Laatste nieuws Covid-19

Kabinet adviseert mondkapje niet telkens op en af te doen

In dit blog lees je het laatste nieuws over het coronavirus in binnen- en buitenland. Wil je via de mail op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrieven.

Dit blog is gesloten

Dit blog over de belangrijkste ontwikkelingen rond het coronavirus op vrijdag 2 oktober is gesloten. Volg het laatste nieuws in ons nieuwe blog:

Laatste nieuws Covid-19: VWS: tekort aan coronatests binnenkort voorbij

Dit was het belangrijkste nieuws van vrijdag:

  • De Amerikaanse president Donald Trump en first lady Melania Trump zijn positief getest op het coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt, meldde Trump zelf op Twitter. Op doktersadvies wordt Trump verplaatst naar een militair ziekenhuis, waar hij uit voorzorg enkele dagen zal moeten blijven.
  • Het RIVM heeft tussen donderdag- en vrijdagochtend 3.831 nieuwe meldingen binnengekregen over positieve coronatests. Dat is aanmerkelijk meer dan een dag eerder, toen het nog om 3.263 nieuwe meldingen ging.
  • Bij bedrijven met twee of meer personen in dienst die tussen maart en juli steun ontvingen uit het eerste coronanoodpakket, zijn in die maanden 181.000 banen verloren gegaan, meldt het CBS.

Kabinet adviseert mondkapje niet telkens op en af te doen

Wie een mondkapje gebruikt, kan dat het beste voortdurend blijven dragen en niet telkens op- en afdoen. Dat schrijft het kabinet vrijdag in een toelichting op het dringende advies om in openbare binnenruimtes mondkapjes te dragen.

Het kabinet doelt vooral op plaatsen als stations en dierentuinen, die zowel overdekte als niet overdekte delen hebben. „Geadviseerd wordt om het mondkapje zo min mogelijk op en af te zetten, ook als bezoekers zich in de buitenlucht bevinden”, staat in de toelichting. Het advies is ook van toepassing op winkelend publiek dat de ene winkel verlaat en de andere binnengaat. „Het veelvuldig op- en afdoen van een mondkapje verhoogt het risico op besmetting”, aldus het kabinet.

Burgers dragen zelf de verantwoordelijkheid voor het bij zich hebben van een mondkapje. Die hoeven niet ter plekke verstrekt te worden door de eigenaar of beheerder van een binnenlocatie, aldus het kabinet. De regering erkent ook dat het voor mensen met een laag inkomen duur kan zijn om veel mondkapjes te verbruiken. Samen met de gemeenten kijkt Den Haag „hoe minima kunnen worden voorzien”. Mogelijk gaan de voedselbanken daarbij een rol spelen.

Waarom willen Nederlanders maar niet aan het mondkapje? Lees ook: ‘Mondkapje? Dat bepaal ik zelf wel’

Verder benadrukt het kabinet nog eens dat er geen sprake is van een wettelijke plicht, maar van een dringend advies. Winkels, musea en andere overdekte plekken mogen niettemin zelf besluiten het dragen van een mondkapje wél dwingend op te leggen aan hun bezoekers. Als ze dat doen, moeten ze zelf controleren of mensen het voorschrift wel opvolgen.

Soms is het onpraktisch of niet mogelijk om een mondkapje te dragen, aldus het kabinet. Dat kan bijvoorbeeld zo zijn om medische redenen. „Ook tijdens het beoefenen van een sport is het dragen van een mondkapje meestal niet mogelijk.”

Premier Mark Rutte kondigde woensdag aan dat alle Nederlanders ouder dan 13 jaar beter een mondkapje kunnen dragen op overdekte plekken waar afstand houden niet goed mogelijk is. Het moeten niet-medische mondkapjes zijn, herhaalt het kabinet vrijdag. In bioscopen, theaters en restaurants is het in orde om het mondkapje eenmaal op de zitplek af te doen. „Zodra iemand de aangewezen plek verlaat, bijvoorbeeld voor toiletbezoek, wordt geadviseerd het mondkapje weer op te zetten.”

Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge zet vrijdag een mondkapje op. Foto Remko de Waal/ANP

Duitsland bestempelt vrijwel geheel Nederland tot risicogebied

Duitsland heeft vrijwel geheel Nederland tot risicogebied verklaard wat betreft het coronavirus. Tot nu toe waren alleen de Randstadprovincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht risicogebieden, maar vrijdag aan het eind van de middag heeft het Robert Koch Institut op Zeeland en Limburg na heel Nederland bestempeld als risicogebied. Het Robert Koch Institut is de Duitse tegenhanger van het RIVM.

Reizigers moeten zich bij terugkeer in Duitsland uit risicogebieden op corona laten testen. Afzonderlijke deelstaten kunnen ook quarantaine opleggen. Daarmee hopen de autoriteiten vakantiegangers af te schrikken naar gebieden te gaan waar veel coronabesmettingen zijn.

Duitsland heeft vrijdag ook Schotland en delen van Engeland uitgeroepen tot risicogebied, terwijl twee gebieden in Oostenrijk juist weer veilig werden verklaard.

Van Dissel: mondkapjesadvies politiek besluit en niet op medische gronden

Jaap van Dissel blijft er bij dat mondkapjes „een buitengewoon gering effect” hebben op het voorkomen van de verspreiding van het coronavirus. In een interview met de NOS zegt de directeur Infectieziekten van het RIVM dan ook dat het mondkapjesadvies van het kabinet van eerder deze week vooral een politiek besluit was en niet zozeer op medische gronden is genomen.

Van Dissel zegt al sinds het begin van de coronacrisis weinig nut te zien in het gebruik van mondkapjes en laat zich niet overtuigen door onderzoeken die positieve effecten signaleren. „Vaak zijn in die onderzoeken bijvoorbeeld medische mondkapjes gebruikt en wordt er geen rekening gehouden met maatregelen als de anderhalve meter.”

Premier Mark Rutte (VVD) kwam woensdag met het dringende advies voor heel Nederland om per direct mondkapjes te gaan dragen in openbare binnenruimtes. Van Dissel benadrukt tegenover de NOS dat hij niet tegen mondkapjes is, maar dat hij afstand houden veel belangrijker vindt. „Uiteraard hebben wij als OMT [Outbreak Management Team] ons ook gerealiseerd dat sommige mensen toch wel liever een mondkapje op hebben. Als iemand zich dan veiliger waant, vinden wij dat prima.”

Lees ook: Effect van mondkapje blijft lastig te bepalen

Deze week bekritiseerde zijn Amerikaanse evenknie Anthony Fauci nog de Nederlandse mening over mondkapjes en adviseerde hij Van Dissel om de laatste onderzoeken nog eens goed te bekijken. Dat gaat de RIVM-directeur in elk geval wel doen, zei hij tegen de NOS. „Op verzoek van het ministerie gaan we binnenkort met het OMT weer de laatste data door de wasstraat halen, om te kijken of daar nieuwe gegevens uitkomen.”

Vicepremier Kajsa Ollongren gaf na afloop van de ministerraad tegenover persbureau ANP toe dat het mondkapjesadvies een „maatschappelijke, politieke afweging” was. Volgens haar is het OMT wetenschappelijk gezien van grote waarde voor het kabinet, maar gaat de verantwoordelijkheid van de regering verder dan alleen wetenschappelijke overwegingen.

Jaap van Dissel, directeur RIVM na afloop van een technische briefing in de Tweede Kamer over het coronavirus. Foto Bart Maat/ANP

Europese Commissie wil versoepeling staatssteunregels verlengen

De Europese Commissie wil de tijdelijke versoepeling van de normaal gesproken bijna heilige staatssteunregels verlengen tot 30 juni volgend jaar. Eurocommissaris Margrethe Vestager heeft vanwege de aanhoudende coronacrisis een ontwerpwet opgesteld, waar de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten over moeten beslissen.

Half maart werden bepaalde regels voor directe subsidies, staatsgaranties en belastingvoordelen opgeschort. Daardoor kon het bedrijfsleven adequaat geholpen worden, schrijft Vestager: „De afgelopen zeven maanden heeft het tijdelijke wetskader het mogelijk gemaakt dat lidstaten voor 3.000 miljard euro bedrijven hebben kunnen steunen die het hardst zijn getroffen door de coronacrisis.”

Volgens Vestager zullen de gevolgen van de crisis nog een tijd voelbaar zijn en daarom stelt ze in het belang van het bedrijfsleven verlenging van de versoepelde maatregelen voor. Ook de Nederlandse regering heeft mede dankzij de versoepelde regels direct bedrijven kunnen steunen, waaronder luchtvaartmaatschappij KLM.

Corona-wattenstaafje prikt bij vrouw de hersenen lek

Het wattenstaafje waarmee een monster verzameld wordt voor de coronatest moet heel diep de neus in. Zo diep, dat sommige mensen het gevoel hebben dat het tot in hun hersenen doordringt. En precies dat is bij iemand gebeurd. Amerikaanse artsen beschrijven het zeldzame ongeluk in het vakblad JAMA Otolaryngology, Head & Neck Surgery. Onze wetenschapsredactie stortte zich op de casus:

Oeps, corona-wattenstaafje prikt de hersenen lek

Vaccinontwikkelingen in Japan, Duitsland en Rusland

Hoewel de Wereldgezondheidsorganisatie al verschillende keren heeft herhaald dat een vaccin tegen Covid-19 pas half 2021 beschikbaar zal zijn voor het grote publiek, wordt er wereldwijd druk doorgedokterd om die datum te halen of misschien zelfs voor te zijn. Hieronder de laatste belangrijke ontwikkelingen op het gebied van het wereldwijde vaccinonderzoek:

  • De klinische testen van het vaccin van AstraZeneca en de universiteit van Oxford zijn hervat in Japan. De proeffase lag bijna een maand stil nadat een Britse deelnemer aan het onderzoek ziek was geworden. Het bleek om een zeldzame aandoening te gaan, waardoor zijn ruggenmerg ontstoken raakte. AstraZeneca concludeerde eind vorige maand dat de ziekte, myelitis transversa, niet noodzakelijk gerelateerd is aan het vaccin dat de patiënt toegediend had gekregen. De Amerikaanse voedsel- en medicijnenautoriteit FDA heeft verder onderzoek aangekondigd, aldus persbureau Reuters.
  • Gelijktijdig met het fasedrieonderzoek naar de werkzaamheid en risico’s van het vaccin Spoetnik-V heeft Rusland staatsjournalisten alvast een vaccinatie aangeboden, dat heeft persbureau RIA Novosti bevestigd tegenover persbureau Reuters. Rusland publiceerde eerder een lijst met beroepen met een hoog risico, waar onder anderen zorgmedewerkers, journalisten en leraren op staan. Mensen die deze beroepen uitoefenen komen als eerste in aanmerking voor het vaccin. De vaccinatie blijft wel vrijwillig, en uit een rondgang van Reuters blijkt dat de meeste journalisten die het nu kregen aangeboden, het geweigerd hebben.
  • De Duitse autoriteiten hebben een derde vaccin goedgekeurd en een fase-één-studie met zo’n dertig proefpersonen tussen de 18 en 55. Het gaat om een middel van het biotechbdrijf IDT Biologika. Als de resultaten van de eerste fase positief zijn, wil IDT aan het eind van het jaar zijn vaccin uitproberen op oudere vrijwilligers. In Duitsland zijn ook BioNTech en CureVac bezig met testen op mensen. Dit brengt het totaal aantal studies met proefpersonen wereldwijd op 41. Dat meldt persbureau Reuters.
  • NRC houdt bij welke vaccinonderzoeken er allemaal lopen en in welke fase ze zich momenteel bevinden. Lees hier het overzicht van de wereldwijde race naar een vaccin.

Koolmees niet verbaasd over banenverlies tijdens eerste NOW-ronde

Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken, D66) vindt het weinig verrassend dat er tijdens de eerste ronde van loonsteun aan bedrijven alsnog circa 181.000 banen verloren zijn gegaan. Het is „grosso modo goed gelukt” om werkgelegenheid te behouden, zegt Koolmees vrijdag volgens persbureau ANP. „We wisten van tevoren dat het niet in alle gevallen zou lukken. Ook dat is helaas gebeurd.”

Met het steunpakket, dat in april, mei en juni van kracht was, wilde het kabinet banenverlies zo veel mogelijk te beperken. Door bedrijven te helpen met het doorbetalen van de lonen, maar ook door ondernemers die alsnog mensen ontsloegen, te korten op de subsidie. „Als er mensen worden ontslagen of ze van de payroll verdwijnen, wordt daar geen subsidie gegeven”, aldus Koolmees.

In gevallen waar toch banen verdwenen, gebeurde dat vaak niet door gedwongen ontslagen, maar bijvoorbeeld doordat tijdelijke contracten niet werden verlengd. Ook werden sommige oproepkrachten niet meer opgeroepen of vulden bedrijven plekken niet meer in die waren vrijgekomen na een vrijwillig vertrek. In totaal verdwenen er tijdens de eerste NOW-periode zo’n 300.000 banen, de rest bij bedrijven die geen loonsteun hadden aangevraagd.

3.831 nieuwe positieve tests gemeld bij RIVM

Het RIVM heeft tussen donderdag- en vrijdagochtend 3.831 nieuwe meldingen binnengekregen over positieve coronatests. Dat is aanmerkelijk meer dan een dag eerder, toen het nog om 3.263 nieuwe meldingen ging.

Of dit betekent dat het aantal coronabesmettingen in Nederland de afgelopen 24 uur drastisch is opgelopen, is niet zeker. Het RIVM is voor zijn cijfers afhankelijk van de GGD’s, die hun positieve tests dagelijks doorgeven. Soms gebeurt dat met een vertraging. Als er ineens veel achterstallige meldingen worden doorgegeven, kan dat voor een uitschieter zorgen in de RIVM-cijfers. Het instituut kon vrijdagmiddag de sterke stijging desgevraagd niet direct verklaren.

Lees ook: Dit zijn de Nederlandse coronabrandhaarden

Op de intensivecareafdelingen in Nederlandse ziekenhuizen liggen vrijdagmiddag 160 coronapatiënten, laat het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding weten. Dat zijn er acht meer dan donderdag. Buiten de IC’s worden 573 bedden bezet door mensen met Covid-19, 34 meer dan een dag eerder. In totaal liggen er dus 733 coronapatiënten in het ziekenhuis. Het RIVM heeft het afgelopen etmaal negen meldingen binnengekregen over sterfgevallen door corona. Donderdag ging het om dertien overledenen.

„Het aantal covidpatiënten in de ziekenhuizen stijgt conform de verwachting”, zegt Ernst Kuipers, de voorzitter van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. „We verwachten dat deze stijging ook in de komende dagen door zal zetten.” Het LCPS is sinds enkele dagen weer bezig met het verplaatsen van Covid-19-patiënten naar andere ziekenhuizen. „De spreiding richt zich op het mogelijk maken dat reguliere zorg in alle regio’s zo goed mogelijk doorgang kan vinden”, aldus Kuipers.

Hubert Bruls met vakantie, burgemeester Leiden neemt taken Veiligheidsberaad waar

Hubert Bruls, burgemeester van Nijmegen en voorzitter van het Veiligheidsberaad, gaat drie weken op vakantie. Henri Lenferink, de burgemeester van Leiden, neemt zijn taken waar in het Veiligheidsberaad, het overlegorgaan van de burgemeesters van de 25 veiligheidsregio’s. Dat bevestigt een woordvoerder van het Veiligheidsberaad vrijdag.

De volgende bijeenkomst van het beraad is maandagavond 19.00 uur. Ook minister Ferd Grapperhaus (Justitie en Veiligheid, CDA) zal daaraan deelnemen. Tijdens de vergadering worden onder andere het aantal vastgestelde besmettingen en de aangescherpte maatregelen besproken.

De veiligheidsregio’s die in het Veiligheidsberaad verenigd zijn, zijn medeverantwoordelijk voor de uitvoering van de coronamaatregelen en bepalen die deels ook. De voorzitter van het Veiligheidsberaad neemt deel aan de Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb). In die commissie, die wordt voorgezeten door Mark Rutte, worden onder meer besluiten genomen over de landelijke coronamaatregelen.

Bruls zei eind augustus al tegen het AD dat hij nauwelijks tijd heeft gehad voor vakantie. „Van de drie weken die ik vakantie zou hebben, ben ik in de praktijk hoogstens een paar dagen echt vrij geweest”, zei Bruls toen. Wel bracht hij een paar dagen met zijn vrouw door op de Utrechtse heuvelrug. Waar de Nijmeegse burgemeester nu naartoe gaat voor zijn ontspanning, is niet bekendgemaakt.

Burgemeester Henri Lenferink van Leiden komt aan op het provinciehuis voor het Veiligheidsberaad, het overleg over de coronamaatregelen met burgemeesters van de 25 grootste gemeenten. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Burgemeester Henri Lenferink van Leiden komt aan op het provinciehuis voor het Veiligheidsberaad, het overleg over de coronamaatregelen met burgemeesters van de 25 grootste gemeenten. Foto Jeroen Jumelet/ANP

Inspectie Gezondheidszorg: meer toezicht nieuwe coronatests

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd gaat nog dit jaar het toezicht op de veiligheid en kwaliteit van coronatests aanscherpen. Doordat het aantal dagelijkse coronatests de afgelopen maanden snel is opgevoerd, is het niet altijd duidelijk wie er toezicht houdt op de nieuwe tests en of de kwaliteit hoog genoeg is, concludeert de inspectie (IGJ) vrijdag.

De IGJ vindt dat het testbeleid landelijk georganiseerd moet worden om de huidige tekorten aan coronatests aan te pakken. Momenteel wordt een deel van het testbeleid regionaal geregeld. Zo moeten GGD’s bijvoorbeeld zelf onderhandelen met laboratoria, wat volgens de inspectie erg inefficiënt is. „Partijen die samenwerken delen niet altijd dezelfde belangen en visie”, schrijft de inspectie. „Hierdoor is deze organisatie versnipperd en complex.”

Naast landelijke organisatie moeten wat de IGJ betreft voor alle laboratoria dezelfde regels gelden. De labs, die momenteel vaak ook nog andere tests doen dan coronatests, moeten het testen op Covid-19 voorrang geven. Ook zou er alleen nog getest moeten worden wanneer daartoe medische aanleiding bestaat. „Alle laboratoria zouden dezelfde criteria voor prioritering moeten hanteren”, aldus de inspectie. Een voorrangsbeleid voor bepaalde groepen mensen, zoals nu geldt voor zorgmedewerkers en leraren, is volgens de inspectie „onwenselijk, maar wel noodzakelijk zolang er een tekort aan testcapaciteit is”.

Lees ook: Wanhopig probeert minister De Jonge het instortende testbeleid te redden

Van Engelshoven: geen reden voor mondkapjes in hoger onderwijs en mbo

Een dringend mondkapjesadvies voor het mbo en het hoger onderwijs is volgens minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) niet nodig. Op mbo-instellingen, hogescholen en universiteiten „geldt de anderhalve meter, en die kan daar ook goed gehandhaafd worden”, zegt Van Engelshoven vrijdag volgens persbureau ANP. „Ik zie dus geen reden om daar mondkapjes in te stellen.” Op het mbo en in het hoger onderwijs is het volgens de regering goed mogelijk anderhalve meter afstand aan te houden, omdat de instellingen fysiek onderwijs kunnen combineren met digitaal onderwijs.

Het ROC van Twente neemt eigen maatregelen en voert vanaf maandag een mondkapjesplicht in. Die ruimte hebben onderwijsinstellingen van het kabinet gekregen. Op het ROC van Twente, met vestigingen in onder meer Almelo, Enschede en Zwolle, moet iedereen die het lesgebouw binnenkomt een mondkapje op. Pas in het lokaal mag het af. Leerlingen moeten dan wel op anderhalve meter van elkaar zitten. „ Dit is een extra maatregel. Wij zijn het niet verplicht maar doen het omdat we het aantal besmettingen in de regio zien stijgen”, zegt een woordvoerder tegen RTV Oost.

Lees ook deze analyse: Nu ook een mondkapje op school

Het kabinet vaardigde donderdag wel een dringend advies uit voor het gebruik van mondkapjes op middelbare scholen. Daar hoeven leerlingen geen anderhalve meter afstand van elkaar te houden. Leerlingen en docenten wordt geadviseerd mondkapjes te dragen in alle situaties behalve tijdens de les in het klaslokaal. Het advies gaat vanaf maandag in. Op basisscholen zijn mondkapjes volgens de regering niet nodig, omdat daar het besmettingsrisico laag zou zijn.

Deze week adviseerde de regering ook om in alle openbare binnenruimtes - winkels, musea, bibliotheken - een mondkapje te dragen. Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) zegt vrijdag volgens ANP dat het „een kwestie van even wennen” is voor mensen dat advies gaan opvolgen. Een wettelijke plicht is voorlopig nog niet aan de orde, zegt de bewindsman. „Als het nodig blijkt op enig moment, dan kan het altijd nog een verplichtender vormgeving krijgen, maar laten we het eerst eens op deze manier doen.”

Een college afgelopen donderdag van de Radboud Universiteit in Nijmegen. Foto Flip Franssen

ANBO: ‘ouderenuurtje’ is stigmatiserend en onnodig

De Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen (ANBO) heeft zich bijzonder kritisch uitgelaten over de ‘venstertijden’ waarin kwetsbaren en ouderen veilig zouden moeten kunnen winkelen. Het „klinkt misschien sympathiek”, schrijft de belangenorganisatie vrijdag op zijn website, „maar het gaat niet werken”. Ook noemt de organisatie de maatregel „stigmatiserend en onnodig”.

Het kabinet heeft alle supermarkten en winkels gevraagd twee uur per dag te kiezen waarin alleen ouderen en kwetsbaren welkom zijn. Een van de grootste problemen die de ANBO voorziet is hoe wordt vastgesteld wie er naar binnen mag en wie niet. „Moeten mensen zich bij de ingang legitimeren om hun leeftijd aan te tonen? Of moeten mensen een bewijs van de huisarts meenemen om aan te tonen ze kwetsbaar zijn? Dat is toch niet uitvoerbaar?”, schrijft ANBO-directeur Liane den Haan.

Volgens de ANBO moet iedereen die dat wil op ieder moment dat de winkel open is boodschappen kunnen doen. Volgens Den Haan is het „niet bevorderlijk voor de saamhorigheid tussen mensen” als een deel van de klanten dagelijks twee uur geweigerd wordt. De bond vindt dat mensen zo tegen elkaar worden opgezet. Als het winkelpubliek zich houdt aan de anderhalvemetermaatregel „kunnen ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid ook gewoon boodschappen doen”.

Deel personeel KLM en Royal IHC mogelijk naar Defensie

Defensie neemt mogelijk personeel over van luchtvaartmaatschappij KLM en scheepsbouwer Royal IHC. Een woordvoerder bevestigt vrijdag na berichtgeving van De Telegraaf dat hier gesprekken over worden gevoerd. Het gaat vooral om technisch personeel dat tijdelijk of voor langere termijn bij Defensie aan de slag moet gaan. De krijgsmacht is ook in gesprek met andere bedrijven over een eventuele overname van personeel. Het is niet bekend welke.

De woordvoerder kan niet zeggen hoeveel mensen de overstap zullen maken. De krijgsmacht heeft negenduizend vacatures openstaan en hoopt een deel daarvan te kunnen vullen met „gekwalificeerd personeel” van bedrijven die zwaar getroffen zijn door de coronacrisis. KLM en Royal IHC zijn interessante partijen omdat de technici die daar werken gespecialiseerd zijn in maritieme of luchtvaarttechniek. Ook werken volgens de woordvoerder veel oud-werknemers van Defensie bij dergelijke bedrijven.

Hoe de dienstverbanden eruit moeten komen te zien, is nog niet duidelijk. De woordvoerder stelt dat momenteel wordt uitgezocht wat juridisch mogelijk is. De werknemers zouden in dienst kunnen treden bij Defensie of bijvoorbeeld worden gedetacheerd. De woordvoerder benadrukt dat er ook een structurele oplossing moet komen voor het personeelstekort bij de krijgsmacht, onder meer voor het moment dat de economie weer aantrekt. „Maar dit steuntje kunnen we wel gebruiken.”

Defensie is al langer bezig met het opzetten van samenwerkingen met bedrijven: Defensie wil personeel gaan delen

Onderhoud aan een helikopter op de vliegbasis in Woensdrecht. Foto Rias Immink

Deze wereldleiders testten positief op het coronavirus

Het coronavirus circuleert wereldwijd ook in de hoogste regionen van de macht. Meerdere staatshoofden raakten besmet en een aantal van hen maakte de ziekte door. Hieronder lees je welke regeringsleiders net als Donald Trump het afgelopen jaar positief testten op het coronavirus.

  • Premier Boris Johnson van het Verenigd Koninkrijk was in april de eerste wereldleider van wie bekend werd dat hij besmet was geraakt met het coronavirus. Johnson verbleef vier dagen op de intensive care en kreeg zuurstof toegediend maar hoefde niet beademd te worden. Hij was zijn artsen nadien erg dankbaar en zei dat ze zijn leven hadden gered. Toen zijn zoon kort daarna werd geboren noemde hij hem Wilfred Lawrie Nicholas, onder andere naar zijn twee dokters die Nick heetten.
  • President Jair Bolsonaro van Brazilië zei in juli dat hij besmet was geraakt. Of hij echt symptomen van de ziekte heeft gehad, is niet duidelijk. Na de positieve test verbleef Bolsonaro tweeëneenhalve week in quarantaine in zijn ambtswoning. Ondertussen postte hij regelmatig foto’s op sociale media om te laten zien hoe goed het met hem ging. Ook promootte hij het antimalariamiddel hydroxychloroquine, waarvan hij zegt dat het werkt tegen Covid-19 en dat het hem genezen heeft. Medici en de Wereldgezondheidsorganisatie zeggen overigens dat het middel geen geschikte behandelmethode is.
  • President Juan Orlando Hernandez van Honduras raakte in juni besmet met het coronavirus. Zestien dagen nadat hij positief was getest werd hij ontslagen uit het ziekenhuis. Hernandez werd behandeld met een combinatie van het bacteriedodende microdacyn, het antibioticum azitromycine, zink en het antiparasitaire middel ivermectine. Van geen van de middelen is de werkzaamheid tegen Covid-19 klinisch bewezen. Deze ziekte „wens ik niemand toe”, zei Hernandez toen hij uit het ziekenhuis kwam.
  • President Aleksandr Loekasjenko van Wit-Rusland noemde de zorgen over het virus een „psychose” en zei dat het drinken van wodka de ziekte kan voorkomen. In juli zei hij het coronavirus zelf te hebben opgelopen, maar geen symptomen te hebben. Loekasjenko heeft nauwelijks maatregelen laten treffen tegen de verspreiding van het virus in zijn land.
  • President Pierre Nkurunziza van Burundi overleed in juni plotseling, kort nadat zijn vrouw het land uit werd gevlogen om voor Covid-19 te worden behandeld. Officieel overleed Nkurunziza aan een hartaanval, maar bronnen binnen de oppositie stellen dat het coronavirus hem fataal werd. De president liet grote evenementen doorgaan in zijn land en zei dat God Burundi zou behoeden voor de pandemie.

Bovenstaand zijn nog lang niet alle hooggeplaatste politici die het coronavirus opliepen. De leiders van Bolivia, Dominicaanse Republiek en Guatemala testten positief en overleefden de ziekte. Ook de Armeense premier Nikol Pasjinian, de Russische premier Michail Misjoestin doorliepen de ziekte. In Iran en Zuid-Afrika raakte meerdere regeringsleden besmet. Ook de minister van Volksgezondheid van Israël liep het coronavirus op. In India raakten meerdere kabinetsleden besmet en overleed een deelstaatminister van Spoorwegen, Suresh Angadi, vorige week woensdag aan Covid-19.

Spanje ziet toerisme in augustus met ruim 75 procent dalen

Het coronavirus heeft in Spanje gezorgd voor een ongeëvenaarde dip in toeristenbezoek. In de eerste acht maanden van dit jaar bezochten 15,7 miljoen buitenlandse toeristen Spanje – een verschil van 73 procent ten opzichte van de eerste acht maanden van 2019, zo meldt het Spaanse statistiekbureau INE.

De maand augustus was zelfs nog slechter. Vergeleken met augustus vorig jaar kwamen 76 procent minder buitenlandse toeristen naar Spanje. Wie in augustus in het land was, gaf bovendien minder uit: de inkomsten daalden met bijna 80 procent.

Spanje behoorde in het begin van de Europese uitbraak samen met Italië tot de landen die het hardst getroffen waren. Toen het virus weer enigszins onder controle was, werden beperkingen stap voor stap opgeheven – wat voor een terugkeer van het virus kon zorgen. Deze week werden onder meer verscherpte maatregelen ingesteld in de hoofdstad Madrid en het vakantie-eiland Ibiza. In totaal zijn er bijna 32.000 Spanjaarden bezweken aan het virus.

Lees de reportage van correspondent Koen Greven: In Madrid zijn mondkapjes gemeengoed, maar echt helpen doen ze niet

Suriname beperkt alsnog het aantal vluchten uit Nederland

De Surinaamse regering is toch teruggekomen op het plan om het aantal vluchten van en naar Nederland uit te breiden. Zondag kondigde de regering aan dat er meer commerciële vluchten zouden gaan vliegen. Maar nu weegt het belang van de volksgezondheid toch zwaarder dan het economische belang. Dat heeft minister Amar Ramadhin van Volksgezondheid donderdagavond (vrijdagochtend in Nederland) gezegd tijdens een persconferentie, meldt persbureau ANP.

In de afgelopen weken kwamen er zeker twee met het coronavirus besmette mensen uit Nederland aan in Suriname, aldus Ramadhin. De komende weken geldt dat iedereen die toch uit Nederland naar Suriname vliegt tien dagen in quarantaine moet op een door de overheid aangewezen plek. Dat zullen waarschijnlijk hotels zijn. Ook moeten reizigers uit Nederland een negatieve testuitslag kunnen laten zien bij aankomst.

Door de oplopende besmettingen wordt reizen van en naar Nederland steeds moeilijker. Vanaf vrijdagmiddag zet België nog eens vier Nederlandse provincies op code rood: Gelderland, Flevoland, Noord-Brabant en Groningen. Iedereen die langer dan twee dagen in die provincies is geweest, moet bij aankomst in België een coronatest doen en in quarantaine. Utrecht en Noord- en Zuid-Holland gingen al eerder op rood. Ook Duitsland vraagt reizigers die in Noord- en Zuid-Holland zijn geweest om in quarantaine te gaan.

181.000 banen verloren bij bedrijven met coronasteun

Bij de bedrijven met twee of meer personen in dienst die tussen maart en juli steun ontvingen uit het eerste coronanoodpakket, zijn in die maanden 181.000 banen verloren gegaan. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag. Dit is een afname van 6,9 procent: in juli telden deze bedrijven bij elkaar nog zeker 2,4 miljoen banen.

Een voorwaarde voor het verkrijgen van de steun uit de eerste NOW-regeling was dat bedrijven geen mensen zouden ontslaan. Ondernemingen die dat toch deden, werden gekort op de overheidssubsidie. Uit het derde, meest recente NOW-pakket is deze ontslagboete geschrapt.

Dat er ondanks de steun en de ontslagboete toch banen verloren zijn gegaan, was niet enkel aan gedwongen ontslagen toe te schrijven. Zo verlengden sommige bedrijven tijdelijke contracten niet. Daarnaast verdwenen banen door het niet opvullen van functies nadat iemand vrijwillig was vertrokken, bijvoorbeeld vanwege pensionering. Andere flexibele arbeidsvormen, zoals oproepbanen, zijn niet meegenomen in de berekening.

Lees ook: Coronacrisis begint nu ook werknemer in vaste dienst te raken

De meeste banen gingen verloren in de verhuur en zakelijke dienstverlening, daaronder valt bijvoorbeeld de verhuur van auto’s, accountancy en marketing. In die sector verdween 12,2 procent van de banen. In de horeca-, cultuur- en toerismesector verdween een op de tien banen.

De eerste NOW-regeling was bedoeld voor bedrijven die in de periode tussen maart en juli minimaal drie aaneengesloten maanden verwachtten minstens 20 procent omzetverlies te lijden. De financiële steun was bedoeld om werknemers door te kunnen betalen en de hoogte ervan hing af van hoe zwaar het bedrijf getroffen werd door de coronacrisis. Een bedrijf kon, in het geval dat alle inkomsten stilvielen, maximaal 90 procent van het inkomen van werknemers terugkrijgen.

Tot en met augustus ontvingen 187.000 bedrijven met twee of meer personen in dienst coronasteun. De bedrijven die tussen maart en juli steun uit de NOW-regeling kregen, waren in februari goed voor 2,6 miljoen van de 8,5 miljoen banen in Nederland. De uitkeringen die de bedrijven kregen moeten nog definitief worden vastgesteld op basis van de werkelijk geleden verliezen. Als deze kleiner blijken dan vooraf ingeschat, kunnen ook de steunuitkeringen lager uitvallen.

Donald en Melania Trump testen positief op coronavirus

De Amerikaanse president Donald Trump en first lady Melania Trump zijn besmet met het coronavirus dat Covid-19 veroorzaakt. Dat heeft de president zojuist bekendgemaakt op Twitter. Het stel zit in quarantaine en maakt het volgens hun persoonlijke arts Sean Conley goed. „We komen er SAMEN doorheen”, aldus Donald Trump.

Het is niet duidelijk of de twee symptomen vertonen van Covid-19. Conley stelt dat de gezondheid van het presidentiële paar nauwlettend in de gaten gehouden wordt. De president zal voorlopig zijn taken blijven uitvoeren „terwijl hij herstelt”, aldus Conley. Of de positieve coronatest van de president gevolgen heeft voor zijn campagne voor de presidentsverkiezingen van begin november, is nog niet bekend.

Donderdagnacht maakte Trump al bekend dat hij en zijn vrouw in quarantaine gingen omdat een van zijn adviseurs besmet is met het coronavirus. De adviseur, Hope Hicks, had afgelopen week meermaals samen met Trump gereisd. Hicks heeft volgens ingewijden wel symptomen van Covid-19.

Lees meer in het Race naar het Witte Huis-blog: Donald en Melania Trump positief getest op coronavirus

Donald en Melania Trump in Cleveland. Foto Mandel Ngan/AFP

Bijna helft van bedrijven met minstens twee medewerkers kreeg steun

Van de bedrijven met ten minste twee medewerkers maakte 45 procent gebruik van economische steunmaatregelen tegen de impact van de coronacrisis. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vrijdag op basis van voorlopige cijfers over de steunmaatregelen tot en met 31 augustus. In totaal kregen 187.000 bedrijven steun.

Met name de horeca, kappers, schoonheidssalons en de cultuursector ontvingen steun. Zo ontving 87 procent van de horecabedrijven en 68 procent van de bedrijven in de overige dienstverlening, zoals kappers en schoonheidssalons, steun. In andere bedrijfstakken werd aanzienlijk minder steun aangevraagd.

In de regio’s met relatief veel horeca werd dan ook vaker beroep gedaan op de regelingen, zoals Zeeland, Limburg en Amsterdam. In Drenthe en Friesland werd relatief weinig gebruikgemaakt van de regelingen ondanks de aanwezigheid van relatief veel horecazaken. Limburg heeft het hoogste percentage bedrijven dat gebruikmaakte van de regelingen: de helft van de bedrijven deed hier een beroep op. In Friesland werd het minst gebruikgemaakt van de regelingen met 38 procent.

Omzetdaling

De helft van de bedrijven met steun had een omzetdaling van meer dan 25 procent in het tweede kwartaal. Sommige steunmaatregelen waren afhankelijk van een omzetdaling. Na dit jaar wordt bepaald of de toegekende steun voor die bedrijven ook (volledig) terecht was. Opvallend is dat bij ruim één op de vijf bedrijven de afgelopen maanden de omzet steeg met meer dan vijf procent.

Voor het gebruik van de steunmaatregelen keek het CBS naar de NOW-regeling voor de vergoeding van loonkosten, de TOGS, een eenmalige uitkering van 4.000 euro, en de uitstel van belastingbetalingen. Eenmanszaken zijn niet meegenomen in het onderzoek omdat cijfers over de TOZO-regeling voor zzp’ers nog niet beschikbaar waren.

Het laatste nieuws

In dit blog houdt NRC de laatste ontwikkelingen bij rond de uitbraak van het coronavirus. Het belangrijkste nieuws van donderdag was:

  • Als de huidige besmettingstrend doorzet, sluiten in Parijs vanaf maandag alle cafés en restaurants voor ten minste twee weken.
  • De regering heeft donderdag samen met vier oppositiepartijen een akkoord bereikt over de aangepaste coronawet.
  • Het kabinet geeft een „dringend advies” om vanaf maandag op middelbare scholen buiten de lessen om mondkapjes te dragen.
  • Famke Louise werkt samen met IC-arts Diederik Gommers aan een campagne over het coronavirus.
  • Donderdag lagen 691 patiënten met Covid-19 in het ziekenhuis. Dat zijn er tien minder dan de dag ervoor. Ook lagen 152 coronapatiënten op de intensive care.
  • Volgens het CBS zijn in Nederland ruim tienduizend doden gevallen door de gevolgen van Covid-19 tijdens de eerste coronagolf.
Lees hier: het blog van donderdag terug