Tweede coronagolf begint zorgelijk veel op eerste te lijken

Groeiend aantal besmettingen Artsen hopen vanaf deze week effect te zien van de recente maatregelen. Anders zal er snel harder moeten worden ingegrepen.

Medewerkers van de GGD Amsterdam nemen coronatest af in een testlocatie bij de RAI.
Medewerkers van de GGD Amsterdam nemen coronatest af in een testlocatie bij de RAI. Foto Lex van Lieshout / ANP

De tweede corona-golf begint langzaam maar zeker op de eerste te lijken. Kijk naar het aantal positieve tests: bijna 4.600 werden er maandag gemeld – een hoogtepunt sinds het testbeleid begin juni werd verruimd.

Of neem het aantal ‘besmettelijke’ mensen, dat het RIVM berekent – zij het met een flinke foutmarge. Op dit moment zijn er naar schatting zo’n 146.000 ‘besmettelijke mensen in Nederland’, ongeveer evenveel als half maart. En dat aantal stijgt.

Ook het aantal ziekenhuisopnames stijgt. Maandag lagen er 892 patiënten met corona in het ziekenhuis, meldde het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Dat zijn er 82 meer dan de dag ervoor. Het aantal patiënten op de intensive care steeg met 14 naar 177. Het aantal sterfgevallen blijft wel laag: maandag werden er zeven gemeld.

De cijfers komen niet als een verrassing. De afgelopen weken verdubbelde het aantal positieve tests steeds binnen twee weken en die lijn zet door. De toename van het aantal patiënten in het ziekenhuis stijgt met meer horten en stoten, maar ook dat aantal is binnen twee weken verdubbeld.

Het effect van de aanscherping van de maatregelen, zoals vorige week aangekondigd door premier Rutte, is nog niet zichtbaar. Het duurt even voordat mensen die vlak voor de nieuwe regels ingingen besmet raakten daadwerkelijk klachten krijgen en zich laten testen. Het kabinet hoopt aan het eind van deze week de eerste effecten te kunnen zien, zei vicepremier Kajsa Ollongren (D66) afgelopen vrijdag op de persconferentie na de ministerraad.

Meest optimistische scenario

In het meest optimistische scenario, waarbij mensen zich bij klachten snel laten testen, op tijd bij een teststraat terechtkunnen en binnen 48 uur de uitslag krijgen, zou er inderdaad eind deze week een afvlakking zichtbaar kunnen zijn in het aantal positieve tests.

Maar een verdere toename is rond die tijd ook realistisch: de besmettingen van vóór de aangescherpte maatregelen ijlen ook nog even na doordat die mensen het virus weer binnen hun gezin kunnen doorgeven.

Het zal nog wat langer duren voordat het effect in de ziekenhuizen merkbaar is. Als een ziekenhuisopname nodig is, komt die vaak pas drie weken na een besmetting.

Ernst Kuipers, voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg, maakt zich dan ook grote zorgen over de toenemende aantallen. Hij hoopt in de komende dagen het effect van de maatregelen al te zien, zei hij maandag. Anders zijn nog meer maatregelen nodig, stelde hij, om te voorkomen dat de reguliere zorg (oncologie, cardiologie etc) moet worden afgeschaald. In sommige ziekenhuizen in de Randstad gebeurt dat al. Ook worden coronapatiënten naar andere regio’s overgebracht.

Lees ook: Dit zijn de Nederlandse coronabrandhaarden

Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Intensive Care, nuanceert wel. „Voorlopig is de tweede golf anders dan de eerste. We weten meer, medisch gezien, en kunnen coronapatiënten dus beter behandelen dan in het voorjaar. Ze liggen gemiddeld korter op de IC en we houden ze er in het ziekenhuis langer vandaan – met medicijnen en een andere manier van zuurstof toedienen. Bovendien is de ziekenhuiszorg nu niet in één keer totaal overbelast zoals in maart en april, waardoor we betere zorg per patiënt kunnen leveren op de intensive cares.”

Maar, zegt hij meteen, „zolang we het hebben over vierduizend besmettingen per dag, erbij, is het nog te doen. Dat moeten er niet méér worden. Als er 10.000 mensen per dag besmet raken, krijgen we alsnog meer ernstig zieke coronapatiënten in het ziekenhuis en kunnen we het níet aan.” Hij wijst op de statistiek van corona: onder de 65 jaar overlijdt minder dan 1 procent van de coronapatiënten, tussen de 65 en 85 jaar overlijdt 7 procent en boven de 85 jaar overlijdt 27 procent. Hoe meer ouderen besmet raken, des te groter de gevolgen.

Besmettingen nemen overal toe

De grote brandhaarden zijn nog altijd de vier grote steden. In Groningen en Tilburg stijgt het aantal positieve tests de afgelopen dagen opvallend hard, waardoor is nog onduidelijk.

Lees ook: hoe het beleid werd ingehaald door het virus

Maar het aantal besmettingen groeit door heel het land. Inmiddels zijn 307 van de 355 gemeenten de ‘signaalwaarde’ van 7 positieve tests per 100.000 inwoners gepasseerd – het moment waarop het aantal besmettingen ‘zorgelijk’ wordt.

96 gemeenten hebben zelfs meer dan 150 besmettingen per 100.000 inwoners; dan wordt de situatie als ‘ernstig’ omschreven. Dat zijn vooral gemeenten in de Randstad, maar er zijn ook grote brandhaarden in Twente en in de regio’s rond Nijmegen, Oss en in het zuiden van Brabant.