Soedan mag bijna van de sanctielijst

‘Terreurstaat’ Zodra het Amerikaanse Congres groen licht geeft kan Soedan de banden met de VS normaliseren en ontwikkelingshulp krijgen.

Abdel Fattah al-Burhan, voorzitter van de overgangsraad in Soedan.
Abdel Fattah al-Burhan, voorzitter van de overgangsraad in Soedan. Foto Ashraf Shazly/AFP

De Verenigde Staten staan op het punt om Soedan van de lijst met terreurstaten te halen. De 335 miljoen dollar die de Amerikaanse president Donald Trump eerst van Soedan wilde ontvangen is dinsdagmiddag overgemaakt door de centrale bank van Soedan.

Het geld is een compensatie voor Amerikaanse slachtoffers van aanslagen op de ambassades in Kenia en Tanzania in 1998 en in 2000 op marineschip USS Cole, dat toen lag aangemeerd in Jemen. De voormalige leider van Soedan, de autoritaire Omar al-Bashir, had de daders van beide terreuracties asiel gegeven.

Met de transactie van dinsdagmiddag komt een einde aan ruim 27 jaar internationale isolatie van het regime in Khartoem. Soedan was door de Amerikaanse sancties die teruggaan tot de jaren negentig, afgesneden van het internationale banksysteem.

Een volksopstand en een coup leidden vorig jaar april tot het vertrek van Bashir, die nu vastzit wegens beschuldigingen van corruptie. Ook staat hij terecht voor de militaire coup waarbij hij in 1989 aan de macht kwam.

Het Internationaal Strafhof (ICC) vaardigde in 2009 en 2010 arrestatiebevelen uit tegen Bashir wegens beschuldiging van oorlogsmisdaden, genocide en misdaden tegen de menselijkheid in de regio Darfur in de periode 2003-2008, waar naar schatting 300.000 mensen omkwamen.

Zaterdag arriveerde een ICC-delegatie, onder leiding van hoofdaanklager Fatou Bensouda, in Soedan om de zaken van Bashir en twee andere door het ICC gezochte voormalige functionarissen te bespreken.

Normalisering banden

Sinds Bashirs vertrek wordt gesproken over het normaliseren van de banden tussen Soedan en de VS. Een door de regering-Trump toegevoegde voorwaarde is dat Soedan hetzelfde met Israël doet. Onder Bashir was Soedan nog fel anti-Israël. Als daar nu inderdaad verandering in komt, wordt Soedan na de Verenigde Arabische Emiraten en Bahrein het derde islamitische land dat in korte tijd naar Israël toe beweegt.

Niet iedereen is blij met het geld dat de Amerikaanse slachtoffers van de terreuraanslag van de Soedanese regering zullen krijgen. De transactie zou oneerlijk zijn tegenover burgers uit andere landen die werden verminkt of vermoord, onder wie lokale niet-Amerikaanse medewerkers van de ambassade.

Ook was er kritiek op het feit dat het nieuwe Soedan voor de misdaden van het oude Soedan wordt gestraft, terwijl het land in een ernstige economische situatie verkeert.

Maar de overgangsregering van de Soedanese premier Abdalla Hamdok had niet veel keus. De torenhoge inflatie en de slechte wisselkoers vormen op dit moment de grootste uitdaging voor het Afrikaanse land. Sinds de aankondiging van de VS op maandag is het Soedanese pond alweer iets in waarde gestegen op de zwarte markt.

Dit krijgt Khartoem ervoor terug

Khartoem wil voor die toenadering wel het nodige terug. Soedan verkeert in een zware economische crisis en heeft internationaal voor 60 miljard dollar aan schulden uitstaan. Het land is dringend op zoek naar internationale hulp, maar komt daar pas voor in aanmerking als het van de Amerikaanse lijst met terreurstaten is gehaald. Nu dat moment aanstaande is, lijkt de regering in Khartoem daar vast op voor te sorteren. Axios schrijft dat Khartoem voor 3 miljard dollar aan humanitaire hulp heeft gevraagd en de komende drie jaar nog economische bijstand wil van de VS en de Emiraten. Volgens Reuters staat bij de Amerikanen bovendien een aanvraag uit voor een miljoen ton tarwe.