De cultuursector reageert op de nieuwe maatregelen: ‘Mentaal is het moeilijk vol te houden’

Reacties coronamaatregelen Voor de theaters en muziekzalen is de nieuwe lockdown een déjà-vu. Weer worden concerten en voorstellingen verplaatst of geannuleerd. „De hele kalender staat op zijn kop. Alles wordt vloeibaar.”

Stoelen op anderhalve meter in Doornroosje in Nijmegen. Programmeur Robert Meijerink: „Dertig is wat ons betreft beter dan niets”.
Stoelen op anderhalve meter in Doornroosje in Nijmegen. Programmeur Robert Meijerink: „Dertig is wat ons betreft beter dan niets”. Foto Bert Beelen / ANP

Als Willy Wonka’s gouden tickets werden ze twee weken geleden onthaald: de ontheffingen voor theaters en podia die 250 bezoekers mochten ontvangen. Bij de persconferentie van dinsdag werden ook die weer ingetrokken. De culturele sector gaat terug naar de situatie van eind juni: concerten en voorstellingen mogen slechts voor dertig mensen, op anderhalve meter afstand.

Het betekent een directe sluiting van zalen als Paradiso of het Concertgebouw, voor minstens vier weken – de duur van de maatregelen zoals nu is aangekondigd. Sommige podia schalen hun geplande programma terug naar een publiek van dertig personen, zoals het Utrechtse TivoliVredenburg.

Lees ook De Britse bands waren al onderweg toen festival Left of the Dial werd afgezegd

Na twee weken worden de nieuwe regels geëvalueerd. Maar als de situatie rond het virus zich verbetert, betekent dat niet dat de zalen weer ‘normaal’ open kunnen. Uit de dinsdag gepresenteerde routekaart wordt duidelijk dat het risiconiveau, dat nu ‘ernstig’ is (tussen de 100 en 250 positieve testen per 100.000 inwoners) en in sommige regio’s zoals de Randstad ‘zeer ernstig’ (meer dan 250 positieve testen), eerst naar ‘zorgelijk’ moet voor er zestig mensen mogen worden toegelaten bij concerten en voorstellingen. Een strenger beleid dus dan afgelopen zomer, toen er geen beperking gold. Pas bij ‘waakzaam’ (minder dan 50 positieve testen) mag er weer publiek zonder maximum worden toegelaten.

Hoe is er in de cultuursector gereageerd op de nieuwe maatregelen?

Berend Schans, directeur VNPF, branchevereniging poppodia en -festivals:
‘Ik hoop dat publiek niet massaal geld gaat terugvragen’

„Wij adviseren onze leden niet om te sluiten of open te blijven, dat doen ze naar eigen inzicht. Er zijn zalen die zeggen dat ze dicht gaan omdat ze er alles aan willen doen om het virus onder de duim te krijgen. Anderen gaan dicht omdat het verlieslijdend is. En weer anderen zeggen dat ze het vuurtje willen laten branden. Wat er over vier weken gebeurt is niet zeker, maar veel shows na deze periode staan alleen nog op de agenda om juridisch gedoe te voorkomen, terwijl bijna zeker is dat ze niet door kunnen gaan.

„Je kunt met de routekaart regionaal besluiten dat je een deel weer open laat gaan, terwijl een andere regio nog op rood staat. Dat maakt het niet makkelijker, maar wel beter uit te leggen aan zowel mensen die in de sector werken, als aan het publiek. Ondertussen hoop ik dat het publiek niet massaal hun geld gaat terugvragen van kaartjes die ze nu nog hebben liggen. En door naar shows te gaan voor dertig mensen, ondersteunen ze de sector.”

Jurry Oortwijn, marketing Paradiso, Amsterdam:
‘Hoeveel klappen kan onze muzieksector nog krijgen?’

Paradiso in Amsterdam. Foto Paul Bergen / ANP Kippa

„Na een extra ingelaste programmeursvergadering hebben we besloten dat alles in Paradiso voor in elk geval de komende vier weken niet doorgaat. Naast het tweedaagse Super-Sonic Jazz Festival en coronaproof live-sets van dj’s en bands tijdens het Amsterdam Dance Event volgende week vallen daar ook veel losse concerten van bijvoorbeeld YinYin of Drukwerk onder. Er was veel om ons op te verheugen, zoals de komst van Sonic Youth-gitarist Thurston Moore, die nu heel onzeker wordt. Zulke concerten omvormen naar shows voor dertig mensen is een onmogelijke taak en bovendien onrendabel.

„In feite gaan we weer terug naar de situatie van maart, april en is het streamen van concerten weer een optie. Het is zuur, maar de cijfers liegen er niet om. Wel maken we ons erg zorgen, want hoeveel klappen kan onze muzieksector nog krijgen? En hoe blijven we zelf overeind? Met het huidige steunpakket blijft er weinig over.”

Lees ook dit interniew met de nieuwe Paradiso-directeur Geert van Itallie: ‘De betovering komt terug’

Simon Reinink, directeur Concertgebouw, Amsterdam:
‘Dit trekt een enorme wissel op onze mensen’

Het Concertgebouw, Amsterdam. Foto Olaf Kraak/ANP

„Een sluiting voor minstens vier weken, het is niet anders. Alle concerten moeten weer worden geannuleerd of verplaatst. En waarnaar? Het najaar is het drukste seizoen. Zo valt ons grote Beethoven 2020-project in het water. Of de komst van het City of Birmingham Symphony Orchestra. De hele kalender staat op zijn kop. Alles wordt vloeibaar.

„Dit trekt een enorme wissel op onze mensen. Het is een déjà-vu. Maar we weten elkaar in het Concertgebouw snel te vinden; het zijn dezelfde draaiboeken die we in het voorjaar maakten. Het is belangrijk er voor de musici te zijn in deze tijd. Ze moeten spelen, al dan niet voor een virtueel publiek. Ik verwacht dat de Empty Concertgebouwsessies, topmuzikanten die solo vanuit een leeg Concertgebouw optreden, weer terugkomen. Een belangrijke vraag die we gisteravond direct bij de gemeente neerlegden is of orkesten wel nog samen mogen repeteren.”

Robert Meijerink, Concertprogrammeur Doornroosje & Merleyn, Nijmegen:
‘Dertig is wat ons betreft beter dan niets’

„Concerten met dertig mensen in de zaal, het kan. Onze inzet is dat concerten doorgaan in Doornroosje. Op dit moment inventariseren we bij artiesten of ze er ook zo over denken. De show van Ares was bijvoorbeeld al ingestoken op vier shows voor dertig bezoekers dus die kan doorgaan. Een show als die van Thijs Boontjes en Judy Blank verplaatsen we naar volgend jaar.

„Dertig is wat ons betreft beter dan niets. We hebben de wens om de dynamiek tussen artiest en publiek te behouden. Doornroosje en vele andere poppodia in Nederland hebben de zomer bewezen dat we covidproof concerten kunnen organiseren. Ondanks de lage capaciteit en de nu nóg lagere capaciteit heeft het onze voorkeur om muziek te laten klinken.”

Madeleine van der Zwaan, directeur Carré, Amsterdam:
‘Op zoek naar oplossingen voor straks’

„In vele opzichten een verdrietig maar helaas niet onverwacht bericht. Open voor dertig bezoekers is voor Carré, met een normale capaciteit van 1756 stoelen, helaas niet haalbaar. We waren net gestart met de prachtige nieuwe voorstelling van Claudia de Breij, maar ook nu gaan we weer op zoek naar oplossingen voor straks, als er weer wél meer mogelijk is. Wordt vervolgd dus, en voor nu: blijf goed voor elkaar zorgen.”

Lees ook 1,5 uur nadat bekend werd dat de popzalen moeten sluiten, leverde Robin Kester iets bijzonders

Tialde Postma, marketing manager Muziekgebouw Eindhoven:
‘Het Muziekgebouw gaat voor vier weken dicht’

„Muziekgebouw Eindhoven volgt de lijn van het kabinet om zo min mogelijk beweging op gang te brengen in de stad en sociale contacten te minimaliseren. Ondanks dat wij ervan overtuigd zijn dat een bezoek aan ons Muziekgebouw veilig en verantwoord is, vinden we het essentieel om onze maatschappelijke verantwoordelijkheid ook nu te nemen.

„Het Muziekgebouw gaat voor vier weken dicht. We onderzoeken nog of er kleine concerten voor dertig mensen kunnen plaatsvinden. Repetities van met name philharmonie zuidnederland, albumopnamen en livestreams gaan wel door.”

Jolanda Beyer, directeur Het Patronaat, Haarlem:
‘We zijn heel benieuwd of het publiek daadwerkelijk nog wil komen’

„Voor veel shows, zoals bijvoorbeeld Luwten en de Kik, hebben we al ver boven de dertig kaarten verkocht dus terug naar dat getal is geen gemakkelijke opgaaf. Wij zullen in elk geval in overleg met de artiesten een aantal shows door laten gaan met dertig man publiek met een livestream, zonder bar. De show zal dan meerdere malen staan. We zijn heel benieuwd of het publiek daadwerkelijk nog wil komen. Dit betekent ook dat een aantal concerten geannuleerd zal worden. Het publiek voor die shows krijgt hun geld terug, in plaats van dat we ze verplaatsen, omdat nu niet te voorspellen is wanneer het dan wel door kan gaan, en eindeloos verplaatsen is voor niemand wenselijk.”

Ruud Lemmen, programmeur 013, Tilburg:
‘We zijn sommige shows al voor de derde of de vierde keer aan het verzetten’

Poppodium 013 in Tilburg. Foto Sem van der Wal

„Hoe vaak kun je iets verzetten? Ik weet het niet zo goed eerlijk gezegd. We zijn sommige shows al voor de derde of de vierde keer aan het verzetten. We hadden nu activiteiten voor ongeveer 450 man per show, in een zaal voor 3.000 mensen. Dat was enorm goed en veilig ingericht, en terugschalen naar dertig man is financieel een drama voor zowel de artiest als voor ons. Waar mogelijk verzetten we shows, maar voor sommige zullen we moeten overgaan tot annuleren.”

Ted Brandsen, artistiek directeur Het Nationale Ballet:
‘Mentaal is het moeilijk vol te houden’

„De dansers begrijpen dat er maatregelen nodig zijn. Het is nu weer ‘back to the studio’. Terwijl we zo hard hebben gewerkt om weer op het oude niveau te komen. Ik ben trots op het verantwoordelijkheidsgevoel en het doorzettingsvermogen van de dansers. Er zijn geen besmettingen geweest, en dinsdag stond iedereen met volle overtuiging in de voorstelling met de achteraf gezien ironische titel ‘Back to Ballet’. Maar mentaal is het moeilijk vol te houden. Voor de jonge dansers, die vers van de academie komen en soms van de andere kant van de wereld komen. Ze mogen van alles niet, hun carrièrepad is mistig. Dansers die dit seizoen zouden stoppen, vragen zich af of ze überhaupt nog wel voorstellingen hebben. En degenen die al langer bezig zijn, beginnen zich af te vragen: wil ik dit nog wel? Mijn familie zit aan de andere kant van de wereld, wat doe ik hier?”

Met dank aan Toef Jaeger en Francine van der Wiel