Opinie

Je mag, nee, moet wél klagen. Juist nu

Floor Rusman

Het wás al niet meer zo leuk om bij vrienden te eten, sinds je aan tafel een jas moet dragen omdat alle ramen tegen elkaar openstaan. Maar nu de helft van de vriendengroep vanwege de maximale groepsgrootte niet meer mag komen wordt het nog minder gezellig. En dit sociale tekort kan op kantoor niet worden ingehaald.

Maar ja, we mogen niet klagen. Dat zeggen mensen tenminste: ze hebben hun baan nog, of ze zijn zelf niet ziek geweest, dus: „Ik mag niet klagen.”

Formeel gezien is dit onjuist. Klagen is zo ongeveer het enige wat we nog wél mogen, mits op afstand en in kleine gezelschappen, en op sommige plekken met een mondkapje voor.

Maar sociaal gezien is klagen inderdaad niet geaccepteerd als je er duidelijk minder slecht aan toe bent dan anderen. Bovendien moeten we ons van de zelfhulpgoeroes richten op waar we dankbaar voor zijn.

Maar aandacht geven aan het positieve betekent niet dat het chagrijn verdwijnt. In plaats daarvan gaat het ondergronds; het nestelt zich in je lichaam als waterkou op een vochtige herfstdag. Daarom mag wat mij betreft iedereen klagen, ook topfitte miljonairs. Klagen is heilzaam, stellen psychologen, omdat het oplucht. Zie jezelf dus als een te hard opgepompte band waarvan het ventiel tijdens het klagen iets wordt opengedraaid.

Een goede klaagzang kan bovendien een opsteker zijn voor anderen. Als ik slechtgehumeurd ben kijk ik graag op klacht.nl, waar consumenten hun gal spuwen over bijvoorbeeld de geringe hoeveelheid vlokken in de stracciatellakwark of het rommelige uiterlijk van de Trekpleister in Apeldoorn. Na het lezen van enkele tientallen klachten voel ik me meestal stukken beter.

Dat klagen volgens verschillende onderzoeken ook een sociale functie heeft, hebben ze in Frankrijk goed begrepen. De BBC wijdde begin deze maand een uitgebreid artikel aan râler, de Franse klaagkunst. Anders dan in bijvoorbeeld de Verenigde Staten is de klacht in Frankrijk geen conversation killer, maar juist een manier om de ander te amuseren en uit te nodigen zijn eigen visie op de zaak te geven. Het Franse klagen is recreatief en dus niet bedoeld om tot een oplossing te komen. Denk aan de Gummbah-strip waarin een man aan zijn vriendin vraagt: „Wil je er over zeuren of wil je het oplossen?” De vriendin: „Over zeuren.”

In het BBC-artikel noemt de Franse schrijfster Anna Po- lonyi nog een voordeel: klagers komen, omdat ze zich kwetsbaar opstellen, authentiek over. En inderdaad, klagen leent zich uitstekend voor zelfexpressie. Vrij naar Tolstoj: alle tevreden mensen lijken op elkaar, maar klagen doet iedereen op zijn eigen wijze.

Floor Rusman (f.rusman@nrc.nl) schrijft elke woensdag op deze plek een column.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.