Reportage

In Tilburg vrezen ze de tweede golf vooral vanwege personeelstekorten

Ziekenhuis Het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis dacht voorbereid te zijn op een nieuwe piek, maar het aantal opnames stijgt steeds sneller.

Medewerkers van de spoedeisende hulp achter de balie van het ETZ in Tilburg. Voor het ziekenhuis kwam de tweede golf eerder en groter dan verwacht en de drukte neemt merkbaar toe.
Medewerkers van de spoedeisende hulp achter de balie van het ETZ in Tilburg. Voor het ziekenhuis kwam de tweede golf eerder en groter dan verwacht en de drukte neemt merkbaar toe. Foto Ilvy Njiokiktjien

Het oogt rustig in de gangen van de intensive care in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis in Tilburg. Op de IC, met 28 bedden, liggen nu vijf Covid-19-patiënten. Maar schijn bedriegt. Op de gewone verpleegafdeling liggen nog eens twaalf verdachte coronapatiënten en er is alweer een cohortafdeling geopend, waar op dit moment 21 patiënten geïsoleerd worden verpleegd om het besmettingsrisico te verkleinen. Zoiets is meteen voelbaar, zegt IC-verpleegkundige Rowan Marijnissen. „Het geeft een bepaalde onrust, de beschermingsmiddelen worden weer uit de kast gehaald. Je merkt direct dat het zwaarder wordt.”

Het aantal ziekenhuisopnames stijgt ook in Brabant steeds sneller, in totaal liggen er nu 141 Covid-19-patiënten in Brabantse ziekenhuizen. Eind deze week verwacht het Tilburgse ziekenhuis een tweede cohortafdeling te moeten openen, zegt zorgmanager Ard van der Kruis. „Als de huidige negatieve trend doorzet hebben we er volgende week mogelijk zelfs drie. Dan zakken we qua personeel door de ondergrens en moeten we de andere zorg gaan afschalen.”

In meerdere provincies maakten ziekenhuizen bekend weer operaties te moeten uitstellen. Terwijl het de bedoeling was dat bij een tweede golf van het coronavirus de reguliere zorg juist doorgang kon blijven vinden. De ziekenhuizen presenteerden daarvoor voor de zomer een ‘opschalingsplan’ op het ministerie van Volksgezondheid, dat dit najaar moest zorgen voor meer bedden en personeel.

Eerder en sneller dan verwacht

Maar de tweede coronagolf kwam „eerder en groter dan verwacht”, zegt Van der Kruis. Tijdens de eerste golf werd het Tilburgse ziekenhuis zo snel overspoeld met coronapatiënten dat andere ziekenhuizen te hulp moesten schieten. Nu had het ziekenhuis erop gerekend dat er beter zicht was op het virus en een nieuwe opleving geleidelijker zou gaan. „We hadden de hoop dat we het deze winter met één cohortafdeling van 21 bedden zouden redden. Die ligt nu al vol.”

Lees ook het interview met de voorzitter van acute zorg N-H en Flevoland: ‘Afspraken en kleine operaties worden alweer uitgesteld’

Het grootste knelpunt is het personeelstekort. De coronazorg komt bovenop de gewone zorg. Om die te kunnen blijven leveren kreeg in Tilburg een groep van vijftig verpleegkundigen van de ‘gewone’ verpleegafdeling de afgelopen tijd cursussen om op de IC te kunnen bijspringen. Het werk op de intensive care is echt anders, legt Rowan Marijnissen uit. „Het draaien van patiënten van hun rug naar hun buik moet je echt vaker hebben gedaan. Als een Covid-patiënt z’n beademingsbuis verliest moet je precies weten wat je moet doen.”

Het weghalen van personeel van andere afdelingen is geen structurele oplossing voor de tekorten. Nieuwe IC-verpleegkundigen opleiden kost tijd: achttien maanden. In het opschalingsplan van juni werd een verkort opleidingstraject van een half jaar aangekondigd, maar veel ziekenhuizen moeten hun wervingscampagnes daarvoor nog starten.

De ziekenhuizen zullen dus sterk moeten leunen op het personeel dat er ook tijdens de eerste golf al stond. Om de soms traumatische ervaringen te verwerken ging het Tilburgse zorgpersoneel in groepjes op doordeweekse avonden naar een huisje in de Beekse Bergen, om zonder de leiding terug te blikken en ontspannen met elkaar te eten. Uiteraard met strikte inachtneming van de RIVM-richtlijnen, zegt Marijnissen. De sessies bevielen haar goed. „De saamhorigheid kwam terug, het werkte goed om even los te komen van het ziekenhuis.”

Personeel ziek thuis

Een deel van het personeel zit thuis. In Tilburg gaat het om zo’n 6 tot 9 procent van de verpleegkundigen. Sommige zorgverleners hebben psychische klachten, een ander deel zit sinds kort noodgedwongen thuis vanwege corona of wacht op een testuitslag. Het geeft nieuwe problemen voor het vullen van de roosters.

Mocht de overige zorg opnieuw moeten worden teruggeschroefd, dan wil het ziekenhuis het anders aanpakken dan in het voorjaar, zegt zorgmanager Ard van der Kruis. „Toen werden alle pijlen op de chirurgische zorg gericht, waardoor we daar nog steeds forse wachtlijsten hebben. Bij het afschalen van planbare operaties geven we vooralsnog voorrang aan operaties die om gezondheidsredenen niet kunnen worden uitgesteld, zoals kanker- en hersenoperaties. Ingrepen die kunnen wachten, bijvoorbeeld knie- of heupoperaties, worden dan later gepland.”

Het afzeggen van veel zorg in Tilburg kan alleen nog voorkomen worden als de nieuwe maatregelen een serieus effect gaan hebben. Van der Kruis sceptisch: „Ik maak me hele grote zorgen. De curve is vlakker, maar stijgt nog wel. Mensen lijken te denken: oh, de IC’s zijn nog niet vol dus het zal wel meevallen. Maar het verschil met maart is dat alle ziekenhuizen nu hartstikke vol liggen, ook met andere patiënten.”

De bevolking lijkt niet langer van de ernst van corona doordrongen. Dat is zuur voor de IC-verpleegkundigen, vindt Rowan Marijnissen. „Je wil niet zielig gevonden worden, maar wij hebben een enorme verantwoordelijkheid die ons zwaar valt. Meer mensen zouden hier eens een dagje moeten meelopen.”