Liefde in lockdown: en toen was het opeens raak

Liefde Wanneer nemen singles de stap naar een vaste relatie? (33) was een serialdater. Maar tijdens de coronacrisis werd ze verliefd – en dat bleek wederzijds. Hoe is dat mogelijk, vraagt ze zich af, waarom juist nu?

Illustratie Ike Schulte

‘Wat ben ik blij dat ik een nieuwe vriend heb en dat we sinds kort samenwonen”, verzucht mijn vriendin via de telefoon. Het is maart 2020, de lockdown is net afgekondigd. „Ik zou gek worden, de hele dag alleen”, voegt ze eraan toe.

Die gevoelens deel ik gelukkig niet. Ik ben juist blij dat ik geen partner heb met wie ik onder één dak woon. Opgesloten worden in hetzelfde huis zonder uitwijkmogelijkheden: ik moet er niet aan denken. Dan liever alleen, overtuigd single als ik ben.

Een maand later. Het fluitenkruid langs de smalle polderweg danst in de wind, als de branding van een frisgroene zee. Ik wandel, met stevige stappen leg ik lege kilometers af. Leeg, omdat ik nergens naartoe loop: ik ben aan het weglopen. Mijn huis was jarenlang een plek die voelde als een veilige haven, maar sinds de lockdown is het een verkapte gevangenis.

Hoe lang was ik nu single? Ruim vier jaar. Blijkbaar was ik ongeschikt voor een vaste relatie, concludeerde ik toen mijn man mij na een jaar huwelijk verliet. Vandaar dat na de scheiding alles anders moest. Ik ging serialdaten, het nieuwe gevoel van vrijheid en onafhankelijkheid maakte me gelukkig en sterk. Tientallen afspraakjes waren het, veelal zonder vervolg.

En eigenlijk wilde ik daar nu wel verandering in. Geen leeg huis meer.

Maar hoe doe je dat, een vaste relatie overhouden aan datingapps? En: komt het veel voor?

Om te beginnen: het aantal singles neemt al jaren toe, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek. In 1947 waren er 285.000 singles in Nederland, in 2018 al bijna 3 miljoen. Eén van de mogelijke oorzaken: de populariteit van datingapps, het gemak waarmee je tegenwoordig een date scoort.

Dat klopt voor een deel, zegt communicatiewetenschapper Elisabeth Timmermans: „Het paradoxale aan datingapps is inderdaad dat het grote aantal mogelijkheden ervoor kan zorgen dat mensen zich minder snel binden aan één persoon.” Timmermans is een van de eerste academici die onderzoek deden naar online dating. Over haar bevindingen schreef ze vorig jaar het boek Liefde in tijden van Tinder. De impact van sociale media op onze relaties.

Wat óók bleek uit haar onderzoek: ruim de helft (55 procent) van de mensen op Tinder spreekt af om elkaar live te ontmoeten, van wie uiteindelijk bijna een derde (27 procent) een vaste relatie krijgt. „Opvallend veel”, zegt Timmermans.

En net als ik na een maand eenzame lockdown, wilde zij weten: „Waarom lukt het die mensen wél, waarom en wanneer gingen zij die commitment aan?”

Lees ook: Corona – lastige tijden voor de liefde

Investering

Timmermans besloot die vraag te onderzoeken, samen met sociaal wetenschapper Liesel Sharabi, verbonden aan de Universiteit van Arizona. Zij baseerden zich daarbij op een wetenschappelijke theorie die het aangaan van relationele verbindingen verklaart: het Investment Model, indertijd ontwikkeld door professor Caryl E. Rusbult.

Volgens die theorie voorspellen drie factoren de kans op een langdurige relatie: tevredenheid met je potentiële partner, de mate waarin je al hebt geïnvesteerd en, ten derde, de hoeveelheid alternatieven op de relationele markt. Timmermans: „Voor onze studie onderzochten we wanneer online daters besluiten om de app te verwijderen. Want het deïnstalleren van je account is een grote stap in een prille relatie.” Timmermans noemt het zelfs een belangrijk ritueel, want het bevestigt de intentie om het definitief te maken.

Wat ze zag: „De redenen om die stap te nemen kwamen overeen met het Investment Model, maar we vonden een belangrijke nuance. Namelijk dat tevredenheid en toewijding een groter gewicht in de schaal legden dan het aantal alternatieven.” Kortom, concludeert ze: „Ook als je op zoek bent naar een nieuwe liefde, kan online daten een effectieve manier zijn om die te vinden.”

Maar zelf had ik die liefde dus nog niet gevonden. Ik had inmiddels wel veertig dates gehad, over een aantal ervan was ik ook heel tevreden, maar de bereidheid om te investeren en iemand echt toe te laten in mijn leven, kwam nooit. Was daar ook een verklaring voor?

Ja, die was er. Relatie- en psychotherapeut Lies van Dalen: „Ondanks alle keuzes blijft het zoeken naar een speld in de hooiberg. Als er tussen dertig afspraakjes iemand zit die je leuk vindt, mag je in je handen knijpen. En dan moet het ook nog eens wederzijds zijn.”

Verliefdheid en liefde is ongrijpbaar, zegt ze. Iets wat je moet overkomen, wat niet te plannen of af te dwingen is. Van Dalen: „Verliefdheid is een combinatie van feromonen, van timing, geluk en een gevoel van herkenning. Het is een intense ervaring die van alles doet in je brein.” En daarnaast „moet je het wíllen, er enigszins voor openstaan”.

Wilde ik dat, ervoor openstaan? Misschien wel, realiseerde ik me tijdens de lockdown, toen mijn gelukkig gesettelde vriendin steeds hechter werd met haar nieuwe liefde: de coronacrisis bleek de ultieme test voor hun prille relatie. Stiekem bewonderde ik haar. Ook zij was gekwetst in het verleden, maar toch weerhield dat haar niet om weer aan een relatie te beginnen.

Bingoën

Wie leefde er eigenlijk vrijer van ons tweeën, vroeg ik me af. In mijn optiek was zij gebonden, ik niet. Ik was ervan overtuigd dat je geen partner nodig hebt om gelukkig of compleet te zijn. Maar als ik mezelf vanwege die overtuiging niet toe zou staan om verliefd te worden, en vervolgens een langdurige, vaste relatie aan te gaan, hoe vrij was ik dan echt?

Die vraag heeft me lang beziggehouden. En het antwoord diende zich als vanzelf aan. Midden in de crisis had ik de zoveelste Tindermatch, met iemand die onmiddellijk mijn aandacht trok. Hij stuurde niet de standaard openingszin ‘Hey’ of ‘Hoe gaat het?’ Hij schreef: ‘Sofie, ik ben even aan het bingoën, heb je eventjes!’ Wat is dit nou weer, dacht ik verrast, en daarom reageerde ik.

Dat bleek het begin van een gesprek dat tot nu toe voortduurt. Het was anders, híj is anders. En wat hij in me losmaakte al helemaal.

Juist daarom zegde ik onze eerste echte afspraak af, toen de coronamaatregelen eenmaal versoepeld waren. Simpelweg omdat ik wist dat dit meer kon worden – en ik bang was voor wat ik me op de hals zou halen. Maar uiteindelijk gaf ik toe. Ik herinnerde mezelf eraan dat ik open wilde staan voor nieuwe ervaringen, ongeacht welke kant het op zou gaan. Niet omdat ik plotseling van mening was geworden dat een relatie beter is dan een singlebestaan, maar omdat ik mijn eigen overtuigingen ter discussie wilde stellen. Al was het maar om er zeker van te zijn dat ik niet leefde in een wereld van schijnveiligheid. Dat mijn zelfgeproclameerde onafhankelijkheid stiekem niets anders was dan bindingsangst.

En ik besefte: vrijheid staat los van liefde. Welke vorm die liefde ook aanneemt.

We werden op slag verliefd, allebei. Met een intensiteit die bijna eng was, maar mij toch niet bang maakte. Ik ben nu niet meer single, Tinder is verwijderd. En toch voel ik me vrijer dan voorheen.