Oud-Valkenburg werd in april getroffen bij de eerste besmettingsgolf.

Foto Merlin Daleman

‘Wordt het ooit weer normaal?’ NRC peilt de stemming in elf Nederlandse buurten

Buurtonderzoek Verslaggevers van NRC peilden in elf buurten hoe we leven met corona en hoe we denken over de regels, de app, het vaccin en mondkapjes. „Autogordels zijn toch ook niet vrijwillig?”

Odin Vos heeft sinds vorige week „de handrem” weer aangetrokken. De 45-jarige winkelmanager uit Rotterdam houdt zich nu strikter aan de coronamaatregelen, de losse periode is voorbij. Klanten mogen zijn zaak, een computerwinkel aan de drukke Lijnbaan, alleen nog in als ze een mondkapje dragen. De zaterdagmiddagborrel na het werk is voorlopig afgeschaft. Odin Vos denkt dat hij de regels iets beter volgt dan de gemiddelde Nederlander. Hij doet zijn best. „Ik ben wel een goede burger, maar geen perfecte.”

Ruim acht maanden nadat de eerste officiële coronamaatregelen werden getroffen, trok NRC elf buurten in die tezamen een beeld geven van de manier waarop de inwoners van Nederland ermee omgaan. Wat vinden zij van het kabinetsbeleid? Hoe denken ze over het dragen van mondkapjes? Hebben ze vertrouwen in de corona-app? En in een vaccin?

Het nieuwe coronavirus is niet zo nieuw meer, maar de invloed ervan is onverminderd groot, zo blijkt uit vele gesprekken. Covid-19 schopt levens in de war, zorgt voor stress en soms eenzaamheid. Over het algemeen is er nog altijd veel begrip voor de maatregelen, zeker nu het aantal besmettingen al enige tijd sterk stijgt. Veel mensen zijn, net als Odin Vos, weer strikter.

Een enkeling vindt Covid-19 „een grote fantasie” en de reactie van het kabinet zwaar overdreven. Een paar mensen twijfelen of bepaalde informatie over het virus wel klopt, zoals Engin Yilmaz (45) uit Bergen op Zoom. „Ik geloof zeker dat de ziekte bestaat, maar ik vraag me af of corona natuurlijk is ontstaan of is gemaakt om de wereldbevolking onder de duim te houden.”

Waar veel geïnterviewden het over eens zijn: de communicatie vanuit de overheid was de afgelopen maanden niet altijd even duidelijk. Het zou beter zijn als politici één lijn zouden trekken, vinden verschillende mensen die NRC sprak. De Hagenaar Pieter van Tuyll (72) zegt bijvoorbeeld: „Ik vind dat je als kabinet moet zeggen: ‘Zo doen we het’, en niet steeds naar adviseurs moet verwijzen.”

Het ‘gedoe met mondkapjes’ wordt in deze context vaak genoemd. Velen vinden dat het dragen ervan een verplichting zou moeten zijn, géén ‘dringend advies’. „De mens kan die vrijheid niet aan”, aldus Gerda (73) uit Nunspeet, die niet met haar achternaam in de krant wil. „Autogordels zijn toch ook niet vrijwillig?” Yvonne Macco (47) uit Nijeberkoop vraagt zich af waarom het in de hele wereld „normaal is om een mondkapje te dragen en hier niet”.

Over de CoronaMelder, een app die je waarschuwt als je in de buurt bent geweest van iemand met corona, is vrijwel niemand enthousiast. Slechts twee geïnterviewden hebben de app (die in vijf regio’s is getest en vanaf deze zaterdag in heel Nederland is te gebruiken) geïnstalleerd.

Mensen hebben vooral zorgen over privacy: „Als ik ’m aan heb staan, geef ik voor mijn gevoel toch m’n gegevens aan de overheid”, zegt Harry Wolters (65) uit Haaksbergen. „En het geeft me een onrustig gevoel, zo’n app die zomaar ineens kan gaan piepen.” Daarnaast zien mensen er het nut niet van in, bijvoorbeeld omdat er in hun buurt nauwelijks besmettingen zijn, of omdat anderen de app niet hebben.

Over een vaccin heerst eveneens scepsis. Degenen die er reikhalzend naar uitkijken, zijn veruit in de minderheid. Veel geïnterviewden willen „geen proefkonijn zijn”. Zo ook de in Rotterdam wonende Britse Shae Chapman (25). Ze zou zich „absoluut niet” laten inenten, althans, niet op korte termijn. „Bij de meeste vaccins duurt het drie tot zeven jaar voordat ze op de markt komen. Alles wat eerder verkrijgbaar is, is niet grondig getest.” De 27-jarige Puck Kok houdt sowieso niet van „rommeltjes” in haar lichaam. „Wie weet wat je er over twintig jaar van krijgt?” Ze loopt vanwege haar leeftijd weinig risico, denkt ze.

Er zijn mensen die zich hardop afvragen hoe het nu verder moet. De 77-jarige Ton Goossens uit het Limburgse Gennep was zelf in maart „heel ziek” en kampt nog altijd met de nasleep. Zijn kinderen en kleinkinderen ziet hij veel minder dan voor corona. Feestjes zegt hij af. „Een kloteziekte is het. Zou het ooit weer normaal worden allemaal?” Plaatsgenoot Marijke Artz (40) „houdt haar hart vast” voor Sinterklaas en Kerst, zegt ze. „Ik vrees dat het heel stil gaat worden.”

Ooststellingwerf had nauwelijks besmettingen: ‘We moeten denk ik met het virus leren leven’

Oosterwolde

Rond het middaguur is de enige gast in Boszicht net vertrokken. Bert Jan van der Sluis (50) en Yvonne Macco (47) poetsen de bar. Het café-restaurant met achterliggend zalencentrum in het Zuid-Friese dorpje Nijerberkoop ligt er nu misschien verlaten bij, maar de afgelopen maanden was dat anders, zegt Bert Jan. „Soms kwamen mensen met zijn tienen binnenstappen. Niks gereserveerd. En dan zeggen: ‘We willen een hapje eten’. Of ze kwamen met zijn zessen en gingen dan dicht bij elkaar zitten. ‘We zijn een huishouden’, zeiden ze, ‘we zitten hier in een vakantiehuisje’. We hebben de telefoon er op een gegeven moment uitgegooid, zo druk was het.”

Op een tafeltje bij de ingang van het restaurant ligt een boek waarin gasten zich kunnen inschrijven. Binnen staan de tafeltjes van donker gekleurd hout een flink eind uit elkaar. De stamtafel is de deur uitgegaan.

Yvonne: „Ik snap de maatregelen wel, maar soms is het krom.” Bert Jan: „Ook omdat hier nauwelijks besmettingen zijn. Het scheelt dat bij ons niet het water aan de lippen staat, daardoor kunnen we meer begrip opbrengen.”

Zouden ze het gemakkelijker vinden zich aan de regels te houden als de overheid zijn zaakjes beter op orde had?

Yvonne: „Voor mij geldt dat sowieso. Het testen duurt verschrikkelijk lang. Als ik woensdag verkouden word, kan ik pas zaterdag terecht. Als zulke dingen beter lopen, is het gemakkelijker om met de crisis om te gaan.”

Voor het installeren van de corona-app voelen ze niets, ook omdat er hier nauwelijks besmettingen zijn. Over het vaccin twijfelen beiden.

Yvonne: „Het gaat te snel. Ik wil niet als testpersoon gebruikt worden. En ik weet ook niet of het zal helpen. Ik denk dat we met het virus moeten leren leven.”

  • Nijeberkoop: 270 inwoners
  • 18,2 procent van de inwoners is 15-24 jaar (Nederland: 12,3 procent)
  • 9,1 procent van de inwoners is 65-plus (Nederland: 18,1 procent)

Kees Versteegh

Valkenburg aan de Geul had een besmettingsgolf in april: ‘Met plexiglas zou het goed moeten gaan’

Oud-Valkenburg

De kern van Oud-Valkenbrug is een beschermd dorpsgezicht: de oudste delen van de Johannes de Doperkerk dateren uit de elfde eeuw. Iets verderop liggen de kastelen Genhoes en Schaloen, beide met een slotgracht. Het dorp heeft een gordijnenatelier, een cateraar, een hotel-brasserie en een winkel in tweedehandskleding, waarvan Yvonne Hamers (56) de eigenaar is. De zaak is niet erg groot, en daarom mogen er maximaal twee of drie klanten tegelijk naar binnen. „Of ietsje meer, als ze samen in een bubbel zitten.”

In het voorportaal van de winkel kunnen klanten als dat nodig is even wachten. Daar is ook een toilet waar ze hun handen kunnen wassen, op de toonbank staat desinfectiegel. Verder is er een looprichting aangegeven en hangt er plexiglas boven de toonbank. Mondkapjes heeft Hamers niet verplicht. „Ik draag er zelf ook geen. Mensen worden er misschien te gemakzuchtig van en gaan zich met zo’n kapje minder aan de regels houden. Met het plexiglas zou het goed moeten gaan.”

Op straat loopt Alfons Smeets (71), kunstschilder. Hij is vandaag voor het eerst met een mondkapje op boodschappen gaan doen. „Ook om anderen te stimuleren hetzelfde te doen.” Ook de andere regels leeft hij na. „Mijn vrouw is overleden, maar mijn schoonmoeder van 89 leeft nog. Ik bel haar elke dag. En op woensdag- en zondagavond ga ik bij haar langs. Dan houden we goed afstand.”

De corona-app ziet hij wel zitten. „Bij het vaccin weet ik het nog niet. Ik voel me zo gezond, dat ik ook nog nooit de griepspuit ben gaan halen.”

  • Oud-Valkenburg: 115 inwoners
  • 41,7 procent van de inwoners is 65-plus (Nederland: 18,1 procent)
  • 16,7 procent van de inwoners heeft een westerse migratie-achtergrond (Nederland: 10,1 procent)

Paul van der Steen

Gennep had een besmettingsgolf in augustus: ‘Voor de jeugd is het echt verschrikkelijk’

Sprokkelveld

Pieter (56) en Anneke (52) Evers wandelen door het stille dorpje Sprokkelveld aan de Maas. Vandaag lopen ze 13,5 kilometer langs vrijstaande huizen met keurig onderhouden tuinen, glooiende weilanden, eikenbomen en maïsvelden, waarin de hoge toren van een gesloten steenfabriek de blikvanger is. Ze lopen graag, vertelt Pieter: „Even de alledaagse sleur vergeten.” Ze hadden afgelopen zomer de Nijmeegse Vierdaagse willen lopen, maar die werd afgelast. Dat was een klap voor het dorp, waar normaal gesproken duizenden mensen komen kijken naar de wandelaars. „Maar ja, corona…”, zegt Pieter, „dat heeft veel kapot gemaakt.”

Voor henzelf valt het mee. Hun vakantie werd een bed & breakfast in Drenthe; ook heel mooi. Het ergste vinden ze het voor hun studerende kinderen, een zoon (master accountancy) en een dochter (milieukunde). Hun onderwijs is bijna volledig online, waardoor de kwaliteit minder is. Anneke: „Voor de jeugd is het echt verschrikkelijk.”

Hun beider ouders zijn overleden, dus daar hoeven ze zich gelukkig geen zorgen over te maken.

Ze hebben nog geen mondkapje, maar gaan er vandaag een kopen. Pieter: „Ik wil de winkeliers niet belasten. Die eeuwige discussie… Waarom zou je het níet dragen als het misschien wel helpt? Ik vind: gewoon opzetten zo’n ding.” Hun sociale leven staat op een laag pitje. „Familiefeestjes zijn naar het nulpunt gegaan”, zegt Anneke. „Laatst zaten we op een terrasje en zagen bekenden. Normaal gesproken loop je er dan heen, even een omhelzing en een praatje. Dat kan nu niet. Ik denk weleens: het medicijn is erger dan de kwaal.”

Een corona-app hebben ze niet, hoeft voor hen ook niet. Maar als er een vaccin komt, laten ze zich vaccineren. In koor: „Ja, absoluut!”

Anneke: „Om onze vrijheid terug te krijgen.”

  • Sprokkelveld: 370 inwoners
  • 91 procent van de inwoners heeft een koopwoning (Nederland: 57 procent)
  • 1,4 procent van de inwoners heeft een niet-westerse achtergrond (Nederland: 13,1 procent)

Patricia Veldhuis

Amsterdam heeft nu een besmettingsgolf: ‘Op mijn werk is het lastig altijd afstand te houden’

D-buurt

In Winkelcentrum Venserpolder in de Amsterdamse D-Buurt staat een lange rij voor een Surinaamse broodjeszaak. Iedereen houdt zo’n anderhalve meter afstand. Sawitri Lachman (76) draagt een vrolijk gekleurde mondkap en gouden oorbellen. Haar haar is lang, haar rok ook. Ze is „heel eenzaam” sinds de corona-epidemie, vertelt ze. Dertig jaar geleden overleed haar man, hun acht kinderen wonen niet meer thuis. Ze heeft twaalf kleinkinderen en twee achterkleinkinderen. Normaal zag ze die vaak maar nu durft ze niet. Ze wil niet besmet worden. Haar tweeling is vandaag jarig maar ze gaan het niet vieren.

Na twee maanden binnen te zijn gebleven, gaat ze nu weer drie keer per week met vriendinnen naar het buurthuis om te bingoën en te kaarten. Ze zitten met elf man, op afstand van elkaar. Toch vindt ze het eng. „Is dat niet riskant? Met elf in zo’n ruimte?”

Even verderop loopt, nee veert, Cindy (18) over straat: witte gympen, een zwarte Adidasbroek en oordopjes in. Ze heeft net de havo afgerond en werkt nu bij IKEA. Makkelijk om daar de coronaregels te volgen is het niet, vindt Cindy. „Op mijn werk is een mondkapje sinds kort verplicht, voor ons en voor de klanten. Maar het is lastig om altijd afstand te houden.” Ze heeft er discussies over met haar vrienden. Sommigen geloven niets van het virus, anderen zijn weer heel streng over de leefregels. „Ik begríjp dat mensen weer willen feesten”, zegt Cindy. Maar zelf doet ze dat niet: haar moeder, bij wie ze woont, is 55 jaar, „een beetje oud”. Om háár te beschermen, houdt Cindy zich ook aan de regels.

  • D-Buurt: 1.975 inwoners
  • 61,2 procent van de inwoners is 15-24 jaar (Nederland: 12,3 procent)
  • 46,7 procent van de inwoners heeft een niet-westerse achtergrond (Nederland: 13,1 procent)

Frederiek Weeda

Sluis had nauwelijks besmettingen: ‘Volgens mij is die app hier niet zo nodig’

Zuidzande

In Zuidzande is de basisschool verdwenen, net als de slager ertegenover. Het dorp vergrijst. Duitsers en Belgen kopen er tweede huizen. Toerisme brengt werkgelegenheid, evenals de ambtenarij, de horeca en Zorggroep ZorgSaam.

Wim Meijer (64) en Willy Meijer (63) vertellen.

Zij: „Ik werk bij ZorgSaam, in de thuis- en ouderenzorg.”

Hij: „Ik ben verpleegkundige, sinds twee dagen weer met pensioen. Ik was op m’n zestigste al met pensioen gegaan, maar toen corona uitbrak had ik toch niks te doen en ze hadden verpleegkundigen nodig. Ik ben op een seniorenkliniek gaan werken, ook bij ZorgSaam.”

Zij: „Ik kan niet thuiswerken, afstand houden doe ik wel. Alleen het mondkapje dragen doe ik niet. Nee. Hij wel.”

Hij: „Het is een beetje paradoxaal. Op de seniorenkliniek doen we het niet.”

Zij: „Nee, op het werk hoeft het nog niet. In een verpleeghuis…”

Hij: „Het is een beetje krom, om het dan wel in de supermarkt te doen.”

Zij: „Dan moet de overheid het maar verplichten. Het is heel onduidelijk. Ik denk dat het volgende week wel moet op het werk. Dan doe ik het.”

Hij: „Ik zeg niet dat ik de corona-app niet zou downloaden…”

Zij: „Als je nou in Rotterdam of Amsterdam woont, oké. Maar hier? Volgens mij is het hier niet zo nodig.”

Hij: „En als je naar Sluis gaat is 80 procent Belg. Dan heb je er niet zoveel aan.”

  • Zuidzande: 425 inwoners
  • 5,7 procent van de inwoners is 15-24 jaar (Nederland: 12,3 procent)
  • 26,1 procent van de inwoners heeft een westerse migratie-achtergrond (Nederland: 10,1 procent)

Mirjam Remie

Bergen op Zoom heeft nu een besmettingsgolf: ‘Dat vaccin gaat mensen rijk maken’

Gageldonk-West

Als Rakija Bouljaoui (62) vindt dat mensen te dicht bij haar komen, roept ze: „Corona, corona!” Als ze geen afstand kan houden, bijvoorbeeld in een volle lift, trekt ze haar hoofddoek voor haar gezicht. „Die gooi ik daarna in de was.”

Rakija bezoekt haar vriendin, eigenaar van een winkel waar je goedkope kleding en schoenen kunt kopen. Het winkeltje ligt bij de Aldi en een Marokkaanse minimarkt in de wijk Gageldonk in Bergen op Zoom, tussen de flats uit de jaren 50 en 60. Rakija, die kampt met een slechte gezondheid, is heel voorzichtig. Ze gaat niet meer naar de markt of andere drukke plekken, niet meer met haar vriendinnen naar België, niet naar haar dochter in Eindhoven, niet naar haar moeder in Marokko. Ze wast haar handen elke keer als ze iets heeft aangeraakt. „Wij [moslims] doen dat sowieso al vijf keer per dag maar nu doe ik het nog twintig keer extra.” Ze lacht. „Ik doe veel dua [smeekbedes] en vraag God om de corona weg te nemen. Ik doe dua voor iedereen, niet alleen voor de moslims maar voor alle mensen.” In de tijd van onze profeet was er ook een pandemie, vertelt ze. „De profeet zei toen al: blijf waar je bent, reis niet, tot de ziekte voorbij is. Als je ziek bent, blijft binnen, ga niet naar de moskee of naar de markt.”

Bij het Turkse theehuis iets verderop wordt het coronavirus veel minder serieus genomen. Binnen zitten mannen met Turkse en Marokkaanse wortels te kaarten aan tafels met dikke tafelkleden. Buiten houden de rokers geen afstand van elkaar. Opvallend veel bezoekers vinden dat de ernst van Covid-19 overdreven wordt; de ziekte zou niet erger zijn dan een griep. De een zegt dat het virus misschien wel door China wordt gebruikt om de machtigste speler in de wereld te worden, de ander dat landen hun pensioenuitgaven drukken doordat de ziekte zoveel ouderen doodt.

Het meest uitgesproken is Hamedi Abali (64), die „het allemaal onzin en paniek” vindt. Hij houdt geen afstand en draagt geen mondkapje. „Een tijdje geleden had ik last van mijn keel, ik had het benauwd, diarree en misselijk. Ik heb me niet laten testen”, vertelt hij. Als de moskee open is, houden bezoekers volgens hem strikt afstand: „Maar dan loop je even later over de markt en staat iedereen dicht op elkaar.”

Hij vermoedt een complot achter het coronavirus en is niet van plan een eventueel vaccin te gaan nemen. „Bepaalde mensen of landen worden er heel rijk van. Of gevaccineerde mensen worden een soort robots.”

  • Gageldonk-West: 5.105 inwoners
  • 46,7 procent van de inwoners heeft een niet-westerse achtergrond (Nederland: 13,1 procent)
  • 16,4 procent van de inwoners heeft een Turkse achtergrond (Nederland: 2,4 procent)

Sheila Kamerman

Rotterdam heeft nu een besmettingsolf: ‘De bewegingsvrijheid die mensen krijgen, is enorm’

Nieuw Mathenesse

De Amerikaanse Cassandra Many (35) was erg verrast over het protest tegen mondkapjes: „Nederlanders zijn libertijnser dan ik dacht, veel meer gehecht aan individuele rechten en vrijheden. Terwijl de bewegingsvrijheid die mensen hier krijgen enorm is, als je het internationaal vergelijkt.”

Many woont in Rotterdam, in een van de witte torens die onlangs zijn verbouwd van gemeentelijke kantoren tot appartementencomplexen. Ze staan op een bedrijventerrein waar tot 2005 een tippelzone was (de Keileweg) en dat nu een hip gebied moet worden voor de creatieve industrie.

Many begon in januari met een MBA-opleiding aan de universiteit van Rotterdam – en toen kwam de lockdown. Sindsdien beperkt ze haar sociale contacten en gaat ze niet naar feestjes. „Mijn beste vrienden zouden me in de zomervakantie komen opzoeken, maar dat ging helaas niet.”

‘Ik weet niet hoe ik beleefd keep your distance moet zeggen’

Cassandra Many

In supermarkten vindt ze het lastig om afstand te houden. „Ik weet niet hoe ik beleefd keep your distance moet zeggen. Ik buig mijn hoofd maar en ga zo snel mogelijk weg.” Als je je niet aan de coronamaatregelen houdt, zijn er weinig consequenties, is haar indruk. „Wat je hoort en leest is ‘de politie kwam en vroeg mensen uit elkaar te gaan’. Als je iedereen hardcore een forse boete zou geven, zou dat denk ik meer effect hebben. Maar misschien is dat niet hoe de Nederlandse politie werkt.”

Medebewoner Robert van der Vlies (25) werkt als analist bij De Nederlandsche bank in Amsterdam. „Bij de bank drukken ze je echt op het hart: wees voorzichtig. We hebben ‘cruciale teams’ daar. Stel je voor dat iemand ziek wordt door jou?” Hij is met zijn Franse verloofde in oranje gebied in Frankrijk geweest en daarna in quarantaine gegaan. Ze hebben hun bruiloft uitgesteld en zijn veel gezonder gaan eten. „Je moet toch je immuunsysteem op peil houden. We wandelen veel. We nemen vitaminepillen: vitaminen C en B12. Aan B12 schijnen veel mensen een tekort te hebben.” Voor hij zich laat vaccineren, zegt hij, wil hij de risico’s kennen. „Ik vind het belangrijk zélf onderzoek te doen, om te kijken hoe het werkt.”

  • Nieuw Mathenesse: 650 inwoners (in 2019)
  • 0 procent van de inwoners heeft een eigen woning (Nederland: 57 procent)
  • 33,3 procent van de inwoners is 65-plus (Nederland: 18,1 procent)

Eppo König

Uden had een besmettingsgolf in april: ‘Ik ken er hier wel vier, vijf die zijn overleden’

Odiliapeel

Stilte op het dorpsplein, waar de jaarlijkse kermis wordt opgebouwd. Aan het plein is een kerk, een Coop, een café en een buurtcentrum. In het seniorencomplex tegenover de kermis staat Mia de Groot (80) de ramen te lappen. „Ik heb het niet gehad, maar hij wel.” Ze wijst naar binnen, waar haar man verscholen zit achter een krant. „Dat was in maart en toen we dachten aan corona, ben ik op de bank gaan slapen. Het is me gelukt om niet besmet te raken.”

Haar man is vandaag 84 jaar geworden, maar het scheelde weinig of hij was er niet meer geweest. „Hij moest naar het ziekenhuis in Uden, en toen naar een ander, en weer een ander. Heel Nederland rond. Hij is zó ziek geweest. Een avond belde nog een priester voor hem op, toen leek het niet meer te gaan. Maar dat kan hij zich niet meer herinneren.”

Ze kent veel mensen die besmet raakten. Wijzend naar de overkant: „Daar hebben twee mensen het gehad.” Wijzend naar de buren: „En daar. En daar. En daar zijn ze allebei overleden. Ik ken er wel vier, vijf die zijn overleden. En die daar heeft zes weken op z’n buik gelegen in het ziekenhuis. Maar nu fietst-ie weer. Ook mijn broer heeft corona gehad, hij was scheidsrechter, hij moest ook naar het ziekenhuis.”

Ze houdt afstand, mijdt verjaardagen en laat niemand binnen: „Zelfs mijn eigen kinderen niet. Alleen de hulp, eens in de twee weken. Als een mondkapje verplicht wordt, dan gebruik ik dat. Ik heb ze klaar liggen.”

Mia de Groot wijst naar de overkant, waar het biljartcentrum zit. „Daar heeft mijn man het opgelopen. Er waren nog veel meer besmettingen. Nu hij weer terug is uit het ziekenhuis, is hij toch weer gaan biljarten. Hij was alweer ingedeeld.”

  • Odiliapeel: 1.375 inwoners
  • 86 procent van de huizen is eengezinswoningen (Nederland: 64 procent)
  • 1,1 procent van de inwoners heeft een niet-westerse achtergrond (Nederland: 13,1 procent)

Freek Schravesande

Nunspeet had een besmettingsgolf in april: ‘Vier keer per uur wordt de lucht gezuiverd’

Nunspeet-Oost

Nunspeet ligt op het randje van de bijbelgordel. Meer dan een kwart van de bevolking stemt op de orthodox-protestantse SGP. Hier staat een van de grootste kerkgebouwen van Nederland, van de gereformeerde gemeente. Er passen 1.910 kerkgangers in, vertelt penningmeester Henk Wobben (71) bij hem thuis op de bank. „Maar gelet op alle maatregelen, zitten we nu ’s zondags twee keer met 550 man.”

Of dat zo blijft, is de vraag: het kabinet bepaalde afgelopen week dat ook in kerken het maximumaantal van dertig bezoekers geldt. Zo’n beperking is niet terecht, vindt Wobben, omdat er in kerken nauwelijks besmettingen zijn. „We maken er geen rommel van, we zijn ontzettend consciëntieus. Als we dan op deze manier beloond worden, is dat wel heel bitter.”

Bitter is ook het overlijden van zeven gemeenteleden door Covid-19. Vroeger, vóór corona, bezocht Wobben de zieken en de rouwenden in zijn wijk om ze bij te staan. Maar bij de mensen die het coronavirus hadden kon Wobben niet langs: „Dan had ik elke week telefonisch contact met hen, of in ieder geval met naasten die niet ziek waren. Toen het bij mensen heel ernstig was, las ik aan de telefoon een stukje uit de bijbel voor of deed ik een gebed.”

De gereformeerden leven de gedragsregels strikt na, zegt Wobben. Voor de dienst worden de handen ontsmet en bezoekers geregistreerd. Daarna worden ze naar hun plek in de kerk begeleid. De collecte is digitaal. Na de dienst ziet de koster erop toe dat de kerk ordentelijk leegloopt. „Het duurt wel een kwartier voordat iedereen naar buiten is. En buiten niet meer met elkaar staan praten, niet naar het toilet, maar naar huis.”

Aan mondkapjes in de kerk gaat de gereformeerde gemeente voorlopig niet beginnen. „Vier keer per uur wordt de lucht gezuiverd”, zegt Wobben. De kerk is momenteel wel bezig om de ventilatiesystemen te „vervolmaken”.

  • Nunspeet-Oost: 9.050 inwoners
  • 60 procent van de inwoners heeft koopwoning (Nederland: 57 procent)
  • De gemiddelde WOZ-waarde is 251.000 euro (Nederland: 230.000)

Rik Wassens

Haaksbergen heeft nu een besmettingsgolf: ‘Bij de Duitse slijter liggen mondkapjes klaar’

Haaksbergen kern-2

Vlakbij de Duitse grens, tussen een snackbar annex ijssalon en een eetcafé met poolbiljart, ligt Kern-2. In deze buurt, grenzend aan het dorpscentrum van Haaksbergen, wisselen kleine sociale huurwoningen en vrijstaande huizen elkaar af. In een rijtje typische arbeiderswoningen woont Harry Wolters (65), die al zijn leven lang in een fabriek voor grote machines werkt. Als „vakbondsman”, vindt hij, moet hij het goede voorbeeld geven. „Laatst stond een vrachtwagenchauffeur die bij ons een lading kwam lossen zó dicht tegen onze medewerker aan. ‘Hé, moet dat nu?’, zei ik toen.”

In het navolgen van de regels is Wolters vrij strikt. „Ook om mijn vrouw te beschermen. Zij werkt in een verpleeghuis waar dit voorjaar bijna al het personeel ziek werd en waar vijf cliënten zijn overleden.” Aan de ik-doe-niet-meer-mee-campagne van een groepje bekende Nederlanders heeft hij zich enorm geërgerd. „Sindsdien zeg ik overal: ‘Nou, ik doe wél mee.’ Ik voel de economische klappen niet, ik werk bijvoorbeeld niet in de horeca. Maar als ik alles afweeg, dan zijn de maatregelen tóch nodig. Hoe vervelend ze ook zijn.”

De overheid heeft het volgens Wolters op zich naar behoren gedaan. „Maar wat me wél stoort: politici zijn niet altijd eerlijk. Bijvoorbeeld met die mondkapjes. Dan denk ik: zeg gewoon dat je bang bent voor een tekort in plaats van het op de veiligheid te gooien. Het beleid is ook inconsequent. We doen graag boodschappen bij de grens. De supermarkt ligt in Nederland, de slijterij die er aan vast zit net in Duitsland. Daar ligt een stapel mondkapjes klaar bij de ingang. In Nederland komen we niet verder dan een advies. Dan denk ik: verplicht die dingen nu gewoon.”

Wolters’ dochter kreeg een half jaar geleden haar negende kind: „Die heb ik pas twee keer vast kunnen houden. Veel te weinig. Mijn dochter heb ik tweemaal geknuffeld, dat had ze even nodig. Maar verder krijgt iedereen van opa een boks.”

  • Haaksbergen kern-2: 835 inwoners
  • 37,3 procent van de inwoners is 65-plus (Nederland: 18,1 procent)
  • 7,2 procent van de inwoners is 15-24 jaar (Nederland: 12,3 procent)

Karel Smouter

Den Haag heeft nu een besmettingsgolf: ‘De sportschool doet gruwelijk zijn best’

Van Stolkpark en Scheveningse Bosjes

Nel Engels (66) woont hier al decennia. Haar man had een sigarenwinkel, waar veel scholieren snoep kwamen kopen. Zij huurde de bovenverdieping van zijn moeder „en de man zat bij de huur in”. Ze houdt van de buurt, waar vanwege de vele expats de tweede taal Frans is. „Ik probeer het te spreken.”

De wijk werd door de gebroeders Zocher ontworpen en de plattegrond is sinds 1900 niet wezenlijk veranderd. Hier gaat het Scheveningse Bos over in het Belvedèreduin met zijn vijvers, slingerende wandelpaden en in het groen verstopte romantische bankjes. De straten om het duin zijn weidse lanen met statige villa’s, grote tuinen en linden, kastanjes en eiken.

Net als veel van haar buurtgenoten benadrukt Engels dat ze zich aan de regels houdt: „Absoluut. Mijn man is tot in het kwadraat kwetsbaar: hij is over de zeventig, heeft een slecht hart, is immuun gemankeerd, heeft diabetes.”

Engels is voorzichtig. Ze reist niet met het openbaar vervoer: „Ik kan met de fiets overal komen.” Ze gaat niet meer naar de sportschool: „Ze doen echt gruwelijk hun best maar het is er gewoon te klein.” De vakantie in Noorwegen heeft ze afgezegd: „Nu zijn we een paar dagen in Drenthe geweest en op de Veluwe – dat was eigenlijk hartstikke leuk.” Maar ze mist de bioscoop, het theater en het uit eten gaan.

Sinds de versoepeling zien ze af en toe wel weer vrienden en hun kinderen: „En we passen gelukkig weer op onze kleinzoon, dat hadden we een tijd niet gedaan.”

Het komt voor dat Engels mensen aanspreekt die niet genoeg afstand houden: „Jonge mensen hebben het vaak niet in de gaten, maar één keer was het provocerend bedoeld. Dat was hier onder aan het duin. Jonge mensen blokkeerden het trottoir en wij liepen daar met de hond. Moet ik dan de weg op? Er brak een kleine, hoe zal ik het zeggen, woordenwisseling uit, vooral met een moeder die vond dat ik haar dochter niet mocht aanspreken.”

  • Van Stolkpark en Scheveningse Bosjes: 765 inwoners
  • 32,9 procent van de inwoners is 65-plus (Nederland: 18,1 procent)
  • De gemiddelde WOZ-waarde is 688.000 euro (Nederland: 230.000 euro)

Titia Ketelaar