Opinie

Geef niet toe aan intimidatie, hijs de vlag van NOS in top

Persvrijheid De journalistiek is gevaarlijker geworden, ziet . Maar het verwijderen van medialogo’s is niet het antwoord.
Foto Marco de Swart / ANP

„Jammer dat die messteek niet diep genoeg was”, twitterde een van mijn gewaardeerde volgers recent. Dat ging om oktober 1991, toen ik in Den Haag een mes in mijn rug kreeg omdat ik onwelgevallig berichtte over de WAO-crisis van destijds. Ik had gelukkig een engel op mijn schouder.

De dader werd snel opgepakt; het bleek een verwarde man. Hij kreeg tbs – ik hoop oprecht dat het nu goed met hem gaat. De rechtsstaat deed zijn werk en had mijn volle vertrouwen. Ik ging weer aan het werk en dacht er niet meer zoveel aan terug. Het was pech – of geluk. Een incident, dat verder niets zei over ons vak.

Overal waar ik nu kijk op sociale media zie ik de rode ‘O’ van de NOS. Als blijk van solidariteit, nadat de NOS donderdag besloot de eigen naam voortaan van de satellietwagens te halen. Nooit meer de woorden ‘Overal. Altijd. NOS’.

De reden: journalisten van de NOS worden beschimpt, bedreigd en lastiggevallen. Journalistiek is een stuk gevaarlijker en soms vervelender geworden.

Als we het in de NOS-hoofdredactie in mijn tijd (1997-2012) over risico’s hadden, dan ging het om oorlogsverslaggeving. Was het verantwoord een verslaggever naar Bagdad te sturen? Hoe beschermden we freelancers? De echte risico’s deden zich voor in conflictgebieden.

Later openden de artillerietroepen van de criminaliteit de aanval op De Telegraaf en Panorama en werden journalisten als John van den Heuvel bedreigd – ook vanuit de criminaliteit. Daar zat organisatie achter, dat was in kaart te brengen.

Boze-Burger-guerrilla

Nu is het anders. Sterk en zelfbewust geworden door sociale media ontstaat nu een soort Boze-Burger-guerrilla. Ongeregeld en ontregelend. Lawaaiig en beledigend. Alle anderen tegen wie zij zich verzetten als vijand beschouwend. Als elite. En met de regeltjes van de elite hebben ze niets te maken. Ze voelen zich, in mijn observatie, al lang zodanig niet thuis in deze maatschappij dat iedere vertegenwoordiger daarvan, van ambulancebroeder tot agent, van journalist tot politicus, vijand is en dus een gelegitimeerd doelwit. Ze laten zich niet meer in de marge opsluiten, maar eisen de hoofdrol.

In hun visie wordt een feit al snel een leugen. Een hardwerkende journalist een leugenaar. Gevestigde media vijanden van ‘het volk’.

Lees ook deze Zap: En zo kregen de intimiderende boeren toch hun zendtijd

Ze voelen zich gesteund door de aanvallen op de media van president Trump. Door politici als Baudet die de sanering van de NPO eisen. En ja, die woorden hebben gevolgen. Ze leiden rechtstreeks of indirect tot fysiek geweld – want de leider zegt het.

Ik noemde het bij de radicale boeren de ‘Opkomst der Dwingelanden’. Journalisten deugen alleen als zij spreekbuis worden van het Eigen Gelijk van de boze groep. Anders wordt de boel geblokkeerd. Of erger, als het zo doorgaat.

Geen logo’s verbergen

Ik kan me heel goed voorstellen hoe het is om dag in dag uit lastig gevallen te worden, bespuwd en geduwd, het werken soms onmogelijk gemaakt. Wat dat doet met een redactie.

Toch is het verwijderen van een logo niet het antwoord. Het antwoord is juist de vlag van de NOS, of RTL, De Telegraaf, AD, NIW of NRC, in top te hijsen. Trots te zijn op dit vak dat onderzoekend en rapporterend, analyserend of vertellend probeert belangrijke verhalen te maken.

‘Kom maar op’, zou de houding moeten zijn. ‘Intimidatie werkt niet’.

Ik ben niet naïef. Soms moet er beveiliging mee. Er is absoluut meer politie-inspanning nodig, en snelle vervolging. Langdurige aandacht op politiek niveau.

De journalistiek zou zich ook veel opener en minder defensief kunnen opstellen, inzicht geven in de gemaakte keuzes en minder zelfgenoegzaam zijn in columns waarin hoofdredacteuren uitleggen hoe goed ze zijn.

Lees ook: NCTV: radicale onderstroom onder anti-lockdownactivisten

Voor mij staat de samenleving op een kruispunt. Niet omdat het om de journalistiek alleen gaat, maar omdat het een nieuw hoofdstuk is van een langer verhaal. We moeten ons niet laten gijzelen door de extremen. Gesprek en debat waar het kan, maar de grens is duidelijk.

Er is geen enkele reden om onze naam en logo’s te verbergen. Om als tolerante maatschappij de sleutels van de studio’s in te leveren bij de intoleranten.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.