Reportage

Turnbond verkiest ‘zorgvuldigheid boven snelheid’

Turnen Turnbond KNGU laat niet na te melden dat het de meldingen van misstanden serieus neemt. Toch houdt kritiek van ex-turnsters aan.

KNGU’s technisch directeur Mark Meijer en directeur Marieke van der Plas dinsdag tijdens een persbijeenkomst op nationaal sportcentrum Papendal.
KNGU’s technisch directeur Mark Meijer en directeur Marieke van der Plas dinsdag tijdens een persbijeenkomst op nationaal sportcentrum Papendal. Foto Robin van Lonkhuijsen /ANP

In een wirwar van onderzoeken en maatregelen wordt vooral duidelijk dat de turnbond KNGU na vele jaren van passiviteit de talrijke misstanden in het vrouwenturnen serieus neemt. Of het tot straffen en oplossingen leidt, is vooralsnog onmogelijk vast te stellen, wel dat er 130 meldingen zijn binnengekomen bij het Centrum Veilige Sport Nederland, waarvan er 43 zijn doorverwezen naar het Instituut Sport Rechtspraak (ISR). Die tuchtrechtorganisatie heeft aan de nationale coaches Vincent Wevers en Nico Zijp ordemaatregelen opgelegd, die zodanig van aard zijn dat Wevers wel mag trainen en Zijp tot nader order op non-actief is gesteld. Dat meldde de KNGU dinsdag bij een persconferentie op nationaal sportcentrum Papendal.

Een ordemaatregel wil zeggen dat er naar aanleiding van klachten vooronderzoek is ingesteld, maar niet dat de twee coaches schuldig zijn. Het tweetal noch de bond kent de aard van de aanklacht, maar weet alleen dat de maatregel in het belang van het onderzoek wordt genomen en losstaat van de uitkomsten. Vanwege de geheimhouding is ook onbekend waarom Wevers wel mag trainen en Zijp niet. Zijps voorlopige schorsing is zowel van kracht voor het nationale trainingscentrum in Nijmegen, waar hij selectieturnster Tisha Volleman onder zijn hoede heeft, als de werkzaamheden voor zijn club Flik-Flak in Den Bosch.

Periode van 34 jaar

Van de 130 meldingen die tussen 21 juli en 23 september bij het Centrum Veilige Sport Nederland zijn binnengekomen, zijn er inmiddels dus 43 doorverwezen naar het ISR. Vanwege beperkte capaciteit heeft die organisatie voorlopig tien zaken in behandeling kunnen nemen. Opmerkelijk aan het aantal meldingen is dat die zich uitstrekken over een periode van 34 jaar, tussen 1986 en 2020, met één klacht uit de jaren zeventig.

Parallel aan deze meldingen loopt vanaf 1 september, in opdracht van de KNGU, het onafhankelijke onderzoek naar misstanden in de turnsport van Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht, en Anton van Wijk, specialist in criminologisch onderzoek. Zij hebben 17.000 e-mails verstuurd met het verzoek deel te nemen aan het onderzoek. Daarop zijn zo’n driehonderd reacties binnengekomen.

Ondanks alle inspanningen van de turnbond houdt kritiek van oud-turnsters aan. Een zestal, van wie Verona van de Leur en Loes Linders de bekendsten zijn, is recentelijk de petitie 'Stop misbruik in de turnsport’ begonnen. Er zouden inmiddels ruim duizend handtekeningen zijn verzameld. Die turnsters hebben er na meer dan dertig jaar van wegkijken en het uitblijven van straffen, geen vertrouwen in dat het grensoverschrijdend gedrag van coaches tot straffen leidt. Zij zeggen die doofpotcultuur te willen doorbreken en vrezen dat het onderzoek van Olfers en Van Wijk daar geen eind aan zal maken.

De afronding van het KNGU-onderzoek is inmiddels van december dit jaar opgeschoven tot het eerste kwartal in 2021, meldde KNGU-directeur Marieke van der Plas. „Dat heeft te maken met de enorme omvang van de werkzaamheden. We willen dat iedereen zich gehoord voelt. Zorgvuldigheid gaat hier boven snelheid.”

Onzekerheid over EK

Inmiddels zijn de turnsters van de nationale selectie na een aantal weken zonder centrale trainingen uitgeweken naar Nijmegen om daar de voorbereidingen op de EK en de Olympische Spelen te hervatten. Die toernooien staan vanwege corona op de tocht. De EK in december in Baku gaan vrijwel zeker niet door. De Europese turnbond UEG heeft meegedeeld dat op 5 oktober daarover een besluit wordt genomen, maar de KNGU heeft informatie dat naarstig naar een alternatief wordt gezocht. Als die niet wordt gevonden wil de bond in december een wedstrijd in Heerenveen organiseren.

De rol van bondscoach Gerben Wiersma is sinds zijn tijdelijke schorsing aangepast. Hij is niet langer alleen de centrale coördinator van de vrouwenploeg, maar teruggekeerd naar de vloer om trainingen te geven. Daarnaast is hem verboden nog langer op te treden als het gezicht van de nationale selectie.