Recensie

Recensie Muziek

In desolaat lege Doelen maakt Trifonov ijzersterk Brahms-debuut

Rotterdams Philharmonisch Orkest Het was lang onzeker of ze mochten spelen. In afwachting van een besluit van de Veiligheidsregio mocht het donderdag nog wel: het Rotterdams Philharmonisch gaf twee concerten met pianowereldster Daniil Trifonov.

Chef-dirigent Lahav Shani en pianist Daniil Trifonov met het Rotterdams Philharmonisch Orkest.
Chef-dirigent Lahav Shani en pianist Daniil Trifonov met het Rotterdams Philharmonisch Orkest. Foto Karen van Gilst

Pas enkele uren voor het concert werd duidelijk dat het kon doorgaan. Omdat de Rotterdamse Veiligheidsregio nog geen beslissing had genomen over mogelijke ontheffingen van de maatregel die slechts dertig mensen in een ruimte toelaat, mocht het Rotterdams Philharmonisch donderdagavond onder de ‘oude’ regels toch het podium van De Doelen beklimmen voor twee Brahms-concerten met chef-dirigent Lahav Shani.

Het tekent de onzekerheid: kunnen de herhalingen vrijdag en zondag ook doorgaan? Het AD meldde dat pas maandag meer informatie volgt over het aanvragen van ontheffingen.

De zaal, stijf ‘uitverkocht’, was voor nog geen kwart gevuld. De schaarse bezoekers gingen schuil achter mondkapjes en hielden afstand. De onheilspellend lege foyers leken balzalen. De koperblazers hadden elk een eigen emmertje om hun speeksel op te vangen. Eenzaamheid lag op de loer, melancholie ook, zelfs pleinvrees, maar de kans dat je een virus opliep was klein.

Brahms-debuut

De uitverkorene aanwezigen waren getuige van de allereerste keer dat de jonge wereldster Daniil Trifonov soleerde in een pianoconcert van Brahms. Trifonov heeft het afgelopen decennium de wereld veroverd, op alle grote podia geschitterd, maar dus nooit eerder met Brahms: opmerkelijk. De omstandigheden waren niet ideaal – een galmend lege zaal, ver uiteen verstrooide musici – en aanvankelijk waren er wat kanttekeningen. Een houtensemble met fluit en hobo wrong, de afstemming met Shani stropte.

Maar gaandeweg viel alles in z’n groef. Trifonovs uit marmer gehouwen, ijskoude fortes torenden moeiteloos boven het orkest uit en stuwden het voort. Hij liet crescendo’s eindeloos opbollen, zonder de frasering uit het oog te verliezen. Dan weer bond Shani zijn orkest in om Trifonovs fluwelige klankspinrag uit te lichten, zoals halverwege het Adagio, waar zijn spel onthecht en verbijsterend mooi was. Ook mooi: hoe plaatsvervangend concertmeester Hed Meyerson zichtbaar zijn tenen uit zat te genieten van de klaviermagie die vlak voor zijn neus bedreven werd.

Als toegift speelde Trifonov het eerste contrapunt uit Bachs Kunst der Fuge zoals je het zelden hoort. Het was een gepreveld gebed, waaruit de stemmen zich om beurten stralend verhieven, met een duidelijke ontwikkeling en stevige ‘Russische’ contrasten. Verre van puristisch, maar wel van een pure, weekmakende schoonheid.

Grote boog

In het tweede concert van de avond leidde Shani uit het blote hoofd Brahms’ Eerste symfonie. De grote boog verdween soms uit het gehoor, en het complexe stemmenweefwerk in het quasi-scherzo klonk wat troebel. Maar uiteindelijk was het toch een overtuigende uitvoering, met welgevormde hobo- en klarinetsoli in het Andante en heerlijk fluisterpizzicato van de strijkers in het bevlogen gespeelde slotdeel.