Nog altijd staan er veel minder vrouwen in de krant

Representatie Uit onderzoek blijkt opnieuw: in tv-items en kranten, en op de radio en op nieuwssites worden mannen het vaakst in beeld gebracht en geciteerd.

Saïda Maggé, presentator van het NOS Journaal.
Saïda Maggé, presentator van het NOS Journaal. Foto Robin van Lonkhuijsen / ANP

Het wil nog niet opschieten met de representatie van vrouwen in het Nederlandse nieuws. In tv-items en in de kranten, maar ook op de radio en op nieuwssites worden nog steeds het vaakst mannen in beeld gebracht en geciteerd. Dat is de belangrijkste conclusie van het Global Media Monitoring Project naar genderrepresentatie in de media, een media-telling die eens per vijf jaar wordt uitgevoerd. Een opvallende conclusie, maar geen verrassende.

Op 29 september werd het belangrijkste nieuws in 145 landen in kaart gebracht. In Nederland werden drie televisiejournaals, drie radiojournaals, vier nieuwssites, vier Twitteraccounts en zes kranten – waaronder deze krant – onder de loep genomen.

Een greep uit het nieuws van die dag: de nieuwe coronamaatregelen, de zaak-Jos B. en de Groningse bioscoopmoord. Het Global Media Monitoring Project analyseerde in totaal 207 nieuwsitems, waarin 558 mensen voorkwamen. Van die groep was 26 procent vrouw, ten opzichte van 69 procent man. Van de overgebleven groep, 5 procent, was de genderidentiteit niet bekend. Vergeleken met de voorlaatste meting is er niet veel veranderd: in 2015 was net geen 20 procent van de personen in het nieuws vrouw. „Er verandert nauwelijks iets in het beeld”, zegt Bernadette Van Dijck, coördinator van het project in Nederland en verbonden aan de Radboud Universiteit. „Nog steeds is sprake van ondervertegenwoordiging, terwijl we allemaal om ons heen zien dat er in de samenleving wel degelijk wat veranderd is.”

Wie inzoomt op de media onderling, ziet overigens wel verschillen. Van de kranten scoorde Het Parool dit jaar het best: van de personen in het nieuws was 45 procent bij het dagblad vrouw. Op tv bracht SBS-programma Hart van Nederland het hoogste percentage vrouwen (40 procent) in beeld. Zo werd in de uitzending van Hart van Nederland een vrouwelijke rector van een school in Alkmaar geïnterviewd.

Bij de kranten was het AD met 13 procent vrouwen hekkensluiter. Op televisie scoorde met 11 procent het NOS Journaal van 18.00 uur het slechtst, al werkten aan dat journaal wél weer relatief veel vrouwelijke journalisten mee. Wat betreft online nieuws, bracht de website van RTL Nieuws op 29 september de meeste vrouwen in beeld (37 procent).

Van Dijck is niet verbaasd over de slechte vertegenwoordiging van vrouwen. Sinds het project in 1995 van start ging, schommelde de representatie van vrouwen bij iedere telling zo rond de 25 procent. Van Dijck: „Media – en dan met name de nieuwsmedia – zeggen dat ze de samenleving afbeelden zoals die is. Maar vaak volgen journalisten toch het perspectief van de ‘dominante’ groep en missen ze het geluid van vrouwen en minderheden.” Van Dijck erkent dat er op de onderzoeksopzet wat af te dingen valt, maar volgens haar laat de vijfjaarlijkse meting wel degelijk een patroon zien.

Dat het de laatste jaren nog steeds spaak loopt met de representatie van vrouwen in de media, is overigens al langer bekend. Het Commissariaat voor de Media kwam vorig jaar in december met een soortgelijke conclusie. Een telling van 262 programma’s in opdracht van het ministerie OCW, wees uit dat mannen bijna twee keer zo vaak in beeld werden gebracht op prime-time tv. Vrouwen werden daarbovenop ook minder vaak als expert aangehaald (23,2 procent).

Lees ook: Alleen als presentator en in ‘vox pop’ zie je vaker vrouw

Ook voor het Global Media Monitoring Project werden experts geteld. Hieruit bleek opnieuw dat vrouwelijke experts het met minder media-aandacht moeten doen dan mannelijke deskundigen. Van de experts was slechts 23 procent vrouw. Maakt het eigenlijk uit wie het nieuws duidt? Van Dijck vindt van wel. „Als vrouwelijke beslissers, experts en machthebbers structureel minder in beeld en aan het woord komen, blijft het beeld bestaan dat vrouwen eigenlijk niet thuishoren op dit soort posities.”

Ook Marga Miltenburg onderstreept dit. Miltenburg is oprichter en directeur van ZijSpreekt, een sprekersbureau dat als doel heeft meer vrouwelijke deskundigen in de media te krijgen. Al jaren pleit Miltenburg voor meer vrouwen aan de talkshowtafels en in de kranten. Gebrek aan vrouwelijke expertise is er volgens haar absoluut niet. Miltenburg: „Vrouwen worden door redacties te weinig gezien en gevonden”.

Miltenburg vindt ook dat het wel degelijk uitmaakt wie er in het nieuws komt. „Je wil diversiteit in je meningen. Als kijker of lezer krijg je een breder beeld van het nieuws, als mensen met verschillende achtergronden aan bod komen.” Als voorbeeld van een programma waar representatie wel goed wordt ingezet, noemt Miltenburg talkshow M, van Margriet van der Linden. De gasten aan de tafel bij Van der Linden waren in 2019 voor 48 procent vrouw, becijferde ZijSpreekt.

Als redacties meer vrouwen willen laten zien, moeten ze daar volgens Van Dijck structureel werk van maken. „Je moet er altijd moeite voor blijven doen. Als je dat doet, krijg je een voorzichtig stijgende lijn. Laat je het los, dan verval je in de status quo.”