KRO-NCRV mag de documentaire 'Nederland Fraudeland' niet uitzenden van de rechter

Fraudezaak Een filmmaker mocht maandenlang achter de schermen meekijken met een strafrechtelijk onderzoek. De rechter heeft de uitzending van de film nu verboden.

Vestiging van de sushiketen Sumo in Haarlem. Deze zomer zijn de eigenaren veroordeeld voor belastingfraude, maar kregen geen straf.
Vestiging van de sushiketen Sumo in Haarlem. Deze zomer zijn de eigenaren veroordeeld voor belastingfraude, maar kregen geen straf. Foto Olivier Middendorp

Publieke omroep KRO-NCRV mag de documentaire Nederland Fraudeland van regisseur René Roelofs niet uitzenden. Dat heeft de voorzieningenrechter vrijdagmiddag bepaald. De film, waarin opsporingsdienst FIOD wordt gevolgd in een onderzoek naar fraude door sushiketen Sumo, zou zondag worden uitgezonden. Het Openbaar Ministerie (OM) én de voormalige eigenaren van de restaurantketen wilden dit voorkomen en spanden beiden, afzonderlijk van elkaar, een kort geding aan.

Het OM wilde uitstel omdat het voor een vijfde keer de film wilde zien om zo nodig om aanpassingen te vragen, maar heeft de zaak verloren. De voormalige eigenaren van Sumo wilden uitzending in het geheel voorkomen. Eerder verloren ze een kort geding om uitzending te voorkomen. Dit kort geding hebben ze gewonnen.

De rechtbank verbiedt producent Selfmade Films en de publieke omroep „om enige opname die betrekking heeft op de strafzaak” uit te zenden of openbaar te maken, op straffe van een dwangsom van 100.000 euro. Waarom de documentaire niet mag worden uitgezonden, maakt de rechter komende dagen bekend.

‘Verboden terrein’

KRO-NCRV zegt de uitspraak te betreuren. „De documentaire, en daarmee de kijker, is volgens ons nu slachtoffer geworden van een juridisch steekspel tussen het OM en de verdachten.” De omroep laat ook weten: „Voor KRO-NCRV is journalistieke onafhankelijkheid zeer belangrijk en nooit onderhandelbaar. Wij beraden ons op vervolgstappen.”

De advocaat van de voormalig eigenaren van Sumo zei vrijdag dat de filmmakers zich op „verboden terrein” hadden begeven. „Het strafdossier ligt nu in Hilversum en dat moet terug naar het OM om vernietigd te worden”.

Na het vonnis zegt hun woordvoerder dat de horecaondernemers „een gevoel hebben van opluchting en gerechtigheid”.

Lees hier hoe filmmaker in het geheim opnamen maakte van tapgesprekken FIOD

Filmmaker Roelofs keek in 2014 enkele maanden mee achter de schermen bij de financiële opsporingsdienst. Bij het ministerie van Financiën, het OM en de FIOD werd tot op het hoogste niveau toestemming gegeven voor het maken van de documentaire. Afspraak was dat die pas mocht worden uitgezonden na uitspraak in eerste aanleg, en ook dat tot die tijd de film geheim zou blijven voor de verdachten. Deze zomer zijn de eigenaren veroordeeld voor belastingfraude, maar kregen zij geen straf. Het OM had de integriteit van het strafproces in gevaar gebracht, oordeelde de rechtbank. Beide partijen gingen in hoger beroep, dat nog plaats moet vinden.