Opinie

Een boete voor cash geld?

Rotterdam is ambitieus in het aanpakken van zogeheten ondermijning: de vermenging van de ‘onderwereld’ en de ‘bovenwereld’. De VVD wil nu de strijd met cash aanbinden.

Illustratie Stella Smienk

Vorige week deed de VVD een voorstel om crimineel geld van de straat te halen. De partij wil in de apv het voorhanden hebben van meer dan 2.000 euro cash geld verbieden, en er een boete op stellen van 2.500 euro. Is dat een goed, haalbaar idee?

Vincent Karremans, fractievoorzitter VVD Rotterdam: „Ons belangrijkste doel; dat de drugshandel niet loont. Door ons voorstel kunnen dealers en handelaren wel cash geld verdienen, maar kunnen ze het vervolgens niet uitgeven. Dat willen we doen door het bezit van meer dan 2.000 euro aan cash geld op straat strafbaar te stellen in de APV. Nu mogen mensen nog met 10.000 euro cash over straat. Ik durf te stellen dat negentien van de twintig keer dat iemand meer dan 2.000 euro op zak heeft, er iets niet in de haak is. Als boa’s of agenten cash geld aantreffen, onderzoeken ze dat nu alleen als het om grote bedragen gaat. Niet bij 2.000 euro, maar dat zou wel moeten.

„Een jurist zei dat het niet mogelijk is om dat in de APV op te nemen, ik denk het wel. We hebben er namelijk een goede reden voor; de bestrijding van drugscriminaliteit. Een tweede onderdeel van ons voorstel is om met winkels van luxegoederen en autoverhuurbedrijven afspraken te maken over het niet meer accepteren van contant geld. Als ze zich daar niet aan houden, dan moeten we die afspraak afdwingen via de vergunningsplicht. In Nederland gaat 20 miljard euro om in de illegale drugshandel. Rotterdam speelt daarbij een belangrijke rol. Het gaat grotendeels om cash geld waar handelaren luxe goederen van kopen.

„Jongeren zien dat misdaad loont omdat deze handelaren rondrijden in dure auto’s en mooie kleren hebben. Als ze hun geld niet meer uit kunnen geven, pak je dat aan.”

Emile Kolthoff, lector ondermijning bij Avans en hoogleraar aan de Open Universiteit: Het is nuttig om aandacht te besteden aan cash geld, want het is een probleem. Georganiseerde misdaad eindigt altijd met cash geld dat moet worden witgewassen. Maar de voorgestelde maatregel van de VVD vind ik nergens op slaan. Het is een beetje een verhaal voor de bühne. Er lopen weliswaar weinig onschuldige burgers op straat rond met dit soort bedragen, maar ook geen criminelen. Drugsrunners hebben het geld al ergens afgestort als ze dit soort bedragen bereiken. Op die plekken kom je niet zomaar terecht als politie, en als je er komt zijn er al voldoende juridische mogelijkheden om tot inbeslagname over te gaan.

„Er zijn sowieso betere mogelijkheden om met verdacht cashgeld om te gaan. Er geldt al een omgekeerde bewijslast als de politie vermoedt dat geld afkomstig is van criminele activiteiten. Het is veel effectiever om branches die gevoelig zijn voor zwart geld – horeca, hotels, autohandelaren – te verplichten alleen nog met giraal geld te werken. Maar daar willen ze niet aan, omdat ze vrezen omzet te verliezen. Cash geld is ook omzet.”

Lillian van Duijvenbode, woordvoerder politie Rotterdam: „Het idee van de heer Karremans moet nog worden uitgewerkt, bijvoorbeeld op juridische grondslag en aanpak qua handhaving. Een inhoudelijk oordeel is dus nog niet te geven, maar we volgen het idee met interesse.

„Op dit moment pakken we al met regelmaat sommen geld af als de persoon die dit bij zich draagt geen goede verklaring heeft voor herkomst en/of besteding. Het gaat dan om onverklaarbaar vermogen.

„Landelijk wordt gewerkt aan een wetsvoorstel dat grote raakvlakken heeft met het lokale voorstel van de VVD. Een landelijk wetsvoorstel is voor ons praktischer aangezien wij in meer gemeenten werken dan alleen Rotterdam. Daarbij beperken criminelen zich ook niet tot stadsgrenzen.”

Anne Mieke Zwaneveld, gemeentelijke ombudsman: „Het bezit van geld, dure kleding, horloges en auto’s is toegestaan in Nederland. Als er een vermoeden is dat deze goederen of het geld van criminele herkomst is, dan voorziet de wet er nu ook al in om dat af te pakken. Die volgorde is heel erg belangrijk; Eerst moet worden aangetoond dat er sprake is van een strafbaar feit, dan kan vervolgens het geld of de goederen worden afgenomen. Enkel het bezit moeten we niet gaan verbieden. Er zijn zat gewone Rotterdammers die een keer met geld op zak over straat gaan. Bijvoorbeeld een oudere die geen vertrouwen heeft in het banksysteem en iets wil aanschaffen met thuis gespaard geld.

„Natuurlijk ben ik het ermee eens dat de drugshandel een groot probleem is, maar dit is niet de juiste manier om dat te bestrijden. Dat doe je met goed politie-onderzoek en de keuze om daar veel goede rechercheurs op te zetten.”

Stephan van Baarle, fractievoorzitter Denk Rotterdam: „Wij zijn een fervent tegenstander van dit voorstel om drie redenen; het risico ontstaat dat etnisch profileren zal toenemen, het is stigmatiserend en het belemmert mensen gebruik te maken van een wettig betaalmiddel. We weten uit ervaring dat preventief fouilleren of het controleren van paspoorten gevoelig is voor etnisch profileren. Als je daaraan toevoegt dat handhavers zo maar in iemands portemonnee mogen kijken, vrezen wij dat bepaalde etnische groepen vaker lastig zullen worden gevallen. „De VVD zei dat ‘de gewone Nederlander niet met veel geld op zak rondloopt’. Dat vinden wij stigmatiserend. Het criminaliseert iemand die met contant geld een keuken koopt of een tweedehands auto, terwijl geld gewoon een betaalmiddel is. Ook hebben wij grote vraagtekens bij de privacy. Het is niet proportioneel dat ‘vadertje gemeente’ zomaar bij iedereen in de portemonnee mag kijken. Wat ons betreft stemmen we deze VVD-proefballon zo snel mogelijk weg.”

en