Winkeliers snakken naar duidelijkheid over mondkapjes

Mondkapjesplicht Veel winkeliers willen hun klanten niet verplichten een mondkapje te dragen. Ze willen discussies aan de deur voorkomen.

Aan winkelend publeik wordt geadviseerd een mondkapje te dragen.
Aan winkelend publeik wordt geadviseerd een mondkapje te dragen. Foto Koen van Weel/ANP

Bij het filiaal van warenhuis De Bijenkorf in Rotterdam staan dinsdag twee jonge medewerkers, keurig in pak, mondkapjes uit te delen bij de ingangen. ‘Welkom bij De Bijenkorf’, staat op een groot billboard naast hen. Het warenhuis liet dinsdag weten in Amsterdam, Den Haag, Eindhoven en Rotterdam bezoekers te verplichten een mondkapje te dragen. Daarmee bleek het een van de weinige winkelketens te zijn die de regel doorvoerde.

Zo was HEMA dinsdagmorgen een van de eerste die meldde mondkapjes níét te verplichten in de grote steden. Enkel het personeel van de winkelketen HEMA draagt ze vanaf nu. Namens belangenbehartiger CBL volgden de supermarkten al snel: ook zij zouden winkelend publiek wel adviseren een mondkapje te dragen, maar dat niet afdwingen. Want dat „leidt naar verwachting tot veel extra discussie en zelfs agressie aan de deur”, aldus het CBL. Uiteindelijk kwamen daar meer winkelketens bij. Zij onderschrijven het kabinetsadvies om mondkapjes in winkels te dragen, zeiden zij, maar willen de keuze toch liever aan de klant laten.

Dringend advies, geen plicht

Dus laait de discussie over het wel of niet dragen van mondkapjes weer op. Tijdens de persconferentie van premier Mark Rutte (VVD) en minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid, CDA) over nieuwe landelijke coronamaatregelen kwam er geen landelijke plicht. Maar er was deze keer wel een advies voor de steden met de meeste coronabesmettingen. Concreet werd het echter niet.

Het kabinet adviseert winkelend publiek in een aantal grote steden mondkapjes te dragen, maar dwingt dat niet af. Tegelijkertijd mogen winkeliers klanten die geen mondkapje dragen wél weigeren, zei de premier.

De veiligheidsregio’s Amsterdam-Amstelland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden en Brabant-Zuidoost gingen zelfs nog een stap verder: inwoners kregen er het „dringende advies” in openbare binnenruimtes een mondkapje te dragen, winkeliers kregen het „verzoek” dit op te nemen in hun deurbeleid. Maar ook daarbij is van dwang geen sprake.

Het advies volgt op maanden van gesteggel. Terwijl bijna overal in Europa mondkapjes verplicht zijn gesteld, ging die plicht in Nederland nooit verder dan in het openbaar vervoer. Nu volgt een kleine draai, maar echt van harte is het nog niet. Premier Rutte noemde het advies maandag een „beperkte aanvulling op het hele pakket”. Het aantal besmettingen in de grote steden „is nu zo ernstig”, zei hij, „dat we alles moeten proberen”. Maar „it won’t do the big trick”. Het Outbreak Management Team is opnieuw om een advies gevraagd.

Burgemeesters en veel winkeliers snakken juist naar duidelijkheid. Burgemeester Femke Halsema van Amsterdam zei maandagavond dat zij het dragen van een mondkapje in binnenruimtes heel graag als vanzelfsprekend zou willen zien, maar dat een regionale draagplicht juridisch ingewikkeld is. En ook burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam deed een beroep op winkeliers om alleen mensen met een mondkapje binnen te laten. Hij zei blij te zijn met deze ‘beweging’ van het kabinet.

De Eindhovense burgemeester John Jorritsma sprak zich vorige week ook uit voor een landelijke verplichting. Bij het mondkapjesadvies is de gemeente, in lijn met het kabinet, „uitgegaan van de verantwoordelijkheid van de winkels”, zegt zijn woordvoerder. Nu winkels die verantwoordelijkheid niet nemen, ligt „ de bal des te meer bij het kabinet”, zegt hij. Aan de meeste Nederlanders zal het volgens hem niet liggen: „In het buitenland hebben we de mondkapjes deze zomer ook gewoon gedragen.”

Lees ook: De kwetsbare plekken van het nieuwe maatregelenpakket

‘Schep duidelijkheid’

Nu een mondkapje landelijk niet verplicht is gesteld, zijn winkeliers bang voor discussies aan de deur. Want als winkels zélf bepalen wat hun beleid is, zullen zij dat beleid ook zélf aan klanten moeten verantwoorden. „De ene winkelier zal er streng op handhaven, de ander niet. Klanten snappen er vervolgens niets meer van”, zegt directeur Jan Meerman van branchevereniging INRetail daarover in het AD. Een plicht zou volgens hem een stuk beter werken. „Dan heb je duidelijkheid.”

Ook Ikea Nederland, dat het personeel en de klanten adviseert een mondkapje te dragen, zegt geen plicht te handhaven „zolang er geen verplichting vanuit de overheid is”.

In De Bijenkorf in Rotterdam zien ‘veiligheidscoördinatoren’ er inmiddels bij de deur op toe dat iedereen een mondkapje draagt. „Sommige mensen keren om en gaan weer weg”, zegt een van hen. Maar discussies of boze weigeraars waren er vandaag niet.

Al heeft een groepje jonge meisjes, dat een paar meter verderop bij de Marc Jacobs-tasjes staat, hun mondkapje alweer onder de kin getrokken. Dat kletst toch makkelijker.