‘De vakanties zijn heilig voor het Koninklijk Huis’

Koninklijk Huis Het komt vaker voor dat het koningshuis kabinetsadvies in de wind slaat. Maar om toch af te reizen naar Griekenland, getuigt van „een ongelooflijk slecht ontwikkelde maatschappelijke antenne”.

Koning Willem-Alexander en koningin Maxima tijdens een bezoek aan Friesland, 17 september 2020.
Koning Willem-Alexander en koningin Maxima tijdens een bezoek aan Friesland, 17 september 2020. Foto Koen van Weel/ANP

Oranje-historicus Gerard Aalders moest lachen toen hij vrijdagavond het nieuws vernam over de vakantiereis van de koninklijke familie naar Griekenland. Betere reclame voor zijn woensdag verschenen Oranje zwartboek, de ontluisterende geschiedenis van onze koninklijke familie is er niet, zegt hij. Aalders verstuurde direct een tweet om de koning te bedanken.

Lees ook: Koning Willem-Alexander breekt na kritiek vakantie af

Dat de koninklijke familie zich niets aantrok van de dringende corona-adviezen van het kabinet verbaast Aalders niets. De familie heeft volgens hem vaker lak gehad aan regels en adviezen in de wetenschap dat de verantwoordelijk ministers hun gedrag zouden goedpraten. „Toen premier Kok koningin Beatrix vanwege het aantreden van de ultra-rechtse Haider ontraadde om in Oostenrijk op vakantie te gaan, kon hij de pot op. Rutte zal het nu ook wel weer goedpraten, dat is zijn baan.”

Dat het nieuws over de vakantie vrijdag naar buiten kwam, was te danken aan vliegtuigspotters die de PH-GOV – het regeringsvliegtuig waarmee de koninklijke familie altijd vliegt – zagen vertrekken. Tot een jaar geleden, zegt Aalders, konden de bewegingen van het regeringsvliegtuig met de belangrijkste tracker apps worden gevolgd. Sinds september 2019 kan dat niet meer. KLM, dat de PH-GOV onderhoudt, heeft dat op verzoek van de regering onmogelijk gemaakt. Aalders: „In een Engelstalige verklaring liet de luchtvaartmaatschappij weten dat ze ‘in het belang van de klant naar oplossingen hadden gezocht om de exacte locatie van het vliegtuig niet publiek te maken’.”

‘Regelmatig een lang weekend op en neer’

Volgens royalty-reporter Rick Evers is de koninklijke familie zeer regelmatig in Griekenland. „Ze grijpen elke gelegenheid aan om naar hun huis daar te reizen. De vakanties zijn heilig. Met wintersport naar Lech, met Kerst naar Argentinië. En de andere vakanties worden in Griekenland gevierd. Regelmatig een lang weekend op en neer. Het is ook gebruikelijk dat ze direct na de viering van Koningsdag op het vliegtuig stappen, om vlak voor Dodenherdenking terug te keren.”

Een buitenlandse vakantie direct na het overheidsadvies om zo veel mogelijk in eigen land te blijven, is volgens Evers geen wettelijke overtreding. Wel getuigt het volgens hem van „een ongelooflijk slecht ontwikkelde maatschappelijke antenne”. Kijk maar naar de reacties op sociale media, zegt Evers. „Een middelvinger naar Nederland kwam meermaals voorbij.”

Historica Daniela Hooghiemstra, die samen met Dorine Hermans verschillende boeken over de Oranjes schreef, dacht vrijdagavond „O jee, daar gaan we weer”. Zo kort na de parlementaire discussie over de verhoging van het inkomen van de koning, komt de symboolwaarde van het koningshuis onder druk te staan, zegt ze.

Hooghiemstra: „Het is een optelsom. Een familie die door geboorte bepaalde voordelen geniet, terwijl de rest van Nederland is geëgaliseerd, dat ligt steeds moeilijker. Door zo goed voor zichzelf te zorgen zet de koning de symboolwaarde van zijn functie op het spel. Die twee strijden met elkaar, dat wordt maatschappelijk steeds minder gepikt.”

‘Het is een taak voor Rutte’

Volgens Hooghiemstra had premier Rutte de koning moeten voorhouden dat het onverstandig was om nu met vakantie naar Griekenland te gaan. „Het is Ruttes taak om de koning bij de maatschappij betrokken te houden.”

Enkele uren nadat de PH-GOV in Athene was geland maakte de RVD bekend dat de koninklijke familie haar vakantie zou afbreken. De reden: „We zien de reacties van mensen op berichten in de media. En die zijn heftig, en die raken ons.”

Niet heel sterk, zegt Hooghiemstra. „Sociale media maken zaken groter. Maar de media horen bij de maatschappij. Daar zou de familie zich bewust van moeten zijn. De boodschapper de schuld geven is te makkelijk.”

Correctie (17 oktober 2020): in een eerdere versie van dit artikel stond dat toenmalig premier Kok Juliana en Bernhard ontraadde naar Oostenrijk op vakantie te gaan. Bedoeld werd: koningin Beatrix. Dat is hierboven aangepast.
Correctie (18 oktober 2020): in een eerdere versie van dit artikel stond in het fotobijschrift dat de foto op 17 oktober 2020 genomen was. Dat moest zijn 17 september 2020, en is hierboven aangepast.