Opinie

Staphorst is jaloersmakend

Rosanne Hertzberger

In tijden van corona lijkt Nederland wel een kleuterklas. Waarom mogen hullie wel met zijn allen in een vliegtuig maar wij niet in het theater? Waarom wel naar de kroeg maar niet langs de lijn bij de kinderhockey? En deze week: waarom mogen er in Staphorst 600 mensen in een kerk en mogen we niet met zijn twintigen bier drinken?

Het is makkelijk schelden op streng gereformeerden omdat ze nooit iets terug zeggen. We zagen verslaggevers met microfoons op lange stokken achter vrouwen in lange rokken aanrennen op zoek naar een reactie, maar het bleef stil. Ondertussen buitelde de gehele atheïstische cultuursector op Twitter over elkaar heen om de hypocrisie aan de kaak te stellen en aan te kondigen desnoods een eigen religie op te richten. Er werd uitgebreid gelachen bij de beelden van de preek van een strenge dominee met wit strikje en strakke scheiding die op zangerige toon iets onnavolgbaars zei over „het altaar van de multiculturele samenleving”. Het tweede deel van zijn preek, waarin hij zijn gemeente de RIVM-regels nog eens uitlegde (was je handen stuk, blijf thuis bij symptomen), ging in het online gejoel verloren.

De redenen dat je wel met zijn allen naar de kerk mag en niet naar de kroeg zijn deels praktisch: in de kerk staan ze niet in elkaars oor te tetteren, zijn ze veelal nuchter en over het algemeen weinig aanrakerig. Verder kunnen de protestants-christelijken de rest van Nederland nog heel wat leren over wettisch met omgangsregels omspringen. Kerkdiensten zijn niet of nauwelijks betrokken bij besmettingen.

Maar de werkelijke reden van de uitzondering voor geloofsgemeenschappen is gewoon grondwettelijk. In de grondwet hebben we extra vrijheden ingebouwd voor minderheden die iets anders geloven en op een andere manier hun leven willen leiden. Tolerantie noemen we het ook wel. De gewoonte is om tolerantie op te eisen voor je eigen identitaire kwesties maar als de ‘ander’ erom vraagt hem in zijn gezicht uit te lachen.

Het is voor een krimpende groep Nederlanders een religieuze plicht om bijeen te komen, de mis op te dienen, ‘minyan’ te vormen, een kerkdienst te bezoeken. Niet via een schermpje maar ouderwets fysiek aanwezig te zijn, een gemeenschap te vormen. We hebben een grondwetsartikel om vrome Nederlanders toe te staan zich aan die religieuze plicht te houden. Het is extra belangrijk vandaag de dag om ervoor te zorgen dat de groeiende meerderheid van agnostische Nederlanders die daar echt helemaal niets van begrijpt niet in Staphorst de dienst gaat uitmaken (letterlijk). En ja, ideologische, politieke en religieuze gronden zijn belangrijker en diepgaander, essentiëler voor het leven, dan de behoefte een concert te bezoeken of bier te drinken.

En weet u, die grondwettelijke vrijheden (religie, meningsuiting, demonstreren) behoeven echt alleen verdediging wanneer er groepen zijn die er onhebbelijke dingen mee doen. Als iedereen de vrijheid van meningsuiting zou gebruiken om er alleen maar lieve aardige dingen mee te zeggen, had je er geen grondwetsartikel voor nodig.

Ds. Arie Huijser, de Sliedrechter dominee met die scheiding, zei eigenlijk wel iets interessants in zijn preek. „Met inachtneming van de regels [...] kunnen wij naar de wereld nog laten zien dat Gods inzettingen ons boven alles gaan.” Ergens was het jaloersmakend dat er iets zo belangrijk in hun leven was, iets heiligs, iets wat boven alles ging, waarvoor het noodzakelijk was om ook in coronatijden ergens lijfelijk op te komen dagen.

Ik schrijf dit in mijn eentje, achter mijn computer. Het is stil in huis. Zo nu en dan wordt er een pakketje bezorgd. Of boodschappen. Mijn buren zitten ook alleen in hun huis, videobellend. Soms rennen ze een rondje, alleen. Of ze doen de conference call al wandelend door het park, omdat hun lichaam weliswaar nergens meer naartoe hoeft maar hun gewrichten anders vastroesten.

Alles bleek makkelijk af te zeggen in seculier Nederland: niets was heilig. Geen feestdag, geen concert, geen diner. Muziek was van ondergeschikt belang. Toneel ook. Er hoefde helemaal niets. Ik keek telkens weer naar de beelden van die mensen wandelend naar de kerk, en ik zag ze als het hoogtepunt van menselijkheid in deze crisis. Samen zitten, samen zingen, samen klonteren. In een bubbel met elkaar gewone dingen heilig maken.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.