Fie Schouten.

Foto Michel Marang

Interview

‘De basklarinet kan goed tussen de genres opereren’

Basklarinet Festijn De veelzijdige basklarinet is bij velen onbekend. Fie Schouten en Tobias Klein organiseren voor de vierde keer het Basklarinet Festijn om daar verandering in te brengen.

Op het scherm steekt Fie Schouten twee handen juichend in de lucht: „Ja!” Zo voelde het toen ze als kind voor het eerst een basklarinet hoorde – ze was onmiddellijk verkocht. „Ik dacht, ‘Dat wil ik ook!’” Inmiddels is Schouten een erkend basklarinetvedette, voor wie talloze componisten nieuwe muziek hebben geschreven. Met haar echtgenoot, componist en rietblazer Tobias Klein, organiseert ze komende maanden voor de vierde keer het tweejaarlijkse Basklarinet Festijn, in verschillende steden door het hele land.

Intiemer dan ooit wordt deze editie, met concerten voor hooguit dertig man en vaak minder, gegeven de kleine zalen. De beperkingen maken de organisatie behoorlijk stressvol, maar Schouten en Klein gaan door, al zijn sommige concerten uitgesteld tot 2021. De grote Amerikaanse basklarinettist Evan Ziporyn, bekend van de New Yorkse muziekorganisatie Bang on a Can, vond het een prettig vooruitzicht om tijdens de presidentsverkiezingen begin november in Nederland te zijn. Maar wegens de huidige coronabeperkingen is afreizen onmogelijk. Ziporyn zal zijn bijdrage via een videoverbinding leveren.

Lees ook: ‘Juist nu moeten we blijven componeren en uitvoeren’

Hoewel hij allang is ingeburgerd in het symfonieorkest, kennen veel concertgangers de basklarinet niet echt, merken Schouten en Klein. Als solo-instrument is de basklarinet vrij jong en sterk gevormd door individuele spelers: pionier Harry Sparnaay liet honderden stukken componeren, jazzlegende Eric Dolphy onderzocht de improvisatiemogelijkheden. Schouten en Klein studeerden allebei bij Sparnaay, maar specialiseerden zich in verschillende richtingen: Schouten als uitvoerder van hedendaagse gecomponeerde muziek, Klein als componist en improvisator.

De basklarinet heeft een geschiedenis van mengvormen, tussen de genres opereren. Dat karakter willen we bewaren

Tobias Klein Componist en rietblazer

Kruisbestuiving

De kruisbestuiving tussen improvisatie en gecomponeerde muziek is een kracht van het festijn. „Het is allemaal actuele muziek. Het spectrum is breed, maar ons publiek waardeert dat enorm”, zegt Schouten (1972). Geen hokjesgeest, met andere woorden. Klein (1967): „De basklarinet heeft een geschiedenis van mengvormen, tussen de genres opereren. Dat karakter willen we bewaren.”

Tobias Klein. Foto Oliver Kern

Het thema van deze festivaleditie is slagwerk. Voor Klein biedt het een uitgelezen mogelijkheid om op te treden in een kwartet met drummer Ches Smith: „Een held van mij”. Voor Schouten is een van de hoogtepunten de Nederlandse première van Façade-Trio, een onbekend werk van Georges Aperghis voor twee basklarinetten en percussie uit 1998. Het is „een theatraal spektakel met een bijzondere samenklank”. Ze speelt het met collega Jelte Althuis (bekend van het Calefax Rietkwartet) en slagwerkster Tatiana Koleva in Groningen, Haarlem en Nijmegen. Het staat ook op haar nieuwe cd Nature, die drie november uitkomt.

„Het stuk lag gewoon op de plank. Na de wereldpremière is het bij mijn weten niet meer uitgevoerd”, zegt Schouten. Een van de redenen: het is gruwelijk moeilijk, met ingewikkelde ritmes en een terugkerende hoge noot voor de basklarinetten die normaal gesproken niet voorkomt. „Zowel bij Jelte als bij mij thuis vroegen ze op zeker moment: hoe lang ga je dit nog oefenen?”