Opinie

Diepzeemijnbouw kan een grote fout betekenen

Bodemschatten De diepzee is een schatkist vol delfstoffen en nodigt uit tot mijnbouw. Maar de diepzee is óók een uniek natuurgebied van onschatbare waarde, waarschuwt Florentine Vos.

Illustratie Hajo

De diepzeebodem zit vol minerale rijkdommen. Dankzij recente ontwikkelingen zijn deze schatten binnen handbereik. Maar hoe mijnen we deze mineralen zonder de natuur te schaden en hoe gaan we deze rijkdommen verdelen? Een obscure tak van de VN in Jamaica buigt zich op dit moment over deze vragen. De uitkomst zal onze wereld vormgeven voor vele decennia.

De diepzeebodem is niet de kale zandvlakte waar Ariel en Spongebob wonen. Ze bestaat uit bergen, vulkanen en heuvels tjokvol goud, nikkel, kobalt, zink, koper. Mineralen die essentieel zijn voor ons dagelijks leven en de groene energietransitie. Zonder deze mineralen geen smartphone, windturbine, zonnepaneel of elektrisch auto.

Naast een schatkist aan delfstoffen is de diepzee ook een ecosysteem met een prachtige biodiversiteit en bijzondere micro-organismen. Deze unieke natuur speelt een belangrijke rol in de opslag van gassen die klimaatverandering veroorzaken. Bovendien is de diepzee belangrijk voor de wetenschap. Zij is de oorsprong van leven op aarde en een bron voor nieuwe medicijnen.

Natuurschade

Er is veel vraag naar de mineralen die op de zeebodem te vinden zijn. Op het land zijn ze steeds schaarser en gaat het mijnen vaak gepaard met aanzienlijke natuurschade en mensenrechtenschendingen. Diepzeemijnbouw is een veelbelovend alternatief.

De zoektocht naar deze diepzeerijkdommen is niks nieuws. In Jules Vernes roman Twintigduizend mijlen onder zee (1870) voorspelde kapitein Nemo al zilver- en goudmijnen in de oceaan. In de jaren zestig werd dit idee nieuw leven ingeblazen. Onder andere met een plan van de CIA, die een poging om een Sovjet-onderzeeër te bergen wilde verhullen als diepzeemijnbouw.

De race naar de bodem van de zee is in volle gang

Tot recent bleef het bij dromen. Maar door een stroomversnelling aan technische ontwikkelingen – zoals het diepzeemijnvoertuig van het Nederlandse Royal IHC – en commerciële prikkels – zoals stijgende mineraalprijzen – blijkt diepzeemijnbouw nu toch werkelijkheid te worden.

Zwitsers-Nederlands Allseas

De race naar de bodem van de zee is vandaag de dag in volle gang. In de nationale wateren van Papoea-Nieuw-Guinea (PNG), Zuid-Korea en Japan werden al pogingen tot diepzeemijnbouw ondernomen. In internationale wateren wordt nog niet gemijnd, maar de voorbereidingen zijn vergevorderd. Verschillende staatsbedrijven en overheden speuren de zeebodem af naar mineralen, waaronder China, Rusland, India en een consortium van onder andere Bulgarije, Cuba, en Polen. Ook private bedrijven zijn betrokken, zoals het Belgische DEME en het Britse Lockheed Martin. Een koploper is het Canadese DeepGreen in samenwerking met het Zwitsers-Nederlandse Allseas.

In een stalen bol de onpeilbare diepzee in

Dit betekent dat nu keuzes moeten worden gemaakt. Wordt het een smartphone en groene energie voor iedereen of behoud van dit zeelandschap, goudmijn of biologische schatkamer? Waar ligt de balans? Hoe mogen deze schatten worden ontgonnen en hoe verdelen we de buit?

Gemeenschappelijk erfdeel

Deze doorslaggevende vragen liggen voor bij een klein en onbekend VN-onderdeel in Jamaica, de Internationale Zeebodemautoriteit (International Seabed Authority, ISA).

De ISA gaat over de diepzeebodem buiten de nationale grenzen. Dit is een immens groot gebied, het beslaat ongeveer de helft van onze planeet. Dit gebied en zijn rijkdommen zijn van iedereen. Volgens het VN-Zeerechtverdrag zijn ze „het gemeenschappelijke erfdeel van de mensheid” en moeten de baten uit de mijnbouw in internationale wateren eerlijk worden verdeeld over alle staten.

De ISA moet voorkomen dat het ‘pakken-wat-je-pakken-kan’ wordt op de zeebodem. De exploratie en exploitatie van de diepzee kan alleen onder een contract met de ISA.

Tot nu mochten er verkennende activiteiten worden verricht en gaf de ISA geen exploitatie-contracten. Dat verandert met de op handen zijnde diepzeemijnbouwcode, die een technisch en juridisch raamwerk moet bieden voor een eerlijke en een duurzame ontginning van de diepzeebodem. Zo bevat de mijnbouwcode milieu- en veiligheidsstandaarden en regels voor het toezicht op de mijnbouw en hoeveel aan de ISA moet worden betaald.

Mijnbouwcode

De mijnbouwcode is een unieke kans om een duurzaam en eerlijke industrie te creëren. Stel je voor dat een dergelijke mondiale code tijdig was ingesteld voor mijnbouw op land! Maar wetenschappers slaan alarm en stellen vragen. Gaat dit niet te snel? Hebben we wel genoeg informatie om deze keuzes te maken? Zoveel is nog onbekend over de diepzee en de impact van diepzeemijnbouw. Verschillende Staten en ngo’s pleiten om die reden voor een moratorium op diepzeemijnbouw.

Volgens de ISA hebben we deze discussie allang achter ons gelaten, en gaat diepzeemijnbouw binnenkort gewoon beginnen. De onderhandeling over de mijnbouwcode zijn in de laatste fase. ISA wil de mijnbouwcode nog dit jaar afronden, waarna het mijnen snel kan beginnen.

Ook Nederland onderhandelt mee over de mijnbouwcode, maar besteedt amper aandacht aan dit kritieke vraagstuk. Dat is anders in België, waar levendig over de diepzeemijnbouw gediscussieerd wordt. Er is een overheidswebsite en in juni debatteerde het parlement over de Belgische deelname aan de diepzeemijnbouw. Tot 20 oktober kunnen alle betrokkenen via de ISA-website hun zienswijze geven op delen van de mijnbouwcode. Nederland moet nu van zich laten horen, voordat het te laat is.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.