Analyse

Mode, liefst zonder mondmasker: ontwerpers kijken optimistisch vooruit

Kleding Voor de modehuizen wordt het een najaar om snel te vergeten. Uit veel collecties sprak de hoop op een vrolijk, coronavrij voorjaar.

Beeld uit de show van Dior
Beeld uit de show van Dior

Ruim een half jaar geleden werden in Milaan en Parijs de vrouwencollecties voor dit najaar gepresenteerd. Corona begon de wereld al in zijn greep te krijgen: mondkapjes werden uitgedeeld en gedragen, handen fanatiek ontsmet, een aantal shows werd gecanceld. Een paar shows hadden een onheilspellende sfeer, met name die van Balenciaga, waar modellen in lange jassen door een laag water waadden en op de muren en op het plafond beelden te zien waren van vuur, onweer en overstromingen.

De modewereld is er nu nog beroerder aan toe dan je dit voorjaar had kunnen verwachten. Corona was het laatste zetje voor merken die het al moeilijk hadden, zoals bijvoorbeeld Sies Marjan, het Amerikaanse merk onder creatieve leiding van de Nederlander Sander Lak.

Winkels kampten deze zomer met onverkochte kleding en merken die desondanks snel betaald wilden worden voor de najaarscollecties. Merken kregen weer te maken met afgezegde bestellingen van winkels en productie die stillag. Je hoeft geen voorspellende gaven te hebben om te weten dat dit najaar voor veel modehuizen en boetieks een verloren seizoen gaat worden.

De haute-couturecollecties voor najaar 2020 en Parijse mannencollecties voor voorjaar 2021 werden in juli bijna allemaal digitaal getoond. Een van de uitzonderingen was Louis Vuitton, dat voor de nieuwe mannencollecties later in de zomer shows organiseerde in Shanghai (augustus) en Tokio (september), die vooral memorabel waren door de rel die erop volgde: een deel van de collectie, met name de asymmetrische zonnebrillen en jassen en jasjes waaraan knuffeldieren van dezelfde stof bungelden, leken ontleend aan recente collecties van de Belg Walter Van Beirendonck. Imitatie is niks nieuws in de mode, maar wel extra pijnlijk als het rijkste merk ter wereld zijn ideeën haalt bij een klein, onafhankelijk huis.

Inmiddels zijn er veel meer shows live geweest: de vrouwenmodeweken in Milaan en Parijs voor voorjaar 2021, die de afgelopen weken plaatshadden, waren deels digitaal en deels live, soms zelfs met publiek erbij: een voor een modeshow zeer klein gezelschap, op voldoende afstand van elkaar, mondkapjes op. Maar ook die shows waren eveneens digitaal te volgen, omdat veel pers en inkopers niet konden of wilden reizen.

Opwinding op afstand

Een enkel huis – waaronder Maison Margiela, Chanel en Louis Vuitton – stuurde fysieke uitnodigingen naar thuisblijvers, voor nog een beetje modeweekopwinding op afstand. Sommige modehuizen zagen helemaal af van een presentatie tijdens de vrouwenmodeweken. Lemaire en Celine bijvoorbeeld, en Ann Demeulemeester, al kan het bij dat laatste merk ook te maken hebben met het feit dat het te koop staat.

Een van shows waar het meest naar werd uitgekeken, was het debuut van de Belgische ontwerper Raf Simons bij Prada in Milaan, op 24 september. Anders dan bij zijn vorige werkgevers (Jil Sander, Christian Dior, Calvin Klein) is de Belg er geen creatief directeur, maar co-creatief directeur; hij ontwerpt samen met de inmiddels 71-jarige Miuccia Prada. In andere omstandigheden zou de opwinding over de nieuwe koers al de hele dag in de stad te voelen zijn; nu moest dat gebeuren vanachter een scherm.

Het valt niet mee om een digitale presentatie een gevoel van urgentie te geven, zo bleek al tijdens de Parijse mannenmodeweek; het wordt snel vlak, kitsch of gekunsteld. Dat was ook het geval met de ‘show’ van Prada, waarbij modellen rondliepen in een gele ruimte. Het was zelfs een beetje saai. ‘Dialogues’, zoals de collectie was genoemd, was meer Simons dan Prada: mouwloze jassen over lange broeken, een typisch Simons-silhouet, rokken in een new-looksilhouet met bijpassende anoraks (Simons), prints met bloemen en cryptische teksten. Alleen de af en toe gebruikte jarenzeventigbehangprint en zwarte nylon was typisch Prada. Wat vooral ontbrak was Prada’s ogenschijnlijke spontaniteit, het opzoeken van de grenzen van de goede smaak. Het met één hand dichthouden van jassen was een gebaar dat iets te nadrukkelijk vroeg geïnterpreteerd te worden als ‘bescherming in moeilijke tijden’.

Mode voor het gezicht

Als er één ding is dat tegenwoordig symbool staat voor bescherming, is het wel het mondkapje. Maar gezichtsbedekking werd in de Parijse en Milanese presentaties zelden gebruikt – de mode kijkt duidelijk liever voorbij de coronacrisis. Een van de weinigen die ze wel liet zien, was Rick Owens, die een show zonder publiek hield vanuit Venetië. De fabriek waar de collecties worden gemaakt is daar in de buurt – als er toch niemand komt, is een modehuis ook niet aan een locatie gebonden. Geen ontwerper bij wie mondneusmaskers er minder geforceerd uitzien dan bij Owens, die vaker werkt met gezichtsbedekking, en wiens kleding zelden conventionele vormen heeft. En, zei hij tegen Vogue: „Of je nou gelooft dat ze helpen of niet, je laat ermee zien dat je rekening houdt met anderen.”

De collectie was een geslaagde, uitstekend getimede mix van agressie en zachtheid. Lieslaarzen en extreem brede schouders werden verzacht door wapperende transparante stoffen en lieflijk roze en rood.

Felipe Oliveira Baptista, de ontwerper van Kenzo. liet in een rozentuin in Parijs zijn modellen rondlopen met imkerhoeden, voor hem een symbool van de fragiele situatie waarin de wereld zit. Dat werd nog eens onderstreept door de dood van oprichter Kenzo Takada als gevolg van Covid-19, een paar dagen na de show. Maar dankzij de vrolijke kleuren en prints met grote rozen, ook voor mannen, was de collectie verre van somber.

Bij wat je de ‘grote Parijse drie’ zou kunnen noemen, was het grotendeels business as usual, met shows met publiek en weelderige decors. Chanel had afgelopen dinsdag in het Grand Palais in Parijs de letters van het merk laten optrekken in de stijl van het beroemde Hollywood Sign in Los Angeles, en de collectie was te lezen als een ode aan actrices, en dan met de name de nonchalant-doordachte manier waarop zij zich kleden om koffie te halen of een boodschap te doen. Dat zouden ze volgend voorjaar kunnen gaan doen in een wikkelvest met niks eronder, een T-shirt met een satijnen sportbroekje of een campy jarentachtigvest met een kniebroek eronder.

Louis Vuitton liet diezelfde dag in warenhuis La Samaritaine, dat binnenkort weer opent na jaren gesloten te zijn geweest, een prettig androgyne vrouwencollectie zien met oversized jassen, wijde bandplooibroeken, skateshirts. T-shirts hadden kleurrijke abstracte prints en teksten als ‘Vote’ en ‘Skate’.

Dries Van Noten Foto Viviane Sassen

Dior, zoals altijd een van de eerste shows van de Parijse modeweek, richtte zich praktisch maar ook een tikje pessimistisch op herfstig getinte kleding met een boho-vibe voor in huis – kamerjassen, pyjamabroeken, wikkeljasjes en wijde jurken. Het decor had het meest weg van een kerk: het eigen huis als tempel?

Geen show, maar een video

Bijna geen ontwerper die zoveel gevoel in zijn modeshows weet te leggen als Dries Van Noten. Misschien dat hij er daarom juist voor koos om niet in te zetten op een afgezwakte versie van een show, maar een heel andere kant op te gaan: een korte video, plus een fotoshoot op het strand, beide gemaakt door de Nederlandse fotograaf Viviane Sassen. Voor Van Noten, die nooit heeft geadverteerd, een nieuwe stap, die goed uitpakte. De aantrekkelijke, relatief simpel gesneden mannen- en vrouwenkleding, die van Noten voor het eerst samen liet zien, was gebaseerd op het werk van kunstenaar en experimentele filmmaker Len Lye (1901-1980) en liep bijna naadloos in elkaar over. Met name Sassens foto’s stralen zomer en optimisme uit: je zou ze kunnen ophangen om de moed erin te houden de komende maanden.

Optimistisch was ook, opmerkelijk genoeg, de video van Balenciaga. Bezonnebrilde modellen liepen, in elkaar overvloeiend, door nachtelijk Parijs, gekleed in het soort coole oversized, streetwear-achtige outfit waarmee ontwerper Demna Gvasalia zo’n stempel op de mode heeft gedrukt, dan wel een jurk – de keuze hing niet af van het geslacht. De wandeling eindigde in een ontmoeting met ‘vrienden’. De aftiteling vermeldde dat bij de opnamen alle voorzorgsmaatregelen waren getroffen, maar in de clip was geen enkel mondkapje te zien.

Schijnbaar onbezorgd stapten Balenciaga’s modellen het daglicht tegemoet.