Opinie

De zorg van de doula bevalt goed

Geboortezorg Een doula is soms nodig en niet schadelijk, schrijven en .
Ilvy Njiokiktjien

De koppen over de rol van zogeheten doula’s, oftewel geboorteondersteuners, bij de geboortezorg de afgelopen weken waren pittig (De gynaecoloog voelde zich volledig buitenspel gezet, 23/9; Overbodige doula’s zetten ook partners buitenspel, 6/10) en naast enige nuancering werd er veelal geput uit situaties waar samenwerking met een doula niet goed gelopen was. Geleverde zorg moet een bewezen nut hebben, effectief zijn en zeker niet schadelijk. Wat is nu eigenlijk onderzocht en bekend over de zorg die een doula biedt?

Het onderzoek naar ondersteunende zorg tijdens de bevalling begon in de jaren 80 met vijf studies. Die lieten het voordeel zien van continue ondersteuning rond de bevalling. Het bleek dat continue ondersteuning de bevalling aanzienlijk verkortte, het percentage spontane vaginale geboortes verdubbelde en het aantal keizersneden en medicatiegebruik halveerde. Continue aandacht en zorg zijn waarden die iedere zorgverlener (arts, verloskundige of verpleegkundige) mede heeft doen kiezen voor de zorg, en helaas staan deze waarden tegenwoordig door tijdgebrek onder druk.

In het Amsterdam UMC, waar zorg wordt gegeven aan zwangere moeders met hoog risico en soms minder goede sociale omstandigheden, zijn jaarlijks ongeveer honderd aanvragen voor een doula. De doula is gekoppeld aan de Polikliniek Ondersteuning Maatwerk zwangerschap&bevalling (POM). Op deze polikliniek zien wij vrouwen die vastlopen in het huidige zorgsysteem, die niet uit de voeten kunnen met de aangeboden zorg, die wensen hebben die niet vallen binnen de nu geldende richtlijnen en die een eigen idee hebben over hoe en met wie ze willen bevallen.

Tijdgebrek

Al deze vrouwen bieden we de zorg van een doula aan. Hieraan zijn geen extra kosten verbonden, ze zijn voor iedereen toegankelijk. Zorg geleverd door een doula wordt niet door zorgverzekeraars vergoed maar Amsterdam UMC heeft een doula in dienst genomen. De doula staat de barende bij, maar heeft een andere rol dan een verloskundige of een gynaecoloog. Menig verloskundige, zeker in de eerste lijn, levert zelf die ondersteunende zorg. Maar helaas ontbreekt vaak de tijd en de mogelijkheid om continue een-op-een zorg te geven en te garanderen. De doula kan deze continuïteit desgewenst, goed borgen. Ze is niet gerechtigd de medische taken van een verloskundige of gynaecoloog over te nemen. De zorg van deze doula, wordt net als al onze zorg, geëvalueerd, en bevalt goed.

Op de polikliniek zien wij vrouwen die vastlopen in het huidige zorgsysteem

Inmiddels zijn er meer dan 850 wetenschappelijke artikelen in de openbare database Pubmed te vinden over zorg door een doula c.q. geboortezorg-ondersteuner. Er zijn vijf overzichten in de Cochrane database, een voor medische professionals referentie-dataverzameling over effectieve en zinnige zorg, gerelateerd aan dit onderwerp. In het meest recente overzicht uit 2019 worden kwalitatieve aspecten van geboortezorg-ondersteuning door partners, familieleden en doula’s op een rij gezet. Het feit dat (mannelijke) partners zich soms niet voldoende betrokken voelen bij het geboorteproces, wordt hier beschreven als algemeen fenomeen en niet specifiek verbonden met de aanwezigheid van een doula. Ook blijkt dat het accepteren van deze vorm van zorg bemoeilijkt wordt als de verloskundige/gynaecoloog de voordelen van geboorteondersteuning niet zien. Dit aspect zal zeker meespelen bij de beschreven ervaringen in de pers de afgelopen weken.

Lees ook over het theaterproject ‘Doula’s van de Stad’

Wij bevelen aan om de rollen van de personen die door de aanstaande moeder gekozen zijn om aanwezig te zijn bij de bevalling, van tevoren goed vast te leggen. Het zorgvuldig bespreken van het bevalplan kan onderdeel zijn van dit gesprek. Dit lijkt gezien de beschreven ervaringen een goed advies. Dat is veel beter dan een gemotiveerde groep vrouwen onterecht neerzetten als schadelijk voor de zorg, en daarmee zwangere vrouwen beperken in hun keus met wie ze willen bevallen. Het is beter de geboortezorg gezamenlijk te evalueren en doula’s in te zetten waar zij nodig en nuttig blijken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.