‘EU moet samen optrekken voor onbedoelde Amerikanen’

Belastingen Niet alleen in Nederland raken onbedoelde Amerikanen in de problemen door de strenge belastingwetten van de VS. „De lidstaten worden omver geblazen.”

De Amerikaanse belastingdienst IRS ziet niet alleen inwoners van de Verenigde Staten als belastingplichtig, maar iedereen die Amerikaan is, ook als die altijd in Nederland hebben gewoond. Het enige andere land dat dit beleid heeft, is Eritrea.
De Amerikaanse belastingdienst IRS ziet niet alleen inwoners van de Verenigde Staten als belastingplichtig, maar iedereen die Amerikaan is, ook als die altijd in Nederland hebben gewoond. Het enige andere land dat dit beleid heeft, is Eritrea. Foto Erin Scott/Reuters

De lidstaten van de Europese Unie moeten samen gaan optrekken om de problemen rond ‘onbedoelde Amerikanen’ aan te kaarten bij de Verenigde Staten. Dat stellen Tweede Kamerlid Helma Lodders (VVD) en Europarlementariër Sophie in ’t Veld (D66).

Zij reageren daarmee op het nieuws van NRC vrijdag dat tientallen Nederlandse burgers die ongewild ook Amerikaan zijn, dit najaar hun bankrekening verliezen. Dat is het gevolg van een zeer strenge Amerikaanse belastingwetgeving, de Foreign Assets Tax Compliance Act (FATCA), en afspraken over de handhaving daarvan met de Nederlandse overheid.

Onbedoelde Amerikanen zijn burgers die door bijvoorbeeld een Amerikaanse ouder of een toevallige geboorte in de VS, automatisch door de Amerikaanse overheid als Amerikaan worden beschouwd. Naar schatting zijn er in de gehele EU ongeveer een half miljoen ‘onbedoelde Amerikanen’; in Nederland zijn het er naar schatting 46.000.

Door de VS worden deze mensen automatisch gezien als belastingplichtig, terwijl ze al belastingen betalen in het land waar ze wonen. Vanwege de afspraken tussen de VS en Nederland zijn banken verplicht de gegevens door te geven van onbedoelde Amerikanen. Andere Europese landen hebben dezelfde afspraken gemaakt.

Lees het verhaal van Ronald Ariës: Niet meer kunnen pinnen omdat zijn wieg in de VS stond

Rode loper

„Er zijn maar twee landen met het systeem waarbij belasting wordt geheven op basis van burgerschap, in plaats van op basis van waar mensen wonen”, zegt In ’t Veld: Naast de VS is dat Eritrea. „We zouden moord en brand schreeuwen als Eritrea zich zou gedragen zoals de VS doen. Maar voor de VS rollen lidstaten de rode loper uit, en vragen we ze hoe we ze bij de uitvoering kunnen helpen.”

De onbedoelde Amerikanen die meewerken kunnen een flinke heffing krijgen op bijvoorbeeld beleggingen en pensioengeld van de Amerikaanse belastingdienst. De groep die hun rekening nu kwijtraakt, weigert daaraan mee te werken. Banken zeggen dat ze de bankrekening van deze groep wel moeten afsluiten, omdat ze anders van de Amerikaanse overheid sancties opgelegd krijgen, zoals boetes en uitsluiting van financiële markten.

Volgens bankenkoepel NVB wekt de overheid de indruk dat ze de gevolgen van FATCA en de bilaterale overeenkomst niet goed hebben overzien. De Volksbank, een van de banken die een klant binnenkort afsluit, stelde in een eerdere reactie dat Europese banken niet anders kunnen. „De overheden en de Europese Unie doen op dit moment onvoldoende om banken te beschermen tegen de mogelijke gevolgen indien de VS overgaan tot handhaving.”

Volgens In ’t Veld is het een groot probleem dat de Europese lidstaten onderhandelingen over uitzondering van de onbedoelde Amerikanen zelf willen doen, en hier geen mandaat over willen geven aan de Europese Commissie. „De lidstaten worden door de VS omver geblazen. En het gevolg is dat deze mensen, maar ook de banken, klem komen te zitten tussen de VS, die zich gedragen als de bullebak op het schoolplein, en de Europese lidstaten, die gedwee volgen. Voor de VS gelden steeds weer andere wetten.”

De door de kwestie naar eigen zeggen zeer gefrustreerde Lodders vindt dat de Nederlandse overheid, naast het in Europees verband optrekken richting de VS, zo snel mogelijk moet regelen dat de onbedoelde Amerikanen hun rekening kunnen houden. In het eerstvolgende vragenuur in de Kamer wil ze minister Wopke Hoekstra (CDA) aan de tand voelen. „Wat moet je in Nederland immers zonder bankrekening? Je kunt geen boodschappen meer doen, geen verzekeringen betalen, en geen pensioen ontvangen.”

Volgens het VVD-Kamerlid moet de regering daarbij ook de banken te hulp schieten. „Als de regering blijft volhouden dat banken geen sancties krijgen van de Amerikanen, dan moet de overheid ook de consequenties dragen als die er toch komen.”