Opinie

Blootplaatjes

Mirjam de Winter

Mijn man spaart blootplaatjes van vreemde vrouwen en iedereen weet het. Zijn verzameling is onder de titel For Your Eyes Only te zien in de Kunsthal, er is een boek verschenen en hij was ook nog met zijn snufferd op het NOS-journaal. Ik schaam me kapot natuurlijk en verwacht ieder moment een steen door de ruit van boze feministen. Ik zou ze groot gelijk geven trouwens, want ik was van meet af aan al geen voorstander.

Het gaat namelijk niet om foto’s van professionele fotografen en modellen die wisten waar ze mee bezig waren, maar om vintage amateurkiekjes van vrouwen die ergens tussen 1870 en 1985 poseerden voor hun eigen man of minnaar. Naakt of halfnaakt lieten ze zich fotograferen op bed, bad, bank of keukentafel. Foto’s die – zoals de titel van expositie al zegt – niet bedoeld waren voor andermans ogen en daarom in een geheim laatje verdwenen. En die na hun overlijden waarschijnlijk met dressoir en al onbedoeld zijn meegegeven aan opkopers.

Mijn echtgenoot vond ze op (buitenlandse) veilingsites en verzamelde er in de loop der jaren ruim 1.000 van. Maar hoe onschuldig, onbeholpen, grappig en ontroerend de meeste afbeeldingen ook zijn, ik vind dat ze nooit gepubliceerd of geëxposeerd hadden mogen worden. Deze vrouwen hebben nooit toestemming kunnen geven voor publicatie, omdat ze niet meer in leven zijn of nog te traceren. Ze gaven zich in een ondeugende bui bloot aan hun eigen geliefden en deden dat in het volste vertrouwen, zonder rekening te hoeven houden met de mogelijkheid dat de afbeeldingen een eigen leven zouden gaan leiden. Er waren nog geen mobiele telefoons tenslotte en er bestond nog niet zoiets als sexting of wraakporno. Laat staan dat ze ooit hadden kunnen bevroeden dat ze een eeuw later in een museum zouden komen te hangen waar wildvreemden zich aan hun lijf of pose verlekkeren of verkneukelen.

Mijn man ziet het probleem niet zo. Zijn verzameling is volgens hem „een eerbetoon aan alle blootfotografen en de gefotografeerde vrouwen, die een fors aandeel in het succesverhaal van de fotografie hebben gehad, maar in de geschiedschrijving van het medium tot dusver weinig van die rol van betekenis hebben teruggezien”. Wat een gelul, alsof hij er een wetenschappelijke studie naar heeft gedaan. En dan denkt hij ook nog dat de meeste vrouwen op de foto’s geen moeite zouden hebben gehad met openbaarmaking, wat in dit geval getuigt van een (typisch mannelijk) gebrek aan inlevingsvermogen. Ik herinner me nog maar al te goed hoe ik me voelde toen mijn vader ooit per ongeluk een geposeerde naaktfoto van mij onder ogen kreeg, die tussen een stapel vakantiefoto’s bleek te zitten. Sindsdien weiger ik nog langer te poseren voor mijn eigen vent en moet hij het doen met die vergeelde amateurkiekjes van andermans vrouwen.

Als er al blootfoto’s van mij zijn terug te vinden, dan gaat het om zijn stiekeme snapshots waarop ik mijn middelvinger opsteek of met een woeste blik in de camera kijk, terwijl ik me sta om te kleden of net onder de douche vandaan kom. En ook die haal ik vandaag nog door de versnipperraar. Stel je voor zeg.

Mirjam de Winter (@mirjamdewinter) is freelance journalist en stadsgids in Rotterdam.