Opinie

Belastingmoraal Trump wijst op noodzaak centralisme

Verenigde Staten

Commentaar

Er is geen New York Times-onthulling voor nodig om te weten dat Donald Trump vrijwel geen inkomstenbelasting betaalt. De beste bron is de Amerikaanse president zelf. In een tv-debat in september 2016 beschuldigde toenmalig tegenkandidaat Hillary Clinton hem ervan geen inkomstenbelasting af te dragen. Trump zei: „Dat maakt me zo slim.

Donald Trump, zelfbenoemd miljardair, is desondanks geheimzinnig over zijn financiën. Het sterke van het onderzoek van The New York Times, zondag gepubliceerd, is dat het inzicht geeft in het kaartenhuis dat zijn zakenimperium is geworden. Het is niet puur slimmigheid die ervoor heeft gezorgd dat Trump tien van de afgelopen vijftien jaar geen dollar inkomstenbelasting afdroeg. De laatste jaren betaalde hij alleen in 2016 en 2017 een schamel bedrag van 750 dollar. Het had ook te maken met de vele schulden van de Trump Organization. Want zakelijk is het een puinhoop. Schulden worden toegedekt met nieuwe schulden. Casino’s en hotels maken verlies. Leningen waar Trump persoonlijk garant voor staat, moeten binnenkort worden afbetaald. Het is een verbijsterend beeld voor wie Trump associeert met zelfvertrouwen, succes en rijkdom. „Ik bespeel de fantasie van mensen”, staat in Trumps boek The Art of the Deal. „Mensen willen geloven dat iets het grootst, mooist of spectaculairst is.” Met die gevoelens bespeelt Trump zijn electoraat al vijf jaar. Hij rekent erop dat de meeste van zijn kiezers hem dit zullen vergeven, en krijgt daar waarschijnlijk gelijk in.

Trump blijkt niet alléén een armoedzaaier. Hij blijkt tal van constructies te gebruiken om te voorkomen dat hij belasting moet betalen. Zo trok hij kapperskosten (70.000 dollar) af van zijn belastingen, worden miljoenen aan inkomsten afgeboekt als ‘advieskosten’, en wordt zelfs het aangeschafte tafelzilver op zijn resort Mar-a-Lago in Florida afgetrokken van de belasting. Er loopt nog een onderzoek van de IRS, de Amerikaanse Belastingdienst, naar een terugbetaling van bijna 73 miljoen dollar. En hier begint het echt te wringen. Trump blijkt gedrag te hebben vertoond van een structurele belastingontwijker. Slim, misschien, bekeken vanuit het perspectief van de zakenman. Maar ook een klap in het gezicht van de overheid die hij nu vertegenwoordigt. In 2016 zei hij nog dat geld beter bij hem af is dan in de staatskas. „Het zou er alleen maar verspild worden, geloof me.” Het is tekenend voor Trumps kijk op de federale overheid: een spilziek instituut waar je vooral last van hebt.

Meer dan over Trumps zakenimperium zou het debat over deze vraag moeten gaan. Is de overheid een sta-in-de-weg die de geest van Dream Big in de weg staat en daarom gesaboteerd mag worden, of dient ze een algemeen belang? De Democratische uitdager van Trump, Joe Biden, zou er goed aan doen een fundamentele discussie over de rol van de overheid te beginnen als de twee kandidaten elkaar dinsdag voor het eerst in een televisiedebat treffen. Het is lastig terrein in de VS, waar ‘Washington’ impopulair is en waar vaak gedacht wordt dat succes en falen het resultaat van eigen keuzes zijn. Maar de coronacrisis, en de gebrekkige federale reactie op de pandemie, laten zien dat burgers machteloos zijn als de overheid hen in de steek laat. Ruim 200.000 Amerikanen zijn al overleden aan Covid-19, en de federale overheid heeft nog niet het begin van een strategie. Het is makkelijk Trumps belastingontwijking af te keuren, of er de spot mee te drijven, maar Joe Biden zou er verstandig aan doen zelf een visie te ontvouwen over meer centralisme. Daar hebben Amerikaanse kiezers recht op.