‘Corona-medicijnen’ blijken niet effectief voor ernstig zieke patiënten

Medicijnen Vier belangrijke Covid-geneesmiddelen doen weinig voor ernstig zieke coronapatiënten. Geen van de middelen vermindert de sterfte of ziektebeloop, blijkt uit de eerste resultaten van internationaal onderzoek.

Het geneesmiddel remdesivir is een van de medicijnen die voor de Solidarity-studie zijn onderzocht. Foto Zsolt Czegledi/EPA
Het geneesmiddel remdesivir is een van de medicijnen die voor de Solidarity-studie zijn onderzocht. Foto Zsolt Czegledi/EPA

Vier belangrijke behandelingen tegen Covid-19 blijken helaas weinig te doen voor ernstig zieke coronapatiënten. Het gaat om de geneesmiddelen remdesivir, hydroxychloroquine, lopinavir/ritonavir en interferon.

Geen van de middelen vermindert de sterfte of de ernst van het ziektebeloop in het ziekenhuis. Dat blijkt uit de tussentijdse resultaten van de zogeheten Solidarity-studie, die in meer dan dertig landen over de hele wereld loopt onder auspiciën van de Wereldgezondheidsorganisatie.

De resultaten zullen binnenkort gepubliceerd worden in wetenschappelijke tijdschrift The New England Journal of Medicine, maar zijn nu al op een zogenoemde preprintserver gezet. Dat betekent dat de conclusies nog niet definitief zijn, omdat het commentaar van peer reviewers nog zal moeten worden verwerkt.

Teleurstellend

De voorlopige uitkomst is vooral teleurstellend voor remdesivir, een virusremmend middel dat geproduceerd wordt door het Amerikaanse bedrijf Gilead. In juni werd het nog verwelkomd als het eerste geneesmiddel dat werd geregistreerd als medicijn tegen corona, al was toen al duidelijk dat remdesivir geen wondermiddel was. In eerder onderzoek was vastgesteld dat het slechts marginaal levensreddend kan zijn en daarnaast nog enigszins hielp om de ligduur van patiënten op de ic te beperken. Maar in de Solidarity-studie, waarin ruim 2.700 patiënten die het middel remdesivir kregen werden vergeleken met een even grote placebo-groep, waren mensen die dit medicijn kregen toch geen spat beter af.

Lees ook: Huisartsen ontstemd over actie voor omstreden medicijn hydroxychloroquine

„Deze uitkomst komt niet als een verrassing”, zegt arts-microbioloog Marc Bonten van het UMC Utrecht in een reactie. „Het bevestigt grotendeels de conclusies van andere studies die eerder zijn gepubliceerd. Op basis daarvan waren hydroxychloroquine en lopinavir/ritonavir eigenlijk al afgeschreven als zinvolle behandeling tegen Covid-19. Ook van remdesivir hadden we om die reden geen hoge verwachtingen en nu blijkt zelfs dat het helemaal niets doen. De Solidarity-studie is wel de eerste die de behandeling met interferon voor het eerst met placebo vergelijkt, maar dat is dus ook weinig hoopvol. Daarmee zijn we weer terug bij af.”

Wat nog rest is het afweer onderdrukkende medicijn dexamethason, dat in de grote Britse Recovery-studie als enige wel een gunstig effect liet zien op de behandeling van Covid-19 in het ziekenhuis. Bonten wordt er nog niet wanhopig van, want er zit nog genoeg in de pijplijn zegt hij: „Er zijn intussen al nieuwe studies gaande naar andere immuunmodulerende middelen, zoals dexamethason. Daarnaast komen er nog een paar nieuwe experimentele antivirale middelen aan die binnenkort in grote groepen Covid-19-patiënten op hun werkzaamheid kunnen worden getest.”

‘Quick and dirty’

De vraag is nog of de Solidarity-studie het laatste woord zal hebben. Hoe zal de uitkomst wegen ten opzichte van andere studies? Een grote kracht van deze studie is de omvang (er deden meer dan 11.000 patiënten aan mee tot nu toe) en daarmee de snelheid waarmee resultaten verzameld konden worden. „Maar deze studie is ook wel ontzettend pragmatisch opgezet”, zegt Bonten, „het is quick and dirty”.

Normaal zijn zulke studies aan heel strenge regels en protocollen onderworpen. Maar in dit geval zijn er bijvoorbeeld heel weinig patiëntengegevens verzameld, waardoor de omschrijving van het effect wat vaag blijft. „Dat is een nadeel”, zegt Bonten, „maar onder de onzekere omstandigheden van deze crisis ook een voordeel. Zo kun je toch snel conclusies trekken.”