Opinie

Trump en Biden waren juist verfrissend

Zihni Özdil

Uren stonden we te wachten. Toch was de sfeer buiten de Joe Louis Arena opperbest. Het was juni 2008 en ik studeerde in Michigan, in de Verenigde Staten. Samen met drie Amerikaanse vrienden was ik naar Detroit gegaan om presidentskandidaat Barack Obama te horen spreken. Buiten wachtten duizenden overwegend zwarte, opgewekte Amerikanen tot ze naar binnen konden. „He is our saviour”, zeiden ze.

Toen ik doorvroeg, bleek er achter hun opgewektheid bittere wanhoop te schuilen. De meesten waren allang gestopt met stemmen, vertelden ze. Het had hun elke keer toch niks opgeleverd. Ze hadden meerdere banen, maar kwamen alsnog niet rond. Ze waren het kind van de rekening van de economische crisis, veroorzaakt door de Lehman Brothers van deze wereld. De markwerking had van de zorg een luxeproduct gemaakt. Voor gewone Amerikanen was de Amerikaanse Droom allang vervlogen.

Binnen werden we aangesproken door iemand van het campagneteam. Of we ‘speciale zitplekken’ wilden vlak achter het podium, zodat we zichtbaar zouden zijn op de beelden. Toen ik vroeg waarom ze ons koos, legde ze uit: „Because you’re such a nice diverse group”. We kregen ook borden in onze handen gedrukt: ‘Hope’ en ‘Change’. Ja, Obama’s campagneteam had haarfijn in de gaten waar de kiezer naar snakte.

Obama’s speech was magisch. Net als in Puccini’s Turandot bouwde hij cadans en ritme op, inclusief aria’s en refreinen, tot het bombastische hoogtepunt op het eind. In de Joe Louis Arena waren we allemaal in extase. We applaudisseerden tot we niet meer konden. De precieze inhoud van Obama’s speech ben ik vergeten, maar de kern bestond uit ‘hoop’ en ‘verandering’

Toen Obama in 2008 won, was ik dolblij, vooral voor de mensen die in hem hun redder zagen. Zo’n charismatische, beschaafde spreker die verandering predikt, gaat de Amerikaanse Droom wel weer kickstarten, dacht ik.

Inmiddels weet ik beter. Begrijp me niet verkeerd: Obama’s campagne uit 2008 was perfect. Zo perfect zelfs dat Obama de prestigieuze Lions International Advertizing Awards won, de ‘Oscars’ van de reclamewereld die normaal gesproken worden gewonnen door de marketingbureaus van multinationals.

Dat Obama’s ‘hoop’ en ‘verandering’ vooral marketingtermen waren, bleek wel uit iets waar linkse commentatoren toen tevergeefs op wezen; een van Obama’s eerste daden was het aanstellen van de bankier Timothy Geithner – die een grote rol had in zowel de economische crisis als het redden van de onverantwoordelijke banken met belastinggeld – als minister van Financiën.

In 2012 herhaalde het campagneteam van Obama hetzelfde trucje, maar toen met de marketingterm ‘Forward’ (Vooruit). Onderwijl ging het neoliberale beleid door – tot in 2015 ook het aantal witte wanhoopsdoden (overdoses en zelfmoord) als gevolg van sociaal-economische wanhoop zo groot werd dat de algehele levensverwachting van witte Amerikanen achteruit begon te gaan. Dát was de reden voor Trumps onverwachte winst in 2016: gewone kiezers voelen zich terecht bedrogen door de gevestigde, beschaafde politiek. Trump daarentegen, is authentiek. Alles wat hij zegt, komt tenminste uit zijn tenen.

Daarom begrijp ik de zure commentaren op het eerste presidentiële debat tussen Trump en zijn Democratische opponent Joe Biden niet. Ik vond het juist geweldig. Daar stonden twee echte mensen, die elkaar niet mogen en dat niet onder stoelen of banken schoven. Bidens woede, de manier waarop hij aan Trump refereerde als „this clown”, waren net zo verfrissend als Trumps boude uitspraken tijdens diens presidentsrally in 2016.

Met andere woorden: het tijdperk van door marketingteams bedachte campagnes met holle oneliners is voorbij. Dat is de waardevolle les die Trump ons heeft geleerd. Authenticiteit in de politiek is terug. Dat is ook waarom iedereen die van democratie houdt het debat tussen Trump en Biden zou moeten omarmen. Beschaving is niet mooie retoriek verkopen om vervolgens je kiezer in de kou te laten staan.

Zihni Özdil is historicus.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.