Internist Evelien Peeters: „Door de paniek over corona is de balans zoekgeraakt.” Foto Merlijn Doomernik

Interview

‘Waarom laten we patiënten met andere ziekten overlijden?’

Evelien Peeters Internist Evelien Peeters, initiatiefnemer van een brandbrief van kritische artsen, vindt de maatregelen tegen corona veel te ver gaan. Volgens haar doen ze meer kwaad dan goed.

Bijna 2.800 artsen en ‘medisch professionals’ zouden de brandbrief inmiddels hebben ondertekend. Een brief die het kabinet erop wijst dat het aantal gezonde levensjaren dat verloren gaat door de coronamaatregelen het aantal gewonnen levensjaren wel eens ruim zou kunnen overstijgen. Bijvoorbeeld doordat mensen werkloos raken en gezondheidsklachten krijgen, of doordat operaties worden uitgesteld omdat coronapatiënten voorrang krijgen. De ondertekenaars roepen op tot een ‘open debat’ over de proportionaliteit van de maatregelen. De brief vormde een belangrijke inspiratiebron voor de BN’ers die zich onlangs onder het motto ‘Free the people’ tegen de coronamaatregelen keerden.

In een variant op de brandbrief, gestuurd aan de Tweede Kamer, schrijven zo’n duizend artsen die zouden hebben getekend - er zijn er zo’n 75.000 in Nederland - dat een ‘omgekeerde isolatie’ verdedigbaar is. Daarbij zouden kwetsbaren en ouderen zich vrijwillig afzonderen en Covid-19 onder de rest van de bevolking rond mogen gaan. Maatregelen als het dragen van mondkapjes, de anderhalve meter en geen handen schudden zouden voor de meeste mensen dan niet meer gelden.

Lees ook: Actiegroep Viruswaarheid betrokken bij anticoronacampagne BN’ers

Onderzoek van weekblad De Groene Amsterdammer wees uit dat zich onder de ondertekenaars in het begin flink wat vertegenwoordigers van alternatieve geneeswijzen bevonden. De meeste sympathisanten blijven anoniem, dus hoe de verhoudingen precies liggen is onbekend. Volgens initiatiefneemster Evelien Peeters, internist bij het UMC Utrecht en sprekend op persoonlijke titel, vormen reguliere artsen en medici nu veruit het grootste deel van de ondertekenaars.

Peeters is van mening dat Covid-19 nauwelijks dodelijker is dan de griep en dat de overheid niet moet overreageren. Ze legt uit waar ze zich op baseert.

Volgens Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, overlijdt 0,65 tot 0,68 procent van de geïnfecteerden met Covid-19 aan het virus. Gommers verwacht ruim 55.000 doden wanneer de helft van de Nederlanders besmet zou raken en er geen beschermende maatregelen zouden worden genomen. Hoe schat u dit in?

„Je ziet dat de mortaliteit telkens naar beneden wordt bijgesteld. In maart ging de Wereldgezondheidsorganisatie ervan uit dat 3,4 procent van de geïnfecteerden zou overlijden. Dat is bijgesteld naar 0,6 procent. Behandelmethoden verbeteren, waardoor er minder doden vallen. Onderzoek van Stanford University wijst zelfs op een overlijdenspercentage van 0,24 procent.

„Bij de gewone seizoensgriep ligt dat tussen de 0,10 en 0,17 procent, dus dat ontloopt elkaar niet veel. Vergeet niet dat we begin 2018 in Nederland een oversterfte van ruim 9.400 mensen hadden door de griep. Er is veel onzekerheid rond het sterftepercentage, onder meer omdat onbekend is hoeveel mensen de ziekte al doormaakten. In het beoordelen van de maatregelen is het belangrijk te onthouden dat de percentages gemiddelden zijn. Mensen onder de 40 lopen een verwaarloosbaar klein risico. Het risico op overlijden loopt sterk op bij mensen boven de 80 en bij mensen met onderliggende aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten. Er overlijden jaarlijks zo’n 150.000 mensen in Nederland en er belanden er zo’n 5.000 met een longontsteking op de IC. In dat perspectief is een oversterfte van minder dan 10.000 mensen door Covid-19 tijdens de eerste coronagolf niet zo schokkend.”

Nu loopt het aantal ziekenhuisopnames vanwege Covid-19 weer flink op. U denkt niet dat de recente maatregelen – kleinere groepen, het weren van publiek uit stadions en thuiswerken – nodig zijn om te voorkomen dat de ziekenhuizen overstromen?

„Het is duidelijk dat wanneer we elkaar niet zien we elkaar niet kunnen besmetten. Maar het is voor mij nog steeds onduidelijk wat het causale verband is tussen de strenge maatregelen en het verloop van het virus. In het voorjaar zag je dat de verspreiding van het virus al afnam op het moment dat we de landelijke maatregelen invoerden. Ook Covid-19 kent een seizoensbeloop, dus in de zomer vermindert de activiteit ervan sowieso.

„Ik denk wel dat we nu meer opnames gaan krijgen dan wanneer we vanaf mei de maatregelen grotendeels hadden losgelaten. In de zomer is het altijd rustig in de ziekenhuizen. In de zomermaanden hadden we de groepsimmuniteit uit kunnen breiden door het virus rond te laten gaan en alleen ouderen en kwetsbare groepen te beschermen. Dat wil niet zeggen dat dan niemand ziek was geworden. Het is absoluut een vervelende ziekte. Maar er zijn veel vervelende ziektes. Daarbij komt dat nieuwe onderzoeken in toonaangevende medische tijdschriften uitwijzen dat de weerstand onder de bevolking tegen het virus, onder meer door kruisreactiviteit met andere coronavirussen, al aanzienlijk groter is dan waar het RIVM vanuit gaat.

„Mijn belangrijkste punt is dat de schade van de coronamaatregelen moet worden meegewogen. Je kan je hele land beschermen tegen corona. Dat is niet verstandig, want het virus gaat niet weg. En vervolgens gaan mensen dood aan kanker, hart- en vaatziektes en aan depressies. Ben je dan op het niveau van de volksgezondheid goed bezig? Dat is de vraag.”

In de brandbrief stelt u dat de maatregelen ‘bewezen’ meer schade aanrichten dan ze goed doen. Welk bewijs heeft u?

„Veel schade zal later blijken. Er is een grote werk-onzekerheid, wat veel stress oplevert. Het aantal gewonnen levensjaren door de coronamaatregelen ligt rond de 13.000. Maar de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie heeft berekend dat dit jaar zo’n 150.000 tot 200.000 hartpatiënten niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Het Integraal Kankercentrum Nederland heeft vastgesteld dat er al 5.000 kankerdiagnoses minder zijn gesteld dan in voorgaande jaren. Een deel van die mensen gaat te laat zorg krijgen en zal daardoor overlijden. Het rijksvaccinatieprogramma is bewezen zinvol, maar is in het voorjaar tijdelijk stilgelegd.”

Moeten de ziekenhuizen coronapatiënten dan thuis laten sterven ten gunste van de gewone zorg?

„Dit is een nieuw virus en dus worden er meer mensen ziek en dus is de belasting van de ziekenhuizen hoger. Daarin ben ik het met niemand oneens. Maar als je ziet dat je maatregelen ook veel schade berokkenen, dan is volksgezondheid meer dan de afwezigheid van corona. De toestroom van coronapatiënten in het voorjaar hebben we opgevangen door grote delen van de reguliere zorg te stoppen. Maar waarom zouden we iedereen met Covid-19 wel helpen en mensen met een andere ziekte laten overlijden? Dat is waar het gesprek over moet gaan. Hoe kunnen we optimaal voor alle zieken zorgen? Wellicht moeten we eerstelijnscentra inrichten om coronapatiënten op te vangen en onderzoek stimuleren naar vroege behandeling met medicijnen. In ieder geval moet de overheid veel krachtigere maatregelen nemen om welvaartsziekten te bestrijden, want die groep wordt het hardst getroffen. We moeten situaties zoals in het voorjaar zien te voorkomen toen cardiologen geëmotioneerd vertelden dat ze moesten kiezen wie ze van de harttransplantatielijst moesten laten doodgaan. Door de paniek over Covid-19 is de balans zoekgeraakt.”

Is het idee niet ook dat we coronapatiënten nu proberen te redden, omdat we hopen dat er straks een goed vaccin is dat iedereen kan beschermen?

„De hoop is goed, maar van die overleden grieppatiënten in 2018 was het merendeel ook gevaccineerd. Er zijn weinig vaccins die volledig dekkend zijn. Daarom moeten we accepteren dat Covid-19 de komende jaren voor meer ziekenhuisbelasting zal zorgen. De bevolking jarenlang onderwerpen aan strenge maatregelen is onhoudbaar en andere patiënten het nakijken geven ook. Daarom is het voor mij essentieel dat we werken aan een goede gezondheid – bijvoorbeeld overgewicht bestrijden – getallen in perspectief zien en proportionaliteit afwegen.”