed Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.

Vader: „Naar aanleiding van een reportage van Zondag met Lubach over de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren ontstond een discussie tussen mij en mijn vriendin. Er kwam een bibliotheek voorbij waar een hond zat waaraan de kinderen konden voorlezen. De gedachte was dat de hond niet oordeelt en niet corrigeert en daarmee het lezen leuk maakt en zelfvertrouwen geeft. Mijn vriendin vond dat een goed idee met de gedachtegang dat er op school gecorrigeerd moet worden maar daarbuiten lezen vooral leuk moet zijn. Ik schoot ietwat uit mijn slof met een opmerking dat de tere kinderzieltjes tegenwoordig niks confronterends meer mogen horen. Ik ben van mening dat je mede beter wordt in iets door op je ‘fouten’ gewezen te worden. Je moet natuurlijk niet ieder foutje steeds aankaarten, het moet wel in balans zijn met zelfvertrouwen kweken. Wat is de beste aanpak voor onze dochter (pas tien maanden) straks? En hoe bereik je als ouders consensus over tegengestelde ideeën over opvoeden?”

Naam is bij de redactie bekend. (Deze rubriek is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen.) Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl

Voorspelbaar en betrouwbaar zijn

Marga Akkerman: „Uw vraag is nog te projectmatig en gaat voorbij aan de persoonlijkheid van uw kind. Het antwoord op uw vragen komt zodra u zich beiden in het kind gaat verplaatsen als ze straks gaat lezen. Dan ziet u vanzelf wat het lezen voor uw dochter fijn zal maken.

„De manier van kritiek leveren heeft invloed op wat ervan wordt opgestoken. Want daar gaat het toch om. Dat je kind er beter van gaat lezen, zich meer kan laten meevoeren in het verhaal, openstaat voor nieuwe informatie en niet afknapt door steeds maar weer confronterend commentaar.

„Respectvolle kritiek stimuleert het leerproces en het emotioneel welbevinden. Gaat het om leren lezen, dan zijn opmerkingen als: ‘Dit gaat al prima maar daar moet je nog extra op letten’ veel effectiever dan een reactie als: ‘Fout, begin maar opnieuw’.

„U vraagt: ‘Hoe word je beter in iets?’, maar bedoelt: op fouten wijzen maakt de ander sterker. Dat gaat over iets anders, namelijk het ontwikkelen van weerbaarheid. U kunt uw kind helpen om door te zetten als het tegenzit, of om iets af te maken als het geen zin heeft.

„Uiteindelijk heeft een kind het meest aan ouders die voorspelbaar en betrouwbaar zijn. Eisen stellen aan inzet en discipline kan daar zeker een onderdeel van zijn.

„U en uw vriendin zouden samen kunnen praten over wat voor kind u uiteindelijk wilt afleveren. Heeft u daar overeenstemming over, dan tellen details niet meer zo.”

Stimuleren het beter te doen

Stijn Sieckelinck: „Fouten zijn het begin van al het leren en niet het einde ervan, zoals in onze afrekencultuur wel wordt gedacht. Benoem je de fouten niet, dan ontneem je je kind de kans iets te leren. Opvoeden is óók kinderen stimuleren het beter te doen, want ze hebben zelf die kennis nog niet. Bewaak hier inderdaad het midden: voortdurend wijzen op ‘niet goed genoeg’ maakt neurotisch, alles bewieroken narcistisch.

„Tegelijk hebben kinderen veilige havens nodig, plekken waar ze even vrijgesteld worden van de drang om te presteren. Hier komen huisdieren van pas: trouwe vrienden die warmte en aandacht bieden zonder voorwaarden te stellen.

„Maar leesonderwijs is toch een ander verhaal. De inzet van een hond gaat voorbij aan wat er echt nodig is: betere leesprogramma’s waarin jongeren verleid worden door verhalen, waarin fouten kunnen worden aangestipt om het een volgende keer nog beter te doen. Met de toestroom van onbevoegde leerkrachten in het onderwijs en de tsunami aan sociale media moeten ouders juist nog serieuzer met hun kinderen gaan lezen in plaats van zich terugtrekken.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.