Opinie

Huh? Een groene centrale bank?

Marike Stellinga

Ja, hallo, gaan ze ook nog groen doen bij de Europese Centrale Bank. Toen Christine Lagarde een jaar geleden aantrad als baas van de ECB kon je gebrom horen. Ze zei namelijk direct er wel oren naar te hebben om het beleid van de ECB klimaatvriendelijker te maken. Hoho, zei onder anderen de Duitse centrale bankier Jens Weidmann, dat is de taak van de ECB niet. Die moet „de marktneutraliteit respecteren”. En geen politiek bedrijven.

Maar Lagarde deed niet aan ‘hoho’. Ze ziet het als haar taak om elke mogelijke route te verkennen om klimaatverandering aan te pakken, zei ze deze zomer tegen de Financial Times. Want uiteindelijk geldt: money talks. En de ECB heeft nogal wat money. Ze maakt het persoonlijk: „Ik heb kinderen en kleinkinderen. Ik wil gewoon niet in die mooie ogen kijken terwijl ze vragen: wat heb jij gedaan?”

Hoho, een groener beleid is de taak van de ECB niet. Maar Lagarde deed niet aan ‘hoho’

Je kunt denken: dat krijg je als je iemand baas maakt van de centrale bank die geen econoom is. Maar er zijn allerlei economen die Lagarde toejuichen. Zo betoogt econoom Dirk Schoenmaker al langer dat groener monetair beleid een goed idee is. De ECB heeft dan ook wel degelijk economische argumenten voor een groener beleid. Dat bleek uit een speech vorige week van ECB-bestuurslid en econoom Isabel Schnabel.

Schnabel redeneert als volgt: allereerst levert het klimaat nu al financiële risico’s op. Kijk maar naar de toegenomen weerschade die verzekeraars moeten vergoeden: bosbranden, droogte en overstromingen. En dan zijn er nog toekomstige risico’s die de financiële markten nu volgens Schnabel vaak lang te laag inschatten. Als voorbeeld wijst ze op de daling van de aandelenkoersen dit jaar van Europese fabrikanten van fossiele auto’s en de koersstijging voor Tesla, fabrikant van elektrische auto’s. Zulke grote waardeveranderingen van bedrijven kunnen in meer markten plaatsvinden door klimaatverandering en door het overheidsbeleid om over te stappen op energievormen die minder CO2 uitstoten.

Dat is een risico voor aandeelhouders maar ook voor banken die leningen hebben uitstaan bij bedrijven die straks hun verdienmodel zien krimpen. Dat risico moeten toezichthouders op de banken (de centrale banken dus) meewegen, zegt Schnabel. De Nederlandse en Britse centrale bank onderwierpen hun banksector daarom al aan een klimaatstresstest. Uiteindelijk zouden ‘fossiele’ leningen duurder kunnen worden.

De ECB kan nog veel meer; de bank speelt een grote rol op de kapitaalmarkt door de honderden miljarden euro’s aan obligaties die het opkoopt van overheden én bedrijven. Ook dat kan groener: door sommige bedrijven uit te sluiten, zegt Schnabel. Of door ‘groene’ bedrijven te prefereren .

Hier keert Schnabel de kritiek om dat de ECB neutraal moet opereren en dus niet groen moet doen. Als financiële markten klimaatrisico’s niet goed inschatten, faalt de markt. Dan is zogenaamd neutraal opkopen juist niet neutraal. Het bevoordeelt bedrijven die veel CO2 uitstoten. En dan houdt de ECB de omslag naar een duurzamer economie tegen. Nu u weer.

Schnabel en Lagarde willen zich niet voordoen als de ultieme redders van het klimaat: het is vooral aan regeringen om CO2-uitstoot een prijs te geven (bijvoorbeeld via een belasting) en schonere productie te subsidiëren. Maar wat ze wel laten zien is dat de al 100 jaar oude notie in de economische wetenschap nog steeds springlevend is: als de markt (milieu)schade niet inprijst, moet de overheid dat doen.

Marike Stellinga is econoom en politiek verslaggever. Ze schrijft elke week op deze plek over politiek en economie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.