Rekenkamer: nieuwe onderzeeboten worden nog duurder

Defensiematerieel De vervanging van de versleten Walrus-onderzeeboten gaat nog meer kosten, zegt de Algemene Rekenkamer. Minister van Defensie Bijleveld spreekt dat tegen.

Aanschaf, onderhoud en exploitatie van vier nieuwe onderzeeboten gaat 730 miljoen euro extra kosten. Dit schrijft de Algemene Rekenkamer in een maandag verschenen rapport.

Dat bedrag komt bovenop de 1,14 miljard euro waarmee het ministerie van Defensie eerder het budget voor de nieuwe onderzeeërs heeft verhoogd. Sinds Defensie in 2016 is begonnen met de aanbesteding van de miljardenorder is de totale begroting vrijwel verdrievoudigd, maar dat totaalbedrag is vertrouwelijk.

De aanschaf van de onderzeeboten is de grootste investering in militair materieel sinds de aankoop van de F-35-gevechtsvliegtuigen. De nieuwe onderzeeboten zijn bedoeld als vervanging van de huidige vier boten van de Walrusklasse, die na tientallen jaren versleten en gedateerd zijn. Hooguit twee ‘Walrussen’ zijn volgens de Rekenkamer de komende tien jaar tegelijkertijd inzetbaar, minder dan de NAVO-doelstelling van drie boten.

Drie consortia in de race

Wat de nieuwe onderzeeboten precies gaan kosten, is nog niet bekend. Nederland koopt geen boten ‘van de plank’, maar geeft de opdracht om de boten te ontwerpen en te bouwen. Op dit moment zijn drie consortia met elk een eigen ontwerp in de race: een geleid door het Duitse Thyssen, een van het Franse Naval en een rond het Nederlandse Damen. Zolang de aanbesteding loopt, zijn de verwachte uitgaven voor aanschaf en exploitatie volgens het ministerie „commercieel vertrouwelijk”.

Lees hier hoe scheepswerven lobbyen voor de Nederlandse miljardenorder

Het ministerie van Defensie maakt pas in 2022 een definitieve ontwerpkeuze. Dan wordt duidelijk hoeveel de boten exact gaan kosten. Volgens de altijd goed geïnformeerde nieuwssite Marineschepen.nl wordt rekening gehouden met een bedrag van 3,5 tot 4 miljard euro.

De beslissing over de order werd in 2019 verwacht, maar in december van dat jaar stuurde minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) slechts een tussenstand naar de Tweede Kamer: de zogeheten B-brief met de drie overgebleven kandidaten. De Kamer vroeg vervolgens om een onderzoek van de Rekenkamer, dat nu is verschenen onder de titel Vizier op de vervanging van de onderzeeboten. Het rapport had in september moeten verschijnen, maar de publicatie werd uitgesteld tot 12 oktober. Waarom is onbekend, maar Defensie lijkt niet erg gelukkig met de uitkomsten. Zo spreekt minister Bijleveld in een reactie tegen dat er nog eens driekwart miljard euro extra nodig is om de boten in de vaart te krijgen en te houden.