Opinie

Voorkom een verloren coronageneratie en investeer in onderwijs

Economie Onze toekomstige welvaart en gelijke kansen zijn goede redenen om extra geld uit te geven aan onderwijs, schrijven en . Zulke investeringen betalen zich „in klinkende munt terug”.
Foto Koen Suyk/Hollandse Hoogte

De coronapandemie zorgt voor grote vragen in de gezondheidszorg, samenleving en economie. Ook in het onderwijs, van basisschool tot universiteit. De huidige generatie leerlingen en studenten krijgt nu voor langere tijd minder goed onderwijs. Dit betekent dat investeringen in hun menselijk kapitaal noodgedwongen achterblijven en onderwijskansen worden gemist. Dit heeft een negatief effect op onze productiviteit en daarmee op onze toekomstige economische groei.

Door opgelegde beperkingen en aanpassingen naar alternatieve lesvormen, daalt onvermijdelijk de kwaliteit van het onderwijs. Online lesvormen zorgen voor geringere en gebrekkiger interacties tussen docenten en leerlingen of studenten. Ook de interacties tussen studenten onderling zijn geringer dan voorheen. Hierdoor doen leerlingen nu minder kennis en ontwikkeling op, terwijl de inspanningen van docenten juist zijn toegenomen.

In het bijzonder worden leerlingen en studenten belemmerd in de ontwikkeling van hun (inter)persoonlijke vaardigheden en maatschappelijke bewustzijn. Programma’s waarin zij in een divers team samenwerken, andere perspectieven leren kennen of maatschappelijke uitdagingen moeten oplossen, zijn veelal gesneuveld. Ook zijn er nu minder mogelijkheden om leren en werken te combineren. Baantjes en stages zijn vaak weggevallen.

Investeringen renderen

Onderwijsinvesteringen betalen zich in klinkende munt terug voor de samenleving. Het financieel rendement van onderwijsinvesteringen stijgt al jaren voor alle onderwijsniveaus, van basisschool tot universiteit. Het rendement op een euro die wordt geïnvesteerd in onderwijs bedraagt gemiddeld zo’n 8 procent. Ondertussen kan de overheid die euro op dit moment lenen tegen negatieve rentes. Het verschil in onderwijsrendement en de rente op overheidsleningen is inmiddels zo groot geworden dat het maatschappelijk loont om veel meer in onderwijs te investeren.

De coronacrisis zal zorgen voor langdurige economische schade. Niet alleen omdat toekomstige werknemers nu minder investeren in hun menselijk kapitaal, maar ook doordat bedrijven minder investeren in kapitaal en technologie en werkloze werknemers hun kennis en vaardigheden verliezen. Bij een tweede golf aan coronabesmettingen, die inmiddels is gestart, kan die langdurige schade volgens het CPB oplopen naar maar liefst 9 procent van ons nationale inkomen. Nederland zou dan bijna een tiende van zijn inkomen missen, ieder jaar weer. Het is dus van het grootste economische en maatschappelijke belang om dit verlies te beperken door de onderwijsinvesteringen te verhogen. Dit economische argument is nog nauwelijks gehoord in de maatschappelijke discussie.

Dat de coronacrisis ook ongelijkheid tussen en binnen generaties veroorzaakt, heeft terecht veel aandacht gekregen. Uiteraard is dat ook een belangrijke reden om extra te investeren in de huidige generatie leerlingen en studenten. Jongeren betalen een hoge prijs. De huidige generatie jongeren heeft – zonder compensatie – blijvend een minder gunstige arbeidsmarktpositie dan die van oudere generaties. Terwijl jongeren de meeste last hebben van alle vrijheidsinperkingen door de coronamaatregelen die moeten voorkomen dat vooral ouderen ziek worden.

Toegenomen kansenongelijkheid

Ook de kansenongelijkheid binnen de jongere generatie is schrijnend toegenomen. Leerlingen en studenten uit achterstandsgroepen krijgen minder onderwijsondersteuning van hun ouders en hebben minder geld voor extra leermiddelen als laptops of bijles.

Kortom, er zijn twee belangrijke redenen om ervoor te zorgen dat de investeringen in het menselijk kapitaal van jonge generaties niet door corona afnemen: om het verdienvermogen van Nederland op peil te houden en de onderwijskansen gelijk te houden. Wat kunnen we doen?

Lees ook: Planbureaus aan kabinet: ‘alleen de coronabrand blussen is niet genoeg’

Daar waar mogelijk en zonder risico’s voor de volksgezondheid kunnen de coronabeperkingen voor het hoger onderwijs worden verminderd. Massale en directe sneltesten voor studenten zouden soelaas kunnen bieden. De anderhalvemeterregel kan in liften en trappenhuizen van onderwijsgebouwen worden opgerekt door daar, net als in het openbaar vervoer, mondkapjes te gebruiken zodat veel meer collegezalen beschikbaar komen.

En willen we geen dief worden van onze eigen portemonnee, dan moeten we na de coronaperiode extra investeren in het menselijk kapitaal van jongeren ter compensatie van het minder effectieve onderwijs nu.

Een extra ‘groep 9’

Leerlingen en studenten van de ‘coronageneratie’ zouden extra leerrechten kunnen krijgen om de schade van de coronajaren te compenseren of in te lopen zodra corona over is. Uiteraard kunnen jongeren ervoor kiezen hun leerrechten later in te zetten voor een leven lang ontwikkelen. Hiermee zou ook een overstap naar een ander beroep of sector mogelijk worden als door corona de vraag op de arbeidsmarkt structureel zou veranderen.

Basisschoolleerlingen met grote achterstanden na groep 8 zouden bijvoorbeeld een extra ‘groep 9’ kunnen doen. Studenten zouden een extra bachelor of master kunnen volgen of een ‘postcoronaprogramma’ gericht op persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling. Ook zou de overheid leerlingen, studenten en bedrijven financieel kunnen helpen om leer-werkervaringen en stages te kunnen inhalen.

De coronapandemie maakt investeringen in het onderwijs nu urgenter dan ooit. Om onze toekomstige verdiencapaciteit en welvaart op peil te houden, moeten we de huidige generatie leerlingen en studenten met extra onderwijsprogramma’s compenseren voor de achterstanden die ze nu oplopen. Zo voorkomen we dat een coronageneratie ontstaat en we in de toekomst armer worden.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.