‘Dat kwetsbare, verfijnde spreekt me aan’

Mijn favoriet Waarom heeft u dit kunstwerk gekocht? Deze week: een mechanisch kunstwerk

Léon van Opstal, Mareliefje dagpauwogen, 2015, gemaakt van onder andere plaatstaal, mechaniek oude reiswekker.
Léon van Opstal, Mareliefje dagpauwogen, 2015, gemaakt van onder andere plaatstaal, mechaniek oude reiswekker.

‘De voorliefde voor de natuur zat er bij mij al vroeg in. Toen ik in 2015 bij galerie Franzis Engels een tentoonstelling over mechanische kunst binnenliep, zag ik dit werk van Léon van Opstal waarin mijn lievelingsvlinder was verwerkt: de dagpauwoog. Het werk, ‘Mareliefje dagpauwogen’, riep een soort jeugdsentiment bij me op. Ik herinner me dat toen ik een jaar of tien was, ik van mijn oom en tante een boek mocht uitzoeken in de boekhandel. Ik koos toen voor een boek over vlinders, op de cover stonden de ogen van de dagpauwoog.”

Amito Haarhuis (53), directeur van Rijksmuseum Boerhaave, kocht in 2015 Mareliefje dagpauwogen van Léon van Opstal. Gekocht voor 3.700 euro bij Galerie Franzis Engels in Amsterdam.

„Mijn fascinatie voor de combinatie wetenschap en kunst werd versterkt door mijn werk bij NEMO, het idee om met een mechaniek vlinders te laten bewegen, sprak me aan. De vlinders die Van Opstal gebruikt, zijn gevonden, dat is wel belangrijk om even op te merken, hij heeft ze niet gedood, ze waren al dood. Hij brengt insecten als het ware tot leven door ze te koppelen aan een mechaniek. In mijn kunstwerk is dat een reiswekker, die gekoppeld is aan de vleugels. Als je die opwindt, gaan de vleugels bewegen. Onder die vleugels zitten kleine mitrailleurtjes. De gedachte daarachter is om de weerloze vlinders weerbaarder te maken tegen de mens. De vlinder staat op een stalen madelief.

„Het kunstwerk staat bij mij thuis in de woonkamer onder een stolp. Het is erg kwetsbaar. Soms haal ik Marelief onder de stolp vandaan om ’m even op te winden, dat doe ik alleen als er bezoek is, dan wil je toch dit bijzondere werk laten zien. De vlinder ‘vliegt’ heel kort, twaalf seconden of zo – dat hangt er natuurlijk vanaf hoe ver je de vlinder opwindt. Dat kwetsbare, verfijnde en dat iets met zoveel liefde is gemaakt, spreekt me aan. Je ziet Van Opstals innerlijke bevlogenheid om de zorgen die hij heeft over de toekomst van insecten vorm te geven. Hij heeft ook een kunstwerk waarin hij werkt met van die knoppen die je kan inslaan bij een nooduitgang: ‘Emergency pollination’. Erachter zie je een hommel, je kan het ruitje kapot slaan mochten de hommels uitgestorven zijn. Een noodmelder voor hommels.”