Kippa-archief vol tv-sterren ontsloten voor het publiek

Persfotografie Rockgitarist Jimi Hendrix in een Amsterdams hotel, de 18-jarige folkzangeres Martine Bijl in een kas: Kippa legde het allemaal vast.

Martine Bijl (1966) en Jimi Hendrix (1967) in het foto-archief van Kippa.
Martine Bijl (1966) en Jimi Hendrix (1967) in het foto-archief van Kippa. Foto's ANP

Het was een gouden formule, die jarenlang heel wat vruchten afwierp. Wekelijks bezorgden de posterijen bij de kranten en de omroepbladen een propvolle envelop met scènefoto’s uit de programma’s die op de televisie te zien zouden zijn. En met gloednieuwe portretfoto’s van de artiesten die in die programma’s zouden optreden. Waardoor het de bladen die hun servicepagina’s met de tv-schema’s wilden illustreren, heel makkelijk werd gemaakt. Het bestellen van foto’s bij alle mogelijke omroepen en producenten was overbodig geworden – bijna alle gewenste foto’s zaten in die ene envelop.

De afzender heette Kippa, voluit Kövesdi International Press and Photo Agency in Amsterdam. Kövesdi was een Hongaar die in 1948 met zijn vrouw naar Nederland was gevlucht. Nauwelijks vijf jaar later richtte hij zijn fotobureau op, voor alles wat met televisie te maken had. En dat was geen toeval: toen Kippa in 1953 begon, bestond het nieuwe medium nog maar twee jaar. Allengs besteedden de kranten en tijdschriften steeds meer aandacht aan de televisie. Maar een fotobureau dat zich daarin specialiseerde, bestond nog niet. Kippa had het rijk alleen.

Kövesdi vroeg en kreeg toegang tot de televisiestudio’s – eerst in Bussum, daarna in Hilversum – en liet daar dagelijks één of twee Kippa-fotografen rondlopen. Zo ontstond in de loop der jaren een archief van circa 700.000 foto’s. Het systeem werkte al die tijd tot ieders tevredenheid. De foto’s werden ongevraagd naar de dag- en weekbladen gestuurd en die betaalden achteraf het benodigde publicatietarief. Hooguit waren er soms artiesten die alleen wilden poseren op voorwaarde dat hun portret niet op de bureaus van bladen als Privé en Story zou belanden. Daar hield Kippa zich aan.

Jimi Hendrix (1967) in het foto-archief van Kippa. Kippa/ANP

Maar eind jaren negentig begon er van alles te veranderen. Zo werden er steeds meer programma’s buiten het Hilversumse Mediapark gemaakt – zoals het Westergasbriekterrein in Amsterdam of dramaseries op locatie. Voorts gaven omroepen en producenten er steeds vaker de voorkeur aan de fotografie van hun programma’s in eigen hand te houden. In 2001, zeven jaar na het overlijden van oprichter Kövesdi, werd Kippa overgenomen door het persbureau ANP Foto. Waarna er een eind kwam aan het aloude Kippa-systeem. Kippa is nu alleen nog de merknaam die het ANP gebruikt voor de fotografie van entertainment-onderwerpen.

Het fysieke Kippa-archief (foto-afdrukken en dia’s) is overgedragen door het Instituut voor Beeld en Geluid, dat intussen 162.000 foto’s heeft gedigitaliseerd – en die zijn dezer dagen toegevoegd aan de digitale ANP-archieven. Zodat ze voor het eerst online beschikbaar zijn voor kranten, tijdschriften en andere media. En daardoor veel toegankelijker dan voorheen.

Voor de liefhebbers is nu bovendien de ANP Fotowinkel geopend, een site waar enkele honderden foto’s uit het Kippa-archief in printvorm kunnen worden besteld. ‘Daar blijkt heel wat belangstelling voor te bestaan,’ zegt Edouard van Arem, sales manager van ANP Foto. ‘We kregen al regelmatig verzoeken om afdrukken. Er is nu, oneerbiedig gezegd, een hele generatie aan het overlijden. Noem maar op: Martine Bijl, Liesbeth List, Ramses Shaffy. En veel mensen willen graag een foto van zo’n bekendheid in een lijstje aan de muur hangen, thuis of op kantoor.’

Zie voor afdrukken Kippa-foto’s: www.fotowinkel.anp.nl