Beverly Glenn-Copeland had altijd al het idee dat hij „niet helemaal synchroon liep met de tijd”.

Foto Alex Sturrock

Interview

‘Ik dacht dat ik pas na mijn dood ontdekt zou worden’

Beverly Glenn-Copeland Jarenlang lag Beverly Glenn-Copelands muziek stof te vangen, nu bereiken zijn klassieke stem en experimenten met elektronica opeens een jong publiek.

Hij schrijft geen muziek, hij ontvangt het. Zanger Beverly Glenn-Copeland zegt het lachend, hij weet ook wel dat het raar klinkt, maar hij meent het. Er is een Universal Broadcasting System dat muziek naar hem zendt. Soms komt het binnen tijdens de afwas, soms tijdens het tuinieren, dan rent hij naar de piano om de muziek snel op te schrijven. Hij ontvangt het, legt het vast en deelt het.

Alleen hoorde vrijwel niemand het vijftig jaar lang. Al in 1970 had hij albums uitgebracht, maar de muziek die hij ontving was van een soort die niemand leek te begrijpen: een mix van jazz, folk en zijn klassiek geschoolde stem. Hetzelfde gold voor zijn experimenten met elektronische muziek op drumcomputers en synthesizers in de jaren tachtig.

Hij had er vrede mee. Glenn-Copeland had altijd al het idee dat hij „niet helemaal synchroon liep met de tijd”. Maar, voorspelde hij zijn vrouw een aantal jaren geleden, zijn muziek zou nog wel ontdekt worden, alleen niet tijdens zijn leven.

Met mijn cross-culturele muziek paste ik niet

Hij had ongelijk. Op zijn zesenzeventigste mag hij nu muzikale smaakmakers als Caribou en Four Tet tot zijn fans rekenen. Zijn oude werk is in trek, mede door een Japanse platenverzamelaar. Vorige maand kwam er nieuwe muziek uit, voor het eerst in vijftien jaar. Niet één, maar twee albums. Een carrière-overzicht genaamd Transmissions en een registratie van zijn optreden tijdens het Utrechtse festival Le Guess Who? in 2018. Dat optreden opende hem de ogen voor „een generatie die denkt zoals ik mijn hele leven heb gedacht”.

Beverly

Glenn-Copeland loopt niet alleen een beetje asynchroon met de tijd, hij liep eigenlijk bijna zijn hele leven asynchroon met alles. Hij werd geboren als Beverly, een zwarte Amerikaanse vrouw. Nu is hij Glenn, een zwarte Canadese transman. „Het woord transseksueel leerde ik pas laat in mijn leven kennen”, vertelt hij telefonisch vanuit Canada. „Dat stond in mijn jeugd niet in het woordenboek.” Maar dat hij niet voldeed aan de heteronorm was wel al vroeg duidelijk. „Ik heb altijd geweigerd me te onderwerpen aan hoe andere mensen vonden dat ik moest zijn.”

Dat klinkt makkelijk, zeker zoals hij het zegt. Hij praat graag en veel – ook tijdens concerten – en zijn stem is vrolijk, de antwoorden consequent mild en vol medeleven, hoe groot het onrecht ook is dat hij beschrijft. Zijn diepreligieuze ouders lazen dat homoseksualiteit te genezen zou zijn en stuurden hem naar de dokter. „Ze wilden gewoon dat ik kon functioneren in de maatschappij. Ze wisten niet dat de zogenaamde genezing met elektrotherapie gebeurde, anders hadden ze me er vast niet heen gestuurd. Ik wist dat wél, en ik ben sneller dan een honderdmetersprinter de deur uitgerend toen die dokter belde voor een afspraak.”

Dat hij sinds zijn zeventiende in Canada woont, heeft ook te maken met die hang naar zelfbeschikking. Hij streek er neer en keerde nooit terug naar Amerika. „Ik ben de Verenigde Staten dankbaar voor de kansen die ik kreeg. Maar Amerikanen zijn een aparte soort. Als ze ergens in geloven, dan handelen ze daar vol passie naar. Het komt er sneller tot een confrontatie dan in andere landen. Die passie zit ook in mij, want ik ben Amerikaan, maar mijn weigering om me te conformeren uitte zich eigenlijk nooit in woede. Ik zocht gewoon mijn eigen weg. Canada is een kalmer land, dat past me beter.”

Hij studeerde er Lieder, klassieke kunstliederen uit Duitsland en Frankrijk. In de muziek die hij ‘ontvangt’ is ook operette hoorbaar, maar de instrumentale vormgeving leunt op jazz en pop. Zijn eerste twee albums uit 1970 klinken niet eens zo ver verwijderd van het werk van bijvoorbeeld Joni Mitchell of Nick Drake uit die tijd, maar toch bleven ze vrijwel onopgemerkt. „Ik paste niet in de mal van de muziekwereld. Het was cross-culturele muziek waarbij er van alles door elkaar gebeurt. Ze wisten niet hoe ze dat moesten promoten.” Van zijn eerste plaat werden er 250 exemplaren gedrukt. Inmiddels betalen verzamelaars meer dan duizend dollar voor een origineel.

Minstens zo gewild zijn nu de cassettebandjes van Keyboard Fantasies die hij in 1986 in eigen beheer maakte. Daarop is te horen wat er gebeurt als Glenn-Copeland in volledige afzondering de muziek die het Universal Broadcasting System hem stuurt door de Yamaha-synthesizer en Roland-drumcomputer haalt.

Het wordt nu als een vroeg experiment van elektronische muziek met new-age soundscapes omarmd, maar destijds verkocht hij er nog geen honderd bandjes van en concludeerde dat de tijd voor zijn muziek nog moest komen, ooit. Hij verdiende onderwijl zijn geld met het componeren van musicals, opera en kindermuziek voor de Canadese Sesamstraat en was jarenlang als ‘Beverly’ een vaste gast in een kinderprogramma.

Perplex

In 2016 kreeg hij een e-mail uit Japan. Een platenhandelaar toonde zich diep geraakt door Keyboard Fantasies en vroeg of hij er nog voorraad van had liggen. In een paar weken was het restant dat drie decennia stof had gevangen verkocht aan een gretige schare audiofielen. En toen ging het hard.

In de documentaire (die ook Keyboard Fantasies heet) over zijn Europese tour en zijn leven, is te zien hoe Glenn-Copeland schrikt als hij in 2018 de Grote Zaal van TivoliVredenburg betreedt tijdens Le Guess Who?. „Ik stond perplex”, lacht hij nu. „Echt perplex. Zaten daar opeens twee- of drieduizend mensen. Voor mij. En de meesten waren twintigers, dertigers.

Hij ging met ze in gesprek over transseksualiteit, over het klimaat, over culturele verschillen. Op het podium, maar ook in zaaltjes en aan de bar, want misschien praat Copeland nog wel liever dan hij zingt. „Het is een generatie die precies zo denkt als ik mijn hele leven heb gedacht. Honderden jaren lang zijn geld en winst altijd God geweest en mensen zijn opgegroeid met het idee dat je die god moet eren. Maar deze jongeren doen daar dus helemaal niet aan mee. Zij hebben het idee dat geld bedoeld is om mensen een goed en veilig leven te bieden, in hun basisbehoeften voorzien. Opeens zag ik: ik ben een van hun ouderen en zij zijn mijn kleinkinderen. Ze leren mij dingen en mijn taak is om hen te beschermen. Ik ben daar erg dankbaar voor. Die muziek die jarenlang door mij heen is gezonden heeft nu degenen gevonden van wie de oren wijd openstaan.”

Huis kwijt

Eigenlijk had het carrière-overzicht Transmissions al een paar maanden geleden moeten uitkomen. Maar de coronacrisis trof Glenn-Copeland en zijn vrouw hard. Ze hadden hun huis net verkocht toen de lockdown kwam en konden in de nieuwe situatie onmogelijk een nieuw huis kopen. Als muzikant was bovendien zijn inkomen opeens weg. Ze dreigden dakloos te worden. Hun dochter begon een crowdfundingcampagne. Alsof zijn waardering voor zijn jonge fans nog niet groot genoeg was, werden ze overspoeld door donaties. „Bijna drieduizend mensen gaven 15, 20, 30 dollar, net wat ze konden missen. We waren al blij geweest met een klein beetje, maar we ontvingen een stapel geld. Het heeft mijn kijk op mensen grondig veranderd. Het heeft het leven van mij en mijn vrouw veranderd.”

Inmiddels heeft hij ook zijn draai gevonden in coronatijd. „Voor iemand die bijna 77 is en een knie heeft die het elk moment kan begeven, zijn er ook voordelen. Ik kan via livestreams concerten doen vanuit huis.” Of nou ja, concerten, hij praat ook vooral veel in de camera. „Maar als het weer kan, wil ik nog een keer op tour. Dat is fysiek slopend, maar emotioneel zo verrijkend. Ik wil mensen bedanken zolang als het kan. Door het bereik van deze albums kan ik met mensen over de hele wereld spreken. Zo wordt het makkelijker om de muziek die mij toegezonden wordt te delen.”

Het fysieke album ‘Transmissions’ van Beverly Glenn-Copeland komt 16 okt uit op Labels t Transgressive. ‘Live at Le Guess Who?’ 27 nov. Beide zijn op streaming al beschikbaar. Inl: beverlyglenncopeland.com