Analyse

Macron zet aanval in tegen ‘islamistisch separatisme’

Frankrijk Een nieuw wetsvoorstel beoogt Frankrijks seculiere basis te versterken en de politieke islam de weg af te snijden.

De Franse president Emmanuel Macron poseert met een voorbijganger, 2 oktober 2020.
De Franse president Emmanuel Macron poseert met een voorbijganger, 2 oktober 2020. Foto Ludovic Marin/Pool/AP

De Franse president Emmanuel Macron gaat op 9 december een wetsvoorstel indienen dat het ‘islamistische separatisme’ in Frankrijk aan banden moet leggen en de waarden van de Republiek in ere herstellen. Dat heeft hij vrijdag gezegd in een langverwachte en vaak uitgestelde toespraak over een kwestie die Frankrijk verdeelt.

Het zal „noch naïef, noch stigmatiserend” zijn, beloofde Macron in een tweet voorafgaand aan zijn toespraak. En dat was inderdaad de uitdaging: Macron moest én de rechterzijde tevredenstellen, die vindt dat hij zich te slap opstelt als het over de islam gaat, én de linkerzijde die hem verwijt extreem-rechts achterna te hollen in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van 2022, én dat alles zonder de moslimgemeenschap in zijn geheel te schofferen.

Het werd uiteindelijk een compromis: Macron zei niet ‘radicale islam’ maar wel ‘radicaal islamisme’ — met die laatste term wordt in het Frans de politieke islam bedoeld.

Hij wil met zijn wetsvoorstel de bestaande wet van 1905 versterken die in Frankrijk de scheiding tussen kerk en staat regelt. Dat is op zichzelf een kentering, want bij het begin van zijn presidentschap vond Macron dat de bestaande wet volstond om de zo geroemde laicité te garanderen.

Concreet zet Macron in op vijf pijlers: het versterken van de neutraliteit van de overheid, strenger toezicht op verenigingen die separatisme promoten, het bevorderen van een verlichte islam en het weren van buitenlandse religieuze invloed, en ten slotte een herstelplan voor de zogeheten ‘moeilijke wijken’.

Macron gaf toe dat de overheid heeft gefaald door getto’s te laten ontstaan

Want Macron gaf ook toe dat de Franse overheid gefaald heeft door toe te laten dat er getto’s zijn ontstaan ‘waar de beloftes van de Republiek niet zijn waargemaakt’ waardoor die een voedingsbodem zijn geworden voor het separatisme.

Bijwijlen werd Macron heel concreet. Zo haalde hij uit naar buschauffeurs die vrouwelijke passagiers weigeren omdat zij onfatsoenlijk gekleed zouden zijn. Zijn wetsvoorstel zal de verplichting van neutraliteit voor de openbare sector uitbreiden naar particuliere bedrijven, zoals busfirma’s, die voor de overheid werken.

Een ander heikel punt: halal-menu’s in schoolkantines of gescheiden zwemuren voor mannen en vrouwen, die hier en daar voorkomen. Macron wil dat de prefect beslissingen op dat vlak op gemeentelijk niveau ongedaan kan maken.

Hij bevestigde ook iets wat hij al eerder aankondigde: het stopzetten van het systeem van de gedetacheerde imams. Het gaat om 150 Turkse, 120 Algerijnse en dertig Marokkaanse imams die door hun thuisland worden betaald en in Frankrijk werken. Deze imams staan vaak ver van de Franse realiteit. Macron wil dat Frankrijk zijn eigen imams gaat opleiden, al liet hij in het midden hoe dat precies in zijn werk moet gaan.