Gevederd staatsieportret

Weidevogels

Bioloog Rafael Martig schilderde vogels die leven in weilanden uit ‘vervlogen tijden’.
Rafael Martig: De grutto (80X100cm).
Rafael Martig: De grutto (80X100cm). Afbeelding Natuurhistorsich museum Rotterdam

De weidevogels zijn geschilderd als staatsieportretten. Zo zagen we ze nog nooit, niet op het geijkte paaltje, niet omringd door grassprieten, maar op gedrapeerd zwart laken. De portretten zijn van bioloog en kunstenaar Rafael Martig (27). Hij werkte jarenlang als bioloog op Ameland waar hij onderzoek deed naar kievit, grutto, kemphaan, tureluur. Ze zijn onze nationale vogels. We kennen hun roep, zien ze in het voorjaar door de blauwe lucht buitelen. Ooit was het drassige Nederland een paradijs voor enorme aantallen broedende grutto’s en kieviten. Grootschalige landbouw maakt het de weidevogels bijna onmogelijk hier nog langer te leven.

Martig leende uit de collectie van het Natuurhistorisch Museum zeven opgezette exemplaren en schilderde ze op levensgroot formaat. Het is of de vogels ons ter verantwoording roepen: als het zo doorgaat zijn musea straks de laatste vindplaats voor weidevogels, maar dan in olieverf zoals we kennen uit de Gouden Eeuw. De tijd dat Nederland een gouden eeuw was voor de weidevogels, is dan voorgoed voorbij.

Het Natuurhistorisch Museum in Rotterdam heeft een eregalerij ingericht voor zeven door Martig geschilderde, bedreigde weidevogels onder de titel Vervlogen tijden? Ook de opgezette vogels zijn er, in een kubus van plexiglas. Ze kijken naar hun geschilderde evenbeeld. Als bezoeker kijk je heen en weer tussen model en resultaat, je ziet de geschilderde en de échte veren. Zo is Vervlogen tijden? eerbetoon en waarschuwing tegelijk.

Maar er is meer. Het is of Martig een kleine hofhouding schilderde waarin de grutto de koning is. De kemphaan staat er gereserveerd bij, hij is de notaris. De kievit met zijn droeve, zwarte ogen is de weemoedige hofdichter en de scholekster in zijn zwart-witte kostuum is de harlekijn. De kemphaan baltst als een verliefde jongeling, de tureluur slaat het hof nieuwsgierig gade. De bescheiden watersnip is de lakei tussen de coulissen.

Vanaf nu kijk ik anders naar een weiland met deze schoonheden, mocht zo’n weiland er tenminste nog zijn.

Vervlogen tijden? Weidevogelportretten door Rafael Martig. Het Natuurhistorisch Museum, Museumpark, Rotterdam. T/m 29/11 Inl: hetnatuurhistorisch.nl