Recensie

Recensie Theater

Oostpool bewerkt bestseller ‘Laura H.’ tot een meerduidige toneelavond over ongemak en objectiviteit

De toneelbewerking van het boek van Thomas Rueb focust op de tegenstrijdigheden in het leven van ex-Syriëganger Laura H. Als toeschouwer word je geconfronteerd met een hardnekkige neiging tot oordelen, en verleid daaraan voorbij te gaan.

Jade Olieberg en Tim Olivier Somer als Laura H. en Thomas Rueb in ‘Laura H’
Jade Olieberg en Tim Olivier Somer als Laura H. en Thomas Rueb in ‘Laura H’ Foto Sanne Peper

‘Wie is Laura H.?” Die vraag wordt in de toneelvoorstelling Laura H., naar het gelijknamige boek van NRC-redacteur Thomas Rueb, een aantal keer gesteld. Het antwoord erop is niet eenduidig: jihadbruid, probleemtiener, zorgzame moeder, ex-gedetineerde. Allemaal waar.

In aanloop naar de première maakte deze voorstelling al veel los. Wie deze week op Twitter de hashtag #LauraH intikte, werd overspoeld met verwensingen, niet alleen aan het adres van Laura, maar ook aan Toneelgroep Oostpool, dat dit stuk op de planken brengt.

Het roept ook ethische vragen op. Waarom al die aandacht aan iemand die veroordeeld is voor het voorbereiden van terroristische misdrijven? Verdienen de slachtoffers van de terreurdaden van de Islamitische Staat onze podia niet?

Tegenstrijdigheden

Juist die gevoeligheid leent zich bij uitstek voor een exploratie in het theater. De beste voorstellingen gaan niet over conclusies, maar tonen tegenstrijdigheden en menselijk onvermogen. Theater verhoudt zich doorgaans slecht tot feitelijkheden of volledigheid.

En aan tegenstrijdigheden geen gebrek in het door Rueb opgetekende verhaal van Laura H. Niet voor niets is er in de toneelbewerking van Anoek Nuyens een grote rol weggelegd voor Rueb zelf, op de première gespeeld door Tim Olivier Somer, die als journalist worstelt met objectiviteit en toenemende sympathie voor ‘zijn onderwerp’ Laura, gespeeld door Jade Olieberg. (Zij en Olivier Somer wisselen hun rollen tijdens de tournee af met Charlie Chan Dagelet en Kevin Schoonderbeek.)

Laura H. gaat over een meisje uit Zoetermeer dat op jonge leeftijd uit huis geplaatst wordt en zich bekeert tot de islam. Ze krijgt op haar zestiende haar eerste kind en trouwt met Ibrahim, een gewelddadige moslim met wie ze een tweede kind krijgt. In 2015 vertrekken ze naar het kalifaat van IS.

Interview met regisseur Nina Spijkers over Laura H.

Terwijl Olivier Somer een waaier aan dubbelrollen speelt, toont Olieberg als Laura allerlei uiteenlopende verschijningsvormen van hetzelfde personage. Van springerige tiener in strakke broek en hemdje, tot gekwelde moslima in nikab – en weer terug. Olieberg speelt haar brutaal, naïef, gekwetst, zorgzaam, ronduit dom. Regisseur Nina Spijkers focust zo op de tegenstrijdigheden die in het karakter van Laura besloten liggen. Haar regie ontregelt en verwart: tijdens een opsomming van de vele terreurdaden van IS, zingt Laura op de achtergrond een liedje voor haar kinderen – een verstild moment in de soms iets te gehaaste anekdote.

Camera als medespeler

Prominent op de toneelvloer staat een camera, waarmee Rueb Laura voortdurend filmt. Op verrijdbare panelen worden die beelden geprojecteerd. De camera wordt een soort medespeler: Laura laat zich er soms door verleiden, Rueb kan zich erachter verschuilen. Hij filmt haar vooral in close-up, waardoor op de schermen alleen fragmenten van Laura te zien zijn; details die veel focus krijgen maar nooit het hele verhaal vertellen, altijd context missen.

Ingezonden brief naar aanleiding van interview met Nina Spijkers

De voorstelling doet een beroep op het omarmen van de complexiteit van dit verhaal. Het is jammer dat die premisse in de proloog zo expliciet wordt uitgesproken. Het lijkt alsof Spijkers zich op die manier wil indekken. Niet nodig: ook het ongemak en de afkeuring die de kijkervaring op kan roepen, zijn onderdeel van dit verhaal.

Als toeschouwer word je geconfronteerd met een hardnekkige neiging tot oordelen, en verleid daaraan voorbij te gaan – al is het, om te beginnen, binnen de veilige kaders van een theatervoorstelling.

Boekrecensie Laura H.