De beste drugslabs staan in Nederland

Productie drugs De recherche vindt in drugslabs steeds vaker grote, professionele ketels waarmee efficiënt crystal meth gemaakt kan worden. Via de ketelbouwers probeert de politie de productie te frustreren.

Een cocaïnewasserij in Oud-Vossemeer. Beeld is afkomstig uit de serie "Made in Brabant" het afstudeerproject over drugslabs in Brabant van fotograaf Stan Heerkens.
Een cocaïnewasserij in Oud-Vossemeer. Beeld is afkomstig uit de serie "Made in Brabant" het afstudeerproject over drugslabs in Brabant van fotograaf Stan Heerkens. Foto: Stan Heerkens

Mexicaanse toestanden in Gelderland. De inwoners van het dorpje Drempt zijn totaal verrast als op vrijdag 8 mei tegen vier uur ’s middags een team van de Dienst Speciale Interventies in vol ornaat een inval doet in een boerderij aan de Zomerweg. In een schuur wordt een laboratorium gevonden waar het zeer verslavende methamfetamine wordt geproduceerd, sinds het succes van de Netflix-serie Breaking Bad beter bekend als crystal meth.

In de schuur wordt een chaotisch ingericht laboratorium aangetroffen en arresteert de recherche drie mannen: een Amerikaan, een Mexicaan en een Colombiaan. Er ligt ook voor tien miljoen euro crystal meth. De grond is ernstig vervuild met kwikchloride.

De vondst van deze zeer giftige stof betekent vrijwel zeker dat in het laboratorium in Drempt crystal meth is geproduceerd volgens de Mexicaanse methode. Hierbij wordt kwikchloride in combinatie met aluminiumfolie gebruikt om waterstofgas te generen. Dit gas wordt gebruikt om BMK, de grondstof die in Nederland traditioneel wordt gebruikt voor het vervaardigen van amfetamine, om te vormen tot crystal meth. Die drug is zo verslavend dat gebruikers in snel tempo fysiek aftakelen.

Mexicanen in Nederland

Ook bij de ontmanteling van andere crystal meth-labs werden Mexicanen aangehouden. Hun opvallende aanwezigheid in drugslabs leidde bij de politie tot twee hypotheses, zo vertelt Carlos Bertens, programmaleider drugs bij de Landelijke Eenheid. „De eerste luidt dat criminele groepen in Nederland de deskundigheid van Mexicanen inhuren om de groeiende export-markt voor crystal meth te bedienen. De tweede hypothese luidt dat Mexicanen die markt naar zich toe proberen te trekken door zich in Nederland te vestigen.”

Het AD onthulde onlangs dat in 2019 twee belangrijke Mexicaanse drugscriminelen in Nederland zijn gesignaleerd. Daarop is de recherche volgens Bertens zeer alert omdat met de vestiging van Mexicaanse kartels in Nederland ook het extreme drugsgeweld uit Mexico naar Nederland zou kunnen worden geïmporteerd. „Toch is er vooralsnog geen bewijs gevonden dat Mexicanen zich hier permanent willen vestigen”, stelt Bertens.

Onderzoek naar ontmantelde drugslaboratoria in Nederland suggereert eerder het tegendeel. Het zijn voornamelijk Nederlandse criminelen die zich toeleggen op de productie van crystal meth, vertelt politieman André die niet met zijn achternaam in NRC wil. Hij werkt voor de Landelijke Faciliteit Ondersteuning Ontmantelen (LFO) en doet onderzoek naar de inrichting van drugslaboratoria, inclusief de apparatuur en chemicaliën die in ontmantelde labs wordt gevonden. „De laboratoria die wij ontmantelen worden groter en beginnen qua apparatuur en inrichting steeds meer te lijken op legale laboratoria voor de productie van bijvoorbeeld geneesmiddelen.”

Volgens André stonden tien jaar geleden in het gemiddelde lab drugsketels van 100 tot 200 liter. „Nu komen we ketels tegen van 1.500 tot 2.000 liter met uitschieters naar 3.000 liter”, aldus André. „En bovendien zijn het steeds vaker gemodificeerde industriële ketels die geschikt zijn voor geavanceerde chemische processen.”

Twee ketels die uit een ontploft drugslab zijn gehaald in Poortvliet.
Foto: Stan Heerkens
Een tabletteer machine ook wel pillenstamper genoemd.
Foto: Stan Heerkens
Foto: Stan Heerkens
Stan Heerkens

Ketelbouwers

Om die ontwikkeling een halt toe te roepen richten justitie en politie zich de komende tijd op de bouwers van deze specialistische ketels, die bijvoorbeeld worden gebruikt in de fijnchemie en de farmaceutische industrie. De politie wil volgens Bertens voorkomen dat criminelen gebruik maken van apparatuur die wordt gebouwd voor legale sectoren. „Twee weken geleden zijn we binnengevallen bij een bedrijf dat volgens onze informatie ketels bouwt voor de drugsindustrie”, aldus Bertens. Er loopt al jaren onderzoek naar de eigenaar, die is aangehouden. Volgens Bertens zijn door dit bedrijf gemaakte ketels in verschillende drugslabs aangetroffen. In een poging te voorkomen dat drugscriminelen elders hun apparatuur gaan kopen, gaat de politie vanaf deze week op bezoek bij ketelbouwbedrijven, waarvan er circa 200 zijn. „We willen ze waarschuwen voor het gevaar dat criminele klanten met zich meebrengen”, aldus Bertens. „Het geld is misschien aantrekkelijk maar eenmaal in de greep van de misdaad is er geen weg meer terug, met alle gevolgen van dien.”

Professionalisering

De keuze om ketelbouwers te waarschuwen heeft alles te maken met de snelle opkomst van grote, professionele laboratoria voor de productie van crystal meth. In het Nationaal Dreigingsbeeld Georganiseerde misdaad 2017 werd alleen geschreven over „signalen dat criminelen in Nederland het ook lucratief vinden om crystal meth te gaan produceren”.

Over Mexicaanse criminelen in Nederland ging het niet in het rapport, dat om de vier jaar wordt opgesteld. De snelle omslag is ingegeven door financiële motieven. Volgens cijfers van de politie verkoopt een drugsproducent een kilo mdma voor circa 1.000 euro. Een kilo crystal meth levert 10.000 tot 15.000 euro op. Omdat er in Nederland weinig meth-gebruikers zijn, richten criminelen zich op landen waar die drug veel meer wordt gebruikt: Australië, de Baltische staten, Groot-Brittannië, Polen en Tsjechië.

Vanwege de hoge winstmarges lijken Nederlandse drugsproducenten de overstap naar crystal meth te hebben gemaakt. Politiespecialist André stelt vast dat er steeds meer laboratoria zijn ontdekt die zijn ingericht voor de productie van crystal meth. In 2016 was dat er één. In 2019 negen en in 2020 staat de teller al op achttien.

De grote ketels spelen bij deze ontwikkeling een hele belangrijke rol, aldus André. „Nergens in de wereld worden zulke goede ketels gevonden als in Nederlandse drugslabs. Het gaat om hoge druk-ketels met geavanceerde elektronica voor de sturing van chemische processen. Waar pakweg vijf jaar geleden drie verschillende ketels nodig waren voor verschillende stappen in het productieproces van een synthetische drug, gebeurt dat nu allemaal in één ketel.” Dat is minder gevaarlijk, leidt tot minder afval en is dus goedkoper.

Dankzij die grote ketels hebben Nederlandse criminelen de Mexicaanse methode voor het maken van crystal meth nog efficiënter weten te maken. „Bij het productieproces op basis van BMK ontstaat 50 procent D-meth, de basisstof voor crystal meth”, aldus André. „De andere 50 procent is L-meth. Dat is bijna dezelfde verbinding maar minder bruikbaar voor het maken van de crystal meth. Daarom werd dat tot voor kort weggegooid.”

De Mexicanen hebben een decennium geleden een manier gevonden om L-Meth om te zetten in D-meth. Die Mexicaanse innovatie gebruiken Nederlandse drugscriminelen volgens André nu om in de zeer goed geoutilleerde laboratoria efficiënt en goedkoop crystal meth te maken.

De weg naar een cocaïnewasserij in Oud-Vossemeer.Foto: Stan Heerkens

Gewassen cocaïne

Naast synthetische drugslabs worden in Nederland ook meer cocaïnewasserijen gevonden. Dat zijn laboratoria waar cocaïne wordt teruggewonnen uit materiaal waarin de drug als het ware chemisch is ‘verpakt’ om onderschepping tijdens het transport vanuit Zuid-Amerika te bemoeilijken. „We hebben cocaïne gevonden in karton, kokospulp, plastic en steenkool”, vertelt André. „Om de drug terug te winnen zijn zeer brandbare oplosmiddelen nodig zoals aceton of tolueen”, legt hij uit.

Ook in cocaïnewasserijen wordt volgens André geavanceerde apparatuur gebruikt die door Nederlandse ketelbouwers is gemaakt. „Daarmee kan bijvoorbeeld het oplosmiddel worden hergebruikt. Dat scheelt in de kosten maar er hoeft ook minder afval gedumpt te worden.”

In augustus van dit jaar is in het Drentse Nijeveen de grootste cocaïnewasserij ooit in Nederland ontmanteld. In dat lab kon dagelijks 150 tot 200 kilo cocaïne worden teruggewonnen. De jaarlijkse capaciteit van dat laboratorium is, bij permanent gebruik, met 65.000 kilo bijna twee keer zo groot als de totale hoeveelheid cocaïne die in 2019 is onderschept in de Rotterdamse haven. „Het illustreert hoe belangrijk laboratoria zijn voor drugscriminelen in Nederland”, aldus Carlos Bertens.

Er is volgens hem wel een cruciaal verschil tussen meth-labs en cocaïnewasserijen. „Het lijkt erop dat de Nederlandse onderwereld binnen afzienbare tijd geen Mexicanen meer nodig heeft om op grote schaal crystal meth te maken van de hoogste kwaliteit. Bij het wassen van cocaïne ligt dat anders: dat kan alleen in samenwerking met Colombianen. Zij verpakken de drugs immers in dragermateriaal. Om cocaïne er chemisch weer uit te krijgen, is er altijd kennis nodig uit Colombia.” Van de zeventien aangehouden personen bij de wasserij in Nijeveen hadden dertien de Colombiaanse nationaliteit.

Het opruimen van een drugslab in Poortvliet.
Foto: Stan Heerkens
Een ketel waarin de diverse synthetische drugs verwarmd of gekookt worden.
Foto: Stan Heerkens
Foto’s Stan Heerkens