Het keepersprobleem, Ihattaren en nog drie kwesties voor Frank de Boer

Vijf kwesties voor de nieuwe bondscoach Frank de Boer begint deze week als bondscoach van het Nederlands elftal. Woensdag wacht zijn eerste interland, tegen Mexico. Wat staat hem te doen?

Bondscoach Frank de Boer tijdens de training van het Nederlands elftal, maandagmiddag in Zeist.
Bondscoach Frank de Boer tijdens de training van het Nederlands elftal, maandagmiddag in Zeist. Foto Olaf Kraak/ANP

Onder het kunstlicht in lommerrijk Zeist, staat hij afwisselend met zijn handen in de zakken en de armen over elkaar. De assistenten leiden. Hij observeert, houdt enige afstand, schiet af en toe een bal terug als die zijn kant oprolt. Pats, pats, pats – klinken de passoefeningen op het natte gras na een stevige regenbui. Het moet Frank de Boer, pure liefhebber, prettig in de oren klinken.

Het is maandag vijf uur en De Boer (50), uit het Noord-Hollandse Grootebroek, staat voor het eerst op het trainingsveld als bondscoach van het Nederlands elftal. Eerder op de middag werden staf en selectie getest op corona, was er een kort voorstelrondje, gevolgd door een persconferentie, met aanvoerder Virgil van Dijk aan zijn zijde. Een knipoogje naar bekenden in de zaal, en een laconiek lachje wanneer iemand hem per ongeluk aanspreekt met Ronald – zijn tweelingbroer. Overkomt hem vaker, zegt hij.

Veel tijd voor smalltalk is er niet. Een druk programma wacht, met de oefeninterland van woensdag tegen Mexico en de Nations League-duels tegen Bosnië en Herzegovina (zondag) en Italië (volgende week woensdag). Ogenschijnlijk stapt hij in op een aantrekkelijk moment, met een ploeg die qua talent en leeftijdsopbouw veel potentie heeft. En waarmee hij doelgericht kan gaan bouwen richting het EK voetbal in de zomer van 2021.

Wat staat De Boer de komende periode te doen?

1 De omslag van pure trainer naar manager die alles overziet

De Boer zal zich nadrukkelijker moeten gaan ontwikkelen als manager, waar hij van nature meer een veldtrainer is. Met staf (dertig mensen) en selectie geeft hij leiding aan een groep van bijna 55 mensen. „Je moet tussen, maar ook boven de spelers staan, de baas zijn”, zei Nico-Jan Hoogma, directeur topvoetbal bij de KNVB, onlangs over het functieprofiel. „Je moet een peoplemanager zijn, zowel richting de spelersgroep als de technische staf.” Dat was ook de kracht van De Boers voorganger Ronald Koeman.

Lees ook: Wat kan Frank de Boer leren van zijn buitenlandse jobs?

De Boer zal in deze rol meer moeten delegeren aan zijn assistenten dan hij bij zijn clubs deed – respectievelijk Ajax, Internazionale, Crystal Palace en Atlanta United. Daar stond hij meer tussen de spelers en was veelal het eerste aanspreekpunt. Maandag op zijn eerste dag als bondscoach zei hij dat hij met „een helikopterview” naar de selectie kijkt.

Ideaal is dat niet bij ieder wissewasje naar hem wordt gekeken, maar dat hij pas instapt als het daadwerkelijk nodig en belangrijk is. Zo behoudt hij ook makkelijker zijn autoriteit. Over die ontwikkeling vertelde De Boer vorige maand in algemeenheid al bij Fox Sports, nog voor zijn benoeming. Hij is meer „boven” spelersgroepen gaan staan, zei hij.

De Boer, toen: „Ik probeer zo weinig mogelijk de boeman te zijn. Ik probeer juist spelers belangrijker te maken daarin [onderling corrigeren]. En af en toe je assistenten die dan maar ‘de lul zijn’, zeg maar. Dat heb ik geleerd. Bij Ajax wilde ik alles doen, tot aan de analyses. Zo werkt het nu bijna niet meer.”

Opvallend is dat De Boer geen ‘eigen’ assistenten heeft meegenomen naar Oranje, wat hij bij zijn clubs wel deed. Hij zal zich deels moeten aanpassen aan de mores van deze onder Koeman gevormde staf, die al ruim tweeënhalf jaar met elkaar optrekt.

2 Weinig tijd voor het inslijpen van een eigen spelfilosofie

Met drie wedstrijden in tien dagen tijd heeft De Boer deze interlandperiode nauwelijks ruimte om zijn filosofie in te slijpen – verzorgd voetbal gericht op controle en dominantie. Trainen op systemen, automatismen en afspraken wordt dus lastig. Ook het volgende interlandblok in november zit bomvol, met wederom drie interlands. Daarna komt Oranje pas voorjaar 2021 weer bij elkaar.

Het oefenduel van woensdag komt in dat opzicht ongelegen. De Boer gaf aan dat hij deze week liever had gebruikt om te trainen, zodat hij rustig had kunnen toewerken naar de twee Nations League-duels. „Nu komen spelers vandaag vermoeid aan, sommige arriveerden al om vier uur ’s nachts, anderen om acht uur”, zei hij. „Ik heb wel eens betere voorbereidingen gehad.”

Frank de Boer tijdens de training met Oranje.

Foto Olaf Kraak/ANP

Tactisch is er nog veel werk te verrichten, bleek vorige maand in de interland tegen Italië, dat Nederland in de eerste helft volledig kapot speelde. Daar ligt ook een opdracht voor De Boer: het zelfsturend vermogen van de ploeg op tactisch gebied versterken. „Dat is ook een deel van onze ontwikkeling als groep, dat we het in de wedstrijd ook onderling kunnen omzetten, in plaats van in de rust”, zei aanvoerder Van Dijk maandag. „Dat is zeker iets waar we hard aan moeten blijven werken.”

3 Het keepersprobleem dat mogelijk kan ontstaan

De één lijkt op een zijspoor te zijn beland bij zijn club (Jasper Cillessen, Valencia). De ander had zondag een complete offday (Marco Bizot, AZ). En de derde doelman speelt op het tweede niveau in Engeland (Tim Krul, Norwich City).

Waar Nederland van oudsher een keepersland is, is de positie van eerste Oranje-doelman nu voer voor discussie. Cillessen lijkt nog eerste keus, maar bij Valencia speelde hij nog geen duel dit seizoen (niet fit). Tegelijkertijd zijn er niet direct goede alternatieven. Justin Bijlow van Feyenoord wordt vaak genoemd, maar De Boer wil dat hij zich eerst over een langere periode bewijst. „Als hij zich zo doorontwikkelt, klopt hij stevig op de deur.”

4 De kwestie-Ihattaren en het investeren in de toekomst

Dat De Boer hem selecteerde, is een signaal. Dat Mohamed Ihattaren (18) vervolgens afviel met een liesblessure, is pech. Toptalent Ihattaren koos een jaar geleden het Nederlands elftal boven Marokko, maar moet zijn debuut nog altijd maken. Momenteel heeft hij het moeilijk bij PSV, waar hij de laatste duels reserve stond en waar coach Roger Schmidt hem onlangs wegstuurde van de training omdat hij zich onprofessioneel gedroeg.

„Je selecteert spelers soms ook met het oog op de toekomst”, zegt De Boer. Hij ziet mogelijk een belangrijke rol voor Ihattaren tijdens het EK. „Mo heeft vorig seizoen fantastisch gespeeld. Die wil je ook een hart onder de riem steken: we geloven in je.” Het leek De Boer ook goed dat Ihattaren bij Oranje kon praten met ervaren spelers als Van Dijk en Memphis Depay. „Deze jongen moet nog heel veel leren, wat het profvoetbal allemaal inhoudt. Wij willen hem daar bij helpen.”

5 De onzekerheid over het afvallen van internationals door corona

Alle internationals zijn maandag getest op Covid-19. „Hopelijk is morgen [dinsdag] iedereen negatief en kunnen we vol aan de bak. Maar dat is natuurlijk de vraag”, zegt aanvoerder Van Dijk. „Dat is op dit moment de wereld waarin we leven met zijn allen.”

Het is die onzekere factor die momenteel boven de ploeg hangt, en het extra complex kan maken voor De Boer. Spelers reisden van de bubbel bij hun club naar die van Oranje. Bij Liverpool waren ook coronagevallen, vertelt Van Dijk. „Dan komt het heel dichtbij. Dan weet je dat je nog scherper moet zijn op je gezondheid, en met de maatregelen.”